opieka.farm
Suplement ·Colostrum
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama
Suplementy / Białka i peptydy
Suplement·białka i peptydy

Colostrum

Redakcja portalu · publikacja 11.09.2026

Colostrum (siara bydlęca) – co mówią badania? Odporność, infekcje dróg oddechowych, bariera jelitowa, sport, IGF-1 i oświadczenia EFSA. Krytyczny przegląd EBM.

Zapisz

Colostrum to siara, czyli pierwsza wydzielina gruczołu mlekowego ssaka po porodzie. W suplementach diety jest to niemal zawsze siara bydlęca (bovine colostrum), pozyskiwana od krów w pierwszych dojach po ocieleniu, odtłuszczona i wysuszona na proszek. Od mleka dojrzałego odróżnia ją znacznie większa zawartość immunoglobulin, laktoferyny i czynników wzrostu1. W handlu jest dostępna jako proszek, kapsułki, tabletki i preparaty płynne, sprzedawana głównie z hasłami dotyczącymi odporności, bariery jelitowej i regeneracji powysiłkowej.

Ocena dowodów dla siary napotyka dwie trudności, o których trzeba wiedzieć przed przeczytaniem reszty hasła. Pierwsza to brak standaryzacji preparatów, przez który badania trudno ze sobą porównywać: stosowane dawki rozciągają się od 0,5 g do 60 g na dobę, czyli różnią się ponad stukrotnie. Druga to nakładanie się pod jedną nazwą trzech różnych produktów, czyli siary bydlęcej z suplementu, siary ludzkiej podawanej wcześniakom oraz siary hiperimmunizowanej pozyskiwanej od krów zaszczepionych przeciw konkretnemu drobnoustrojowi. Wyniku badania nad jednym z nich nie wolno przenosić na pozostałe, a w piśmiennictwie zdarza się to regularnie2.

Synonimy i nazewnictwo colostrum

  • Siara bydlęca – polska nazwa zwyczajowa, najwłaściwsza w tekście fachowym.
  • Colostrum bovinum – nazwa łacińska używana na opakowaniach i w rejestrze oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej.
  • Bovine colostrum (bovine colostrum), skrót BC – nazwa angielska, dominująca w piśmiennictwie i w wyszukiwaniu badań.
  • Pierwsze mleko, młodziwo – nazwy potoczne.
  • Siara hiperimmunizowana (hyperimmune bovine colostrum) – odrębny produkt, pozyskiwany od krów celowo zaszczepionych przeciw wybranemu drobnoustrojowi, żeby uzyskać siarę o wysokim mianie swoistych przeciwciał. Nie jest tym samym co siara ze sklepu z suplementami.
  • Immunoglobulina G (IgG) – składnik, którego zawartość decyduje o mocy preparatu i którą producent powinien deklarować.

Działanie colostrum

Siara bydlęca zawiera immunoglobuliny IgG, IgA i IgM, laktoferynę, czynniki wzrostu, w tym insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1) i transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-β), polipeptydy bogate w prolinę, cytokiny, laktoperoksydazę, osteopontynę, białka otoczki kuleczek tłuszczowych mleka oraz mikroRNA1. Przypisywane jej kierunki działania to modulowanie odporności, utrzymanie integralności przewodu pokarmowego, naprawa nabłonka i obrona przeciwdrobnoustrojowa. Wszystkie one opisane są jako działanie miejscowe w przewodzie pokarmowym, nie ogólnoustrojowe, i tak też trzeba je czytać.

Mechanizm ochrony bariery jelitowej udokumentowano dotąd głównie poza organizmem człowieka. W badaniu na jednowarstwowych hodowlach komórek nabłonka jelitowego Caco-2 dodanie bakterii istotnych dla przerostu bakteryjnego jelita cienkiego obniżało przeznabłonkowy opór elektryczny, nasilało translokację bakterii i apoptozę oraz zmniejszało ekspresję białek połączeń ścisłych zonuliny 1 i klaudyny 1, a siara bydlęca osłabiała każdą z tych zmian3. W tym samym badaniu siara nie hamowała wzrostu bakterii, czyli jej działanie polegało na ochronie nabłonka, a nie na zabijaniu drobnoustrojów. W modelu prosięcia urodzonego przedwcześnie karmienie siarą bydlęcą wiązało się z większą syntezą białka i mucyny MUC2 w dalszym odcinku jelita cienkiego niż karmienie mieszanką4.

Mechanizm, który miałby odpowiadać za rzekome działanie odpornościowe u ludzi, pozostaje nieustalony. Zwracają na to uwagę wprost autorzy metaanalizy parametrów immunologicznych u osób trenujących, wskazując lukę między opisywanym zmniejszeniem liczby zakażeń a brakiem odpowiadających mu zmian laboratoryjnych5.

Skuteczność kliniczna colostrum

Czy stosowanie siary bydlęcej zmniejsza przepuszczalność jelitową?

Stosowanie siary bydlęcej zmniejsza wskaźniki przepuszczalności jelitowej, ale wynik zbiorczy jest obarczony skrajną niejednorodnością, a wszystkie punkty końcowe są markerami laboratoryjnymi, nie objawami. Metaanaliza 10 badań z randomizacją u sportowców i pacjentów wykazała zmniejszenie wskaźnika laktuloza/ramnoza w moczu (różnica średnich −0,24) oraz wskaźnika laktuloza/mannitol (różnica średnich −0,01), przy czym dla pierwszego z nich rozbieżność między badaniami była tak duża, że praktycznie cała zmienność wyników wynikała z różnic między badaniami, a nie z przypadku6. Trzeci badany marker, czyli stężenie jelitowego białka wiążącego kwasy tłuszczowe w osoczu, nie różnił się między grupami, czyli dwa rodzaje wskaźników dają w tej samej pracy rozbieżne odpowiedzi. Przegląd systematyczny 9 badań u sportowców doszedł do podobnego wniosku kierunkowego, zastrzegając, że schemat dawkowania nie jest ustalony i brakuje badań oceniających długoterminowe bezpieczeństwo7. Szerszy przegląd 27 badań nad różnymi suplementami zaliczył siarę bydlęcą i glutaminę do substancji, po których częściej obserwowano zmniejszenie wybranych markerów uszkodzenia i przepuszczalności jelita wobec placebo8.

Najmocniejszy metodologicznie test tej hipotezy u ludzi dał wynik ujemny. W wieloramiennym badaniu z randomizacją fazy II u 125 dzieci hospitalizowanych z ciężkim niedożywieniem ostrym w Zambii i Zimbabwe siara bydlęca podawana przez 14 dni (25 dzieci w tym ramieniu) nie zmniejszyła istotnie złożonego wskaźnika biomarkerów kałowych uszkodzenia błony śluzowej, mimo bardzo liberalnego progu istotności przyjętego w protokole9. W tym samym badaniu próg osiągnęło inne ramię, czyli teduglutyd, więc ujemnego wyniku dla siary nie tłumaczy sama mała moc badania.

Poprawa wskaźników przepuszczalności jelitowej po siarze bydlęcej opiera się na markerach zastępczych i w jedynym badaniu z twardszym układem oraz kontrolą dodatnią nie wystąpiła. Żadne z cytowanych badań nie oceniało, czy przekłada się to na dolegliwości pacjenta.

Czy stosowanie siary bydlęcej zapobiega zakażeniom górnych dróg oddechowych?

Dowody na zapobieganie zakażeniom górnych dróg oddechowych są słabe, opierają się na objawach zgłaszanych przez samych uczestników i nie mają potwierdzenia w żadnym parametrze odporności. Metaanaliza 10 badań