Moklobemid

Lek przeciwdepresyjny z grupy odwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy typu A (RIMA). Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci tabletek powlekanych o mocy 150 mg. Stosowany w zaburzeniach depresyjnych oraz w fobii społecznej.

Działanie moklobemidu

Moklobemid jest lekiem przeciwdepresyjnym, który hamuje aktywność monoaminooksydazy, enzymu rozkładającego neuroprzekaźniki w mózgu. W odróżnieniu od starszych, klasycznych inhibitorów MAO działa odwracalnie i wybiórczo wobec izoformy typu A, przez co ryzyko przełomu nadciśnieniowego po pokarmach bogatych w tyraminę jest u niego wyraźnie mniejsze niż przy nieodwracalnych inhibitorach MAO.

Zahamowanie monoaminooksydazy zwalnia rozkład noradrenaliny, dopaminy i serotoniny, co zwiększa ilość tych neuroprzekaźników w przestrzeni pozakomórkowej i przekłada się na efekt przeciwdepresyjny.

Lek przyjmuje się po posiłku, w 2 lub 3 dawkach podzielonych w ciągu doby.

Farmakologia

Moklobemid wpływa na układ monoaminergicznych neuroprzekaźników mózgowych na drodze odwracalnego hamowania aktywności monoaminooksydazy, zwłaszcza typu A. Działanie to powoduje zwolnienie metabolizmu noradrenaliny, dopaminy i serotoniny, co prowadzi do zwiększenia ilości tych neuroprzekaźników w przestrzeni pozakomórkowej¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym moklobemid ulega całkowitemu wchłonięciu z przewodu pokarmowego, a jego stężenie maksymalne (C_max) w osoczu osiągane jest zwykle w ciągu pierwszej godziny po podaniu. Z powodu efektu pierwszego przejścia przez wątrobę biodostępność jest większa po podaniu wielokrotnym (około 80%) niż po dawce pojedynczej (około 60%), a stężenie leku ustala się na stabilnym poziomie w czasie pierwszego tygodnia terapii¹.

Ze względu na właściwości lipofilne moklobemid jest szeroko dystrybuowany w organizmie, a jego objętość dystrybucji wynosi około 1,0 l/kg masy ciała. Wiązanie leku z białkami osocza, głównie albuminami, jest niewielkie i wynosi 50%¹.

Przed eliminacją lek jest niemal całkowicie metabolizowany, przede wszystkim na drodze reakcji oksydacyjnych, z częściowym udziałem polimorficznych izoenzymów CYP2C19 i CYP2D6, dlatego jego przemiany mogą być wolniejsze u osób wolno metabolizujących z powodów genetycznych lub związanych ze stosowaniem innych leków. Ze względu na istnienie wielu alternatywnych szlaków metabolicznych zjawisko to zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga zmiany dawkowania¹.

Moklobemid jest eliminowany szybko dzięki procesom metabolicznym. Klirens całkowity wynosi około 20–50 l/godzinę, a średni okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji po wielokrotnym podaniu wynosi około 3 godzin, u większości chorych w granicach 2–4 godzin. Mniej niż 1% dawki wydala się przez nerki w postaci niezmienionej, a metabolity wydalane są drogą nerkową. Choroby nerek nie wpływają na charakterystykę eliminacji leku, natomiast w zaawansowanej niewydolności wątroby jego metabolizm jest zmniejszony¹.

Wskazania leków z moklobemidem

Moklobemid na receptę stosuje się w zaburzeniach depresyjnych oraz w fobii społecznej¹.

Ze względu na brak doświadczeń klinicznych w tej grupie leku nie stosuje się u dzieci¹.

Dawkowanie moklobemidu

Wskazanie i grupa	Dawka na dobę	Maksymalnie na dobę
Zaburzenia depresyjne, dorośli	początkowo 300 mg, w 2–3 dawkach podzielonych	600 mg
Fobia społeczna, dorośli	600 mg w 2 dawkach podzielonych	600 mg
Osoby w podeszłym wieku	dawkowanie jak u dorosłych, bez zmian	600 mg
Niewydolność wątroby lub jednoczesna cymetydyna	zmniejszyć o połowę do jednej trzeciej	–
Dzieci	nie stosować	–

W zaburzeniach depresyjnych zalecana dawka wynosi od 300 mg do 600 mg na dobę, przy czym w ciężkiej depresji dawkę początkową 300 mg można zwiększyć do 600 mg. Dawki nie należy zwiększać przed upływem pierwszego tygodnia leczenia, ponieważ w tym okresie zwiększa się biodostępność moklobemidu, a pełną ocenę skuteczności można przeprowadzić po co najmniej 4–6 tygodniach¹.

