Nieustępujące kurzajki u dzieci – Case study

Czego się nauczysz z tego przypadku?

Po zapoznaniu się z tym przypadkiem:

• omówisz sposoby leczenia kurzajek,
• opiszesz, jak wyglądają kurzajki,
• odróżnisz kurzajki od mięczaka zakaźnego,
• omówisz przyczyny nawracających kurzajek.

Opis przypadku

Do apteki przychodzi pani Justyna. Prosi o jakiś skuteczny preparat na kurzajki dla swojej 12-letniej córki. Dodaje, że problem z kurzajkami występuje u córki od ponad roku.

Wywiad i rozpoznanie

Kurzajki są często nawracającym problemem u dzieci, ze względu na niedostatecznie rozwiniętą odpowiedź immunologiczną bądź nieprawidłowo przestrzeganą higienę w miejscu publicznym. W związku z tym należy przeprowadzić wywiad farmaceutyczny i ustalić, jak pomóc pacjentce.  

Problem lekowy                                                           

Problem lekowy: Brak leczenia  | Występowanie: Rzeczywisty

U córki pacjentki występują nawracające kurzajki, które ze względu na umiejscowienie na podeszwie stopy powodują ból w trakcie chodzenia. Ich występowanie zazwyczaj związane jest z obniżeniem odporności organizmu bądź nieprawidłowym przestrzeganiem higieny osobistej w miejscach publicznych. Trudność wyleczenia może wynikać również z tego, że dziecko może być rezerwuarem przenoszenia wirusa HPV. Kurzajki na stopach są trudne do leczenia i wymagają stosowania specjalistycznych preparatów.

Nawroty kurzajek u dzieci

Brodawki skórne występują u około 10% dorosłych i młodzieży. Największą zachorowalność odnotowuje się u młodzieży między 12. a 16. rokiem życia. Nawracające występowanie kurzajek może być związane z:

• nieprzestrzeganiem prawidłowej higieny osobistej w miejscach publicznych (chodzenie boso w szatni w szkole, pożyczanie butów bądź klapek od rówieśników),
• osłabioną odpornością, co może być związane z niedoborem witaminy D₃¹,
• nieprawidłową dietą, co w konsekwencji może spowodować niedobór witaminy B₁₂².

Odróżnienie kurzajki od mięczaka zakaźnego

Kurzajki początkowo mogą przypominać odcisk, co jest związane ze wzmożonym procesem wytwarzania keratynocytów, komórek biorących udział w procesie rogowacenia naskórka. Z czasem w wyniku namnażania się wirusa dochodzi do powiększania się kurzajki i wytworzenia wypukłej grudki pokrytej zrogowaciałym naskórkiem. Kurzajki występują najczęściej na stopach, palcach oraz dłoniach. Rzadziej na innych częściach ciała, takich jak: przedramiona, twarz czy łokcie. U około 40% dzieci brodawki znikają samoistnie po 2 latach bez leczenia. Jednak w zależności od ich umiejscowienia mogą być bolesne, do takich miejsc należą podeszwy stóp czy okolice paznokci (Rocky Bacelieri i in., 2005).

Mięczak zakaźny objawia się twardymi zaokrąglonymi grudkami, różowymi bądź w kolorze skóry. Dodatkowo na środku zmiany występuje błyszczące białe wgłębienie. Nakłucie guzka spowoduje wypłynięcie „kaszkowatej” wydzieliny. Z reguły zmiany te znikają samoistnie po około 6–9 tygodniach³.

