Czy jednorazowe podanie doksycykliny zapobiega boreliozie? [Case #21]

Spanikowany mężczyzna (40 l.) realizuje receptę na doksycyklinę z dawkowaniem 1×2. Twierdzi, że lekarz zalecił zastosować lek jednorazowo po usunięciu kleszcza, jednak on ma wątpliwości, czy takie leczenie będzie skuteczne. Mówi, że jego znajomy przechodził „neuroboreliozę” i stosował antybiotyki przez całe miesiące zanim wrócił do zdrowia. Jak więc teraz jedna dawka leku ma go uchronić przed takimi poważnymi powikłaniami? Postanawia na wszelki wypadek zażyć antybiotyk do ukończenia opakowania, skoro już kupuje całe pudełko.

Wyjaśniono, że:

Profilaktyka boreliozy polegająca na zastosowaniu 200 mg doksycykliny to skuteczne leczenie będące standardem postępowania[1]Robert Flisiak, Sławomir Pancewicz: Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. pełny tekst .pdf[2]Danuta Dzierżanowska i in: Przewodnik antybiotykoterapii 2018. Alfa Medica Press. Bielsko-Biała 2018, wyd.23 i jeśli tylko zastosuje lek do 72 godzin (3 dni) od usunięcia kleszcza, szanse na zachorowanie są znikome. Podanie większej ilości kapsułek narazi go tylko na większe ryzyko działań niepożądanych. Wyjaśniono, że powinien obserwować do miesiąca czasu miejsce ugryzienia i jeśli pojawi się rumień z przejaśnieniem w środku, należy pilnie zgłosić się do lekarza – wtedy faktycznie może być potrzebne dłuższe leczenie. Uspokojono pacjenta, że nawet wtedy w 90% przypadków choroba jest uleczalna po krótkotrwałej terapii antybiotykami i znane mu przypadki znajomych lub z Internetu nie są reprezentatywne.

Pacjent podziękował za szczegółowe informacje, zażył 2 kapsułki od razu popijając lek wodą z dystrybutora dostępnego w aptece, po czym nabył jeszcze dodatkowo herbatę z czystka…

Czytaj też:
Czym się różnią doksycykliny dostępne na rynku? [Case #24]

Komentarz:

Profilaktyczne stosowanie 200 mg doksycykliny ma udokumentowaną skuteczność, obarczone jest niewielką częstością działań ubocznych i pozwala na zmniejszenie ryzyka zachorowania na boreliozę. Profilaktykę poekspozycyjną stosuje się tylko wtedy, gdy wszystkie poniższe warunku są spełnione:

  • Obecność kleszcza w skórze >36 godzin (ocena na podstawie jego wielkości lub czasu ostatniego narażenia, np. wizyty w lesie) – szansa na transmisję krętków boreliozy przed upływem 36 godzin bardzo małe (choć dowody anegtotyczne i badania na modelach zwierzęcych wskazują na pewną możliwość transmisji przed upływem tego czasu.[3]Michael J Cook: Lyme borreliosis: a review of data on transmission time after tick attachment. Int J Gen Med. 2015; 8: 1–8. pełny tekst)
  • Istnieje możliwość podania leku do 72 godzin od usunięcia kleszcza – po tym czasie jednorazowa dawka może być nieskuteczna.
  • Usunięto więcej niż jednego kleszcza (pogryzienie mnogie), a ugryzienie nastąpiło w rejonie endemicznym (występowania większego odsetka zainfekowanych kleszczy)[4]Robert Flisiak, Sławomir Pancewicz: Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. pełny tekst .pdf – bo wtedy szansa na zachorowanie jest znacznie większa.
  • Brak jest przeciwwskazań do stosowania doksycykliny.
Czytaj też:
Chemioprofilaktyka malarii - porównanie leków i wskazówki dla pacjenta

Skoro wiec profilaktyka poekspozycyjna jest skuteczna i stosunkowo bezpieczna, dlaczego nie jest powszechna?