W fobii społecznej zaleca się 600 mg na dobę w 2 dawkach podzielonych, stosowane przez co najmniej 8–12 tygodni w celu oceny skuteczności. Pacjenci z niewydolnością nerek nie wymagają dostosowania dawki. Tabletki przyjmuje się po zakończeniu posiłku¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania moklobemidu

Ostre stany splątania

Moklobemidu nie należy podawać pacjentom w ostrych stanach splątania¹.

Guz chromochłonny nadnerczy

Moklobemid jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy¹.

Jednoczesne stosowanie selegiliny, bupropionu i linezolidu

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z selegiliną, bupropionem lub linezolidem jest przeciwwskazane¹.

Jednoczesne stosowanie tryptanów

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z tryptanami jest przeciwwskazane, ponieważ są one silnymi agonistami receptorów serotoninowych i ich stężenie w osoczu wzrasta, co zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego¹.

Jednoczesne stosowanie petydyny i tramadolu

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z petydyną oraz z tramadolem jest przeciwwskazane z powodu podwyższonego ryzyka zespołu serotoninowego, który może przebiegać ze splątaniem, gorączką, dreszczami, ataksją, hiperrefleksją, drgawkami klonicznymi i biegunką¹.

Jednoczesne stosowanie dekstrometorfanu

Jednoczesnego stosowania moklobemidu z dekstrometorfanem, który bywa składnikiem leków przeciwkaszlowych i stosowanych w przeziębieniu, nie należy podejmować, ponieważ odnotowano ciężkie reakcje niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego¹.

Jednoczesne stosowanie inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych

Moklobemidu nie należy stosować z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny ani z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi ze względu na możliwość wystąpienia zespołu serotoninowego¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu moklobemidu

Pokarmy bogate w tyraminę

Leczenie moklobemidem zasadniczo nie wymaga specjalnych zmian w diecie, ponieważ jego skłonność do interakcji z tyraminą jest niewielka i krótkotrwała. Ponieważ jednak u niektórych osób może występować nadwrażliwość na tyraminę, wszystkim pacjentom należy zalecić unikanie potraw bogatych w tyraminę, takich jak dojrzałe sery, wyciąg z drożdży i produkty fermentacji nasion soi¹.

Podwyższenie ciśnienia tętniczego

Istnieją doniesienia o rzadkich przypadkach podwyższenia ciśnienia tętniczego w trakcie leczenia moklobemidem lub wzrostu wartości ciśnienia u chorych z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym. Nasilenie działania presyjnego jest mniejsze lub nie występuje, jeśli lek przyjmowany jest po posiłku¹.

Leki sympatykomimetyczne

Należy unikać stosowania leków sympatykomimetycznych, takich jak efedryna, pseudoefedryna i fenylopropanoloamina, zawartych w wielu złożonych lekach przeciwgorączkowych i przeciwkaszlowych, ponieważ moklobemid może nasilać i wydłużać ich działanie¹.

Depresja z pobudzeniem

U chorych z depresją, u których w obrazie klinicznym dominuje pobudzenie, moklobemidu nie powinno się podawać w ogóle lub należy go stosować wyłącznie w skojarzeniu z lekami uspokajającymi, na przykład benzodiazepinami, przez okres nie dłuższy niż 2–3 tygodnie¹.

Zespół serotoninowy

U chorych leczonych moklobemidem należy zwrócić szczególną uwagę na inne leki zwiększające stężenie serotoniny, takie jak inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, aby zapobiec wystąpieniu zespołu serotoninowego. Objawy tego zespołu mogą obejmować zmiany stanu psychicznego, niestabilność autonomiczną, zaburzenia nerwowo-mięśniowe lub objawy ze strony układu pokarmowego, a w razie podejrzenia zespołu pacjent powinien znaleźć się pod nadzorem lekarza, w razie potrzeby w warunkach szpitalnych¹.

Jednoczesne stosowanie buprenorfiny

Jednoczesne podawanie moklobemidu i buprenorfiny lub buprenorfiny z naloksonem może prowadzić do zespołu serotoninowego, choroby mogącej zagrażać życiu. Jeśli takie skojarzenie jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i podczas zwiększania dawki¹.

Padaczka

Ze względu na przesłanki teoretyczne moklobemid należy stosować bardzo ostrożnie u chorych z padaczką¹.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe i mania

Zastosowanie moklobemidu z powodu depresji u osoby z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym może doprowadzić do epizodów manii. Jeśli wystąpią zaburzenia afektywne lub hipomania albo ich wczesne objawy, takie jak urojenia wielkościowe, nadmierna aktywność i impulsywność, leczenie moklobemidem należy przerwać i zastąpić leczeniem alternatywnym¹.