Interwencja

Pacjentkę wsparto w następujący sposób:

• Przekazanie informacji ustnej. Poinformowano matkę pacjentki o tym, że kurzajki są często przypadłością u młodzieży, a monoterapia z reguły nie jest skuteczną metodą leczenia. Ponadto nawracające kurzajki mogą być związane z obniżonym poziomem odporności, który może występować u jej córki ze względu na częste infekcje. Może to wynikać z niedoborów witaminy D₃. Dodatkowo ze względu na ubogą dietę u córki pacjentki mogą występować niedobory witaminy B₁₂. Warto więc zbadać stężenia tych witamin i w razie niedoborów wprowadzić suplementację.
• Przekazanie zalecenia niefarmakologicznego. Matce pacjentki zalecono również przedstawienie córce odpowiednich zasad higieny w miejscach publicznych, gdyż chodzenie boso na terenie basenu bądź używanie cudzych klapek może powodować powstawanie kurzajek.
• Rekomendacja preparatu bez recepty. Zalecono, aby pacjentka spróbowała innych metod leczenia kurzajek niż stosowana wcześniej krioterapia. Zaproponowano dostępny bez recepty preparat z kwasem salicylowym, który ma za zadanie niszczyć zakażony naskórek. Dodatkowo poinformowano o silnym działaniu substancji czynnej i konieczności zabezpieczenia miejsca znajdującego się wokół kurzajki, może być to krem z dużą zawartością mocznika, najlepiej 30-procentową bądź wazeliną kosmetyczną.
• Skierowanie do lekarza. W przypadku nieskuteczności podanych metod należy udać się do lekarza, w celu zastosowania preparatu z większą zawartością kwasu salicylowego, który dostępny jest już tylko na receptę.

Uzasadnienie interwencji

Kurzajki są trudne do leczenia. Żadna pojedyncza terapia nie okazała się skuteczna w osiągnięciu całkowitej remisji u pacjentów. Występują najczęściej u młodzieży w wieku od 12 do 16 lat. Jest to związane z nieprzestrzeganiem higieny w miejscach publicznych lub zaburzeniami odporności. W przeprowadzonych dotąd badaniach stwierdzono, że kurzajki mogą być spowodowane niedoborem witaminy D₃ bądź witaminy B₁₂, które odgrywają istotną rolę w procesach immunologicznych organizmu.

 Z uwagi na małą inwazyjność i bezpieczeństwo stosowania witaminy D₃ oraz witaminy B₁₂ warto rekomendować dołączenie ich do podstawowej terapii.

Podstawowymi metodami leczenia kurzajek są:

• terapia kwasem salicylowym, który ma za zadanie powoli niszczyć naskórek zakażony wirusem HPV. Dotychczas przeprowadzone badania wykazują, że jest to bezpieczna i skuteczna metoda leczenia. Preparaty zawierające kwas salicylowy są dostępne zarówno bez recepty, jak i na receptę. Różnią się procentową zawartością kwasu salicylowego (około 17% w preparatach bez recepty, 40–80% w preparatach na receptę). Wadą tej terapii jest długi czas oczekiwania na wyleczenie, a także możliwość podrażnienia zdrowej skóry wokół kurzajki,
• krioterapia to potraktowanie kurzajek ciekłym azotem, co w konsekwencji powoduje wyzwolenie stanu zapalnego indukującego odpowiedź immunologiczną organizmu⁴. Jest to jednak metoda bardziej inwazyjna. Pacjenci często skarżą się po zabiegu na powstawanie pęcherzy, blizn i podrażnień skóry⁵.

Kolejną dość nietypową metodą jest użycie na kurzajkę plastra bez opatrunku. Terapia ta polega na nakładaniu na kurzajkę co 4–7 dni plastra bez opatrunku, a następnie oczyszczeniu mydłem i usunięciu pilnikiem martwego naskórka. Proces ten powtarza się po 12 godzinach. Taki cykl do uzyskania pełnego efektu powinien trwać przez 4 do 6 tygodni⁶.

Do tradycyjnych, ale również skutecznych metod leczenia zalicza się zastosowanie olejku z drzewa herbacianego, który posiada potwierdzoną skuteczność w leczeniu wirusa opryszczki. Ze względu na podobną budowę wirusa HPV rozpoczęto stosowanie olejku z drzewa herbacianego na kurzajki. Terapia ta okazała się skuteczna. Jej wadą może być jednak występowanie alergii kontaktowej u części leczonych pacjentów⁷.