Rywaroksaban to lek wybiórczo hamujący czynnik Xa krzepnięcia krwi, co przerywa wewnątrz- i zewnątrzpochodną drogę kaskady krzepnięcia krwi oraz hamuje wytwarzanie trombiny i powstawanie zakrzepu. Stosowany jest w ramach profilaktyki zdarzeń zakrzepowych na podłożu miażdżycowym, u dorosłych pacjentów po ostrym zespole wieńcowym z podwyższonymi markerami sercowymi. Poinformuj pacjenta, że rywaroksaban działa przeciwzakrzepowo i ma za zadanie zapobiegać zdarzeniom zakrzepowym.
Lek dostępny jest w obrocie w postaci tabletek o mocach 2,5 mg, 15 mg i 20 mg (Xarelto) oraz granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej o mocy 1 mg/ml (Xarelto).
Jakie zastosowanie ma rywaroksaban?
Rywaroksaban to lek dla pacjentów, którzy:
- mają stwierdzone migotanie przedsionków niezwiązane z wadą zastawkową w ramach profilaktyki przeciwudarowej i zatorowości obwodowej,
- są leczeni ze względu na zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną oraz w profilaktyce ich nawrotów,
- stosują podwójną lub potrójną terapię przeciwpłytkową.
Ponadto rywaroksaban jest stosowany off–label u pacjentów:
- hemodynamicznie stabilnych, leczonych na ostrą poheparynową trombocytopenię jako leczenie początkowe lub kontynuacja leczenia parenteralnego,
- z niezastawkowym migotaniem przedsionków po przezskórnej interwencji wieńcowej z umieszczeniem stentu,
- z ostrą, objawową zakrzepicą żył powierzchownych.
Jakie efekty daje rywaroksaban?
Przyjmowanie rywaroksabanu przez pacjentów z przebytym niedawno ostrym zespołem wieńcowym zmniejsza ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych.
Po jakim czasie pacjent odczuje efekt i po czym pozna, że rywaroksaban działa?
Ze względu na modyfikowanie czynników ryzyka choroby przez rywaroksaban efekty jego działania będą nieodczuwalne przez pacjenta.
Czym grozi odstawienie leczenia?
Odstawienie leczenia rywaroksabanem grozi wzrostem ryzyka wystąpienia ostrego zdarzenia wieńcowego, udaru mózgu oraz zgonu.
Jakie zalecenia dotyczące dawkowania trzeba przekazać?
W zależności od przyjmowanej dawki leku, zgodnie z ChPL zalecane jest przyjmowanie leku dwa razy dziennie (dawka 2,5 mg i 15 mg) albo raz dziennie (dawka 10 mg i 20 mg). W przypadku dawek 15 mg i 20 mg lek powinien być zażywany z posiłkiem, ponieważ poprawia to jego biodostępność. Dawki leku 10 mg i 2,5 mg mogą być przyjmowane niezależnie od posiłku, ponieważ nie stwierdzono wpływu pokarmu na biodostępność leku.
W przypadku pacjentów pediatrycznych lub osób z dysfagią tabletkę można rozkruszyć i zawiesić w wodzie lub przecierze jabłkowym. Lek zawieszony w wodzie może być również podany przez zgłębnik żołądkowy.
Jak długo pacjent może stosować ten lek?
Lek powinien być stosowany przynajmniej 12 miesięcy od rozpoczęcia leczenia, o ile nie wystąpią istotne klinicznie przeciwwskazania, np. wzrost ryzyka krwawień, który przewyższy ryzyko zdarzeń niedokrwiennych. Lekarz indywidualnie względem pacjenta ocenia konieczność kontynuowania terapii. Zgodnie z informacją z ChPL doświadczenia ze stosowaniem leku ponad 24 miesiące od początku leczenia są ograniczone.
Kto nie powinien stosować rywaroksabanu?
Odradź stosowanie rywaroksabanu i skieruj pacjenta do lekarza (lub na SOR) w przypadku, gdy zgłasza objawy nasilonego krwotoku (np. silny, nagły ból brzucha z oddawaniem czarnych stolców, fusowate wymioty, duże podskórne wylewy krwi).
Jeżeli pacjent stosuje inny lek przeciwzakrzepowy, odradź włączenie rywaroksabanu i skieruj pacjenta do lekarza prowadzącego, jeżeli lek został przepisany przez innego lekarza bez zalecenia zmiany leku – polipragmazja leków przeciwzakrzepowych może prowadzić do nasilenia krwawień.
Jakie rywaroksaban ma przewagi nad innymi lekami?
W przeciwieństwie do warfaryny, rutynowe laboratoryjne monitorowanie INR w trakcie leczenia rywaroksabanem nie jest konieczne. Przyjmowanie tabletek rywaroksabanu lub sporządzonej zawiesiny jest dla pacjentów mniej problematyczne niż w przypadku wstrzyknięć podskórnych heparyn drobnocząsteczkowych lub wlewów z heparyną niefrakcjonowaną.
Jakie działania niepożądane ma rywaroksaban i jak je zminimalizować?
W przypadku wystąpienia nasilonych krwawień należy odstawić lek i skierować pacjenta do lekarza lub na SOR w zależności od nasilenia objawów i występowania objawów alarmowych (fusowate wymioty, smoliste stolce, ostry, nagły ból brzucha czy duże podskórne wylewy krwi). Ryzyko wystąpienia krwawień zwiększa się przy braku zachowania reżimu dawkowania, dlatego przekaż pacjentowi pisemną informację o prawidłowym, zaordynowanym dla niego dawkowaniu oraz zaleć by nie modyfikował samodzielnie leczenia.
W jakie interakcje z innymi lekami wchodzi rywaroksaban i co o nich powiedzieć pacjentowi?
Pacjentowi przyjmującemu lek zawierający rywaroksaban:
- zaleć unikanie leków i suplementów diety zawierających dziurawiec zwyczajny, ponieważ zażywany łącznie może osłabiać działanie rywaroksabanu. W zależności od wskazania zaproponuj pacjentowi alternatywny preparat,
- nie zalecaj łączenia preparatów zawierających miłorząb dwuklapowy, ponieważ mogą nasilić krwawienia. Zaleć pacjentowi konsultację lekarską przed włączeniem preparatów zawierających miłorząb dwuklapowy, jeżeli nie wyraża zainteresowania preparatami alternatywnymi,
- stosowanie NLPZ nie jest bezwzględnie przeciwwskazane, jednak może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia krwawień. W przypadku leczenia bólu zaleć pacjentowi lek z innej grupy, na przykład paracetamol lub w miarę możliwości stosowanie leków miejscowo lub metod niefarmakologicznych,
- zaleć konsultację lekarską w przypadku zaordynowania silnych inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol czy rytonawir). Odstawienie rywaroksabanu na czas leczenia przeciwgrzybiczego nie jest wskazane i może wystąpić konieczność zmiany leku.
Pacjenci podczas terapii rywaroksabanem powinni unikać ziół oraz suplementów diety zawierających składniki o działaniu przeciwzakrzepowym/przeciwpłytkowym, np. czosnku, imbiru, borówek oraz miłorzębu dwuklapowego.
Jakie środki ostrożności zalecić?
Zaleć pacjentowi, by poinformował z wyprzedzeniem operatora wykonującego zabieg stomatologiczny lub inny zabieg w ramach opieki ambulatoryjnej o przyjmowanym leku.
Rywaroksaban jest przeciwwskazany w trakcie ciąży – w przypadku stwierdzenia ciąży zaleć pacjentce odstawienie leku i pilną konsultację lekarską.
Choć lek zgodnie z zapisem w ChPL jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią, jego duża objętość dystrybucji i wysoki stopień wiązania z białkami wpływa na niewielkie przenikanie do mleka. Zgodnie z konsensusem ekspertów przyjmowanie rywaroksabanu w okresie karmienia piersią wiąże się z bardzo małym ryzykiem dla dziecka[1]. Mimo to decyzję o tym, czy lek będzie właściwy dla danej pacjentki w okresie karmienia piersią, podejmuje lekarz.
Jakie produkty komplementarne można polecić realizując receptę, na której jest rywaroksaban?
W przypadku pacjentów samodzielnych, u których istnieje ryzyko pominięcia dawki („pacjent zapomniał”), odpowiednio dostosowany zestaw kasetek może poprawić stosowanie się do zaleceń odnośnie do dawkowania leku. Lek może zostać zalecony w ramach terapii skojarzonej z kwasem acetylosalicylowym w dawce 75-100 mg – nie zalecaj stosowania kwasu acetylosalicylowego samodzielnie, ponieważ decyzję o jego przyjmowaniu oraz zaleconej dawce podejmuje indywidualnie lekarz.
Piśmiennictwo
- e-lactancia.org. (2024). Rivaroxaban. Aktualizacja: 14.05.2021. Pobrano z: https://e-lactancia.org/breastfeeding/rivaroxaban/product/⬏