Schizofrenia i choroby schizoafektywne

Ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych moklobemidu nie powinno się stosować u chorych ze współistniejącą schizofrenią lub schizoafektywnymi chorobami organicznymi¹.

Tyreotoksykoza

Istnieją przesłanki teoretyczne, że inhibitory MAO mogą nasilać reakcję hipertensyjną u chorych z tyreotoksykozą, dlatego rozpoczynając leczenie należy zachować ostrożność¹.

Hiponatremia

Podczas leczenia lekami przeciwdepresyjnymi występuje hiponatremia, zazwyczaj u osób w podeszłym wieku i prawdopodobnie z powodu nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, choć podczas stosowania moklobemidu bardzo rzadko. Powinna być brana pod uwagę, jeśli u pacjenta wystąpi senność, splątanie lub drgawki¹.

Ziele dziurawca

Podczas jednoczesnego stosowania moklobemidu z preparatami zawierającymi ziele dziurawca (Hypericum perforatum) należy zachować ostrożność, ponieważ może to prowadzić do podwyższenia stężenia serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym¹.

Myśli i zachowania samobójcze

Depresja i inne zaburzenia psychiczne, w których stosuje się moklobemid, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczenia i samobójstwa, a poprawa może nie nastąpić w pierwszych tygodniach leczenia. Metaanaliza badań kontrolowanych placebo wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów w wieku poniżej 25 lat stosujących leki przeciwdepresyjne. Pacjentów, zwłaszcza z grupy zwiększonego ryzyka, należy ściśle obserwować na początku terapii i po każdej zmianie dawki, a pacjenta i jego opiekunów uprzedzić o konieczności zgłaszania nasilenia choroby lub pojawienia się myśli samobójczych¹.

Nietolerancja laktozy

Produkt zawiera laktozę jednowodną, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Zasadniczo nie ma powodu przypuszczać, że leczenie moklobemidem zaburza zdolność wykonywania zajęć wymagających pełnej czujności, na przykład prowadzenia pojazdów. We wczesnym okresie terapii należy jednak monitorować indywidualną reakcję pacjenta na lek¹.

Interakcje moklobemidu

Selegilina i linezolid + moklobemid

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z selegiliną lub linezolidem jest przeciwwskazane¹.

Tryptany + moklobemid

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z tryptanami jest przeciwwskazane, ponieważ są one silnymi agonistami receptorów serotoninowych metabolizowanymi przez monoaminooksydazę oraz enzymy cytochromu P450, przez co ich stężenie w osoczu wzrasta. Dotyczy to sumatryptanu, ryzatryptanu, zolmitryptanu, almotryptanu, naratryptanu, frowatryptanu i eletryptanu¹.

Tramadol i petydyna + moklobemid

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z tramadolem oraz z petydyną jest przeciwwskazane z powodu podwyższonego ryzyka zespołu serotoninowego¹.

Opioidy + moklobemid

W badaniach na zwierzętach stwierdzono, że moklobemid nasila działanie opioidów, dlatego może być konieczna zmiana dawkowania takich leków jak morfina, fentanyl i kodeina¹.

Cymetydyna + moklobemid

U pacjentów z istotnym obniżeniem metabolizmu wątrobowego spowodowanym lekiem hamującym mikrosomalną monooksygenazę, takim jak cymetydyna, dobową dawkę moklobemidu należy zmniejszyć o połowę lub do jednej trzeciej¹.

Leki metabolizowane przez CYP2C19 + moklobemid

Moklobemid jest inhibitorem CYP2C19, dlatego podczas jednoczesnego stosowania z lekami metabolizowanymi przez ten enzym, takimi jak inhibitory pompy protonowej (na przykład omeprazol), fluoksetyna i fluwoksamina, ich stężenie w osoczu może być zwiększone. U pacjentów szybko metabolizujących CYP2C19 moklobemid hamuje metabolizm omeprazolu, co skutkuje podwojeniem ekspozycji na ten lek¹.

Trymipramina i maprotylina + moklobemid

Podczas jednoczesnego stosowania moklobemidu z trymipraminą lub maprotyliną wzrasta stężenie w osoczu tych inhibitorów wychwytu zwrotnego monoamin, dlatego wymagana jest ostrożność¹.

Leki sympatykomimetyczne + moklobemid

Podczas leczenia moklobemidem może dojść do nasilenia i wydłużenia farmakologicznego działania leków sympatykomimetycznych podawanych ogólnoustrojowo¹.

Leki przeciwdepresyjne zwiększające stężenie serotoniny + moklobemid

Stosowanie u pacjentów otrzymujących moklobemid leków zwiększających stężenie serotoniny, w tym wielu leków przeciwdepresyjnych, zwłaszcza w skojarzeniu, powinno być ostrożne. Dotyczy to wenlafaksyny, fluwoksaminy, klomipraminy, cytalopramu, escytalopramu, paroksetyny i sertraliny, przy jednoczesnym stosowaniu których w pojedynczych przypadkach może wystąpić zespół serotoninowy z hipertermią, splątaniem, hiperrefleksją i drgawkami klonicznymi mięśni. Leczenie trójpierścieniowym lub innym lekiem przeciwdepresyjnym można rozpocząć następnego dnia po odstawieniu moklobemidu, a przy zmianie z nieodwracalnego inhibitora MAO na moklobemid zaleca się najczęściej 14-dniową przerwę¹.

Buprenorfina + moklobemid

Jednoczesne stosowanie moklobemidu i buprenorfiny oraz buprenorfiny z naloksonem zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, choroby mogącej zagrażać życiu¹.

Ziele dziurawca + moklobemid

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania moklobemidu z zielem dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ponieważ może to prowadzić do podwyższenia stężenia serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym¹.

Dekstrometorfan + moklobemid

Moklobemidu nie należy stosować z dekstrometorfanem, który bywa składnikiem wielu leków przeciwkaszlowych, ponieważ podczas jednoczesnego stosowania odnotowano kilka przypadków ciężkich reakcji niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego¹.

Sybutramina + moklobemid

Jednoczesne stosowanie moklobemidu z sybutraminą nie jest zalecane, ponieważ sybutramina jako inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny nasila działanie inhibitorów MAO¹.

Dekstropropoksyfen + moklobemid

Jednoczesne stosowanie dekstropropoksyfenu nie jest zalecane, ponieważ moklobemid może nasilać jego działanie¹.

Działania niepożądane moklobemidu

Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia snu, zawroty i bóle głowy oraz suchość błony śluzowej jamy ustnej i nudności. Część działań opisano dopiero po dopuszczeniu leku do obrotu.

Zaburzenia snu, pobudzenie i drażliwość

Zaburzenia snu są działaniem bardzo częstym (), a pobudzenie, uczucie lęku, niepokój oraz drażliwość występują często ()¹.

⚠ Myśli i zachowania samobójcze

Myśli samobójcze występują niezbyt często (), a zachowania samobójcze rzadko (). Ryzyko jest zwiększone zwłaszcza u pacjentów w wieku poniżej 25 lat oraz na początku leczenia i po zmianie dawki¹.

Stany splątania i omamy

Stany splątania, ustępujące szybko po przerwaniu leczenia, są działaniem niezbyt częstym (), a omamy występują rzadko ()¹.

Zawroty i bóle głowy oraz zaburzenia czucia i smaku

Zawroty głowy i bóle głowy są działaniem bardzo częstym (), parestezje występują często (), a zaburzenia smaku niezbyt często ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Suchość błony śluzowej jamy ustnej i nudności są działaniem bardzo częstym (), a wymioty, biegunka i zaparcia występują często ()¹.

Niedociśnienie tętnicze i zaczerwienienie

Niedociśnienie tętnicze jest działaniem częstym (), a zaczerwienienie, zwłaszcza twarzy, występuje niezbyt często ()¹.

Zaburzenia skóry

Wysypka jest działaniem częstym (), a obrzęk, świąd i pokrzywka występują niezbyt często ()¹.

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia są działaniem niezbyt częstym ()¹.

Astenia

Astenia jest działaniem niezbyt częstym ()¹.

Zmniejszony apetyt i hiponatremia

Zmniejszony apetyt oraz hiponatremia są działaniem rzadkim ()¹.

⚠ Zespół serotoninowy

Zespół serotoninowy jest działaniem rzadkim () i występuje podczas jednoczesnego stosowania z lekami zwiększającymi stężenie serotoniny, takimi jak inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i inne leki przeciwdepresyjne lub leki zawierające buprenorfinę¹.

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, bez następstw klinicznych, jest działaniem rzadkim ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a moklobemid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych badania eksperymentalne na zwierzętach nie wykazały ryzyka dla płodu, jednak bezpieczeństwo stosowania moklobemidu u kobiet w ciąży nie zostało ustalone, dlatego przed jego podaniem należy ocenić stosunek potencjalnych korzyści dla matki do potencjalnego ryzyka dla płodu¹.

Karmienie piersią a moklobemid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych do mleka ludzkiego przenika jedynie niewielka ilość moklobemidu, około 0,03 dawki stosowanej przez matkę, jednak przed kontynuowaniem terapii u kobiety karmiącej piersią należy ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka dla dziecka¹.

Produkty handlowe z moklobemidem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Aurorix	tabletki powlekane 150 mg	Rp