Ryzyko zachorowania po ugryzieniu kleszcza jest po prostu niskie. W badaniu, na którym bazują wytyczne,[5]Warshafsky S, Lee DH, Francois LK, Nowakowski J, Nadelman RB, Wormser GP. Efficacy of antibiotic prophylaxis for the prevention of Lyme disease: an updated systematic review and meta-analysis. J Antimicrob Chemother. 2010 Jun;65(6):1137-44.  abstrakt wykazano, że do infekcji dochodziło u 2.2% pacjentów (placebo), a u leczonych jednorazową dawką antybiotyku 0.2%. Przy NNT=50 oznacza to, że na 1 pacjenta, który odniesie korzyść z leczenia, 49 zastosuje lek niepotrzebnie, bo do infekcji by nie doszło (albo doszłoby nawet po podaniu antybiotyku). Kolejny powód to wątpliwości co do metodologii tych badań. Choć badano pacjentów na obecność rumienia wędrującego oraz przeciwciał, to zabrakło badań na obecność seronegatywnej boreliozy i odpowiedniej obserwacji.[6]David J. Volkman. Comment on: Efficacy of antibiotic prophylaxis for the prevention of Lyme disease: an updated systematic review and meta-analysis. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, Volume 65, Issue 10, 1 October 2010, Pages 2271. pełny tekst Generalnie przesłanki do profilaktyki są słabe, a do tego rutynowe jej stosowanie naraża populację na wzrost antybiotykooporności. Dlatego decyzja o podaniu doksycykliny powinna być podejmowana przez lekarza po każdorazowym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.

Czy można wystawić receptę farmaceutyczną na doksycyklinę w tym wskazaniu?

Brak dostępu do pełnej treści.

Cały serwis, a w szczególności ukryty fragment tekstu, jest kierowany tylko do osób wykonujących zawód medyczny. Jeśli posiadasz już konto

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.
(konto mogą utworzyć także studenci ostatnich lat studiów)

Czytaj też:
Cyprofloksacyna i Światowe Dni Młodzieży [Case #13]

Data ostatniej aktualizacji: 16.10.2018.

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [wyślij wiadomość prywatną] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Konrad Tuszyński, i in.: Czy jednorazowe podanie doksycykliny zapobiega boreliozie? [Case #21], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/case-studies/czy-jednorazowe-podanie-doksycykliny-zapobiega-boreliozie/) [dostęp: 15 listopada 2018]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 4 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Tomasz Rodacki 5 miesiące temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #36382 Punkty: 3

    Jadwiga Kornik mgr farm.
    28 pkt.

    bardzo ciekawe opracowanie 😀

    3 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #37590 Punkty: 2

    Ewa Ziętek-Kwiatkowska mgr farm.
    3 pkt.

    Jaki antybiotyk powinno się podać profilaktycznie dziecku?

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #37594 Punkty: 3

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      968 pkt.

      Profilaktykę stosuje się tylko u dzieci 8+. Poniżej tego wieku nie jest zalecana z uwagi na brak badań. W grę wchodzi więc tylko pełne leczenie (14-28 dni) po okazaniu się rumienia (lub potwierdzenia infekcji inną metodą).

      U dzieci w pierwszym rzucie stosuje się amoksycylinę lub cefuroksym, a w drugim azytromycynę (jeśli jest nadwrażliwość na beta-laktamy). 🙂

      3 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #37597 Punkty: 2

    Tomasz Rodacki mgr farm.
    36 pkt.

    Polskie wytyczne nie przewidują profilaktycznego podania dzieciom.

    “Ewentualne zastosowanie jednorazowej dawki doksycykliny (p.o. 200mg), jest uzasadnione tylko w przypadku mnogiego pokłucia przez kleszcze podczas pobytu w rejonie endemicznym osoby dorosłej pochodzącej spoza tego terenu. Skuteczność tego typu profilaktyki u dzieci nie została dotychczas potwierdzona.”

    Całość wytycznych:

    http://www.pteilchz.org.pl/data/standardy/borelioza_z_lyme_2011.pdf

    Natomiast wytyczne Amerykańskie z 2006:

    “A single dose of doxycycline may be offered to adult patients (200 mg dose) and to  children 8
    years of age (4 mg/kg up to a maximum dose of 200 mg)

    Całość wytycznych:

    https://www.idsociety.org/uploadedfiles/idsa/guidelines patient_care/pdf_library/lyme%20disease.pdf

    Pozdrawiam

    Widze ze mnie Konrad ubiegł 🙂

     

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 5 miesiące temu przez  Tomasz Rodacki.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

84 Udostępnień
Udostępnij84
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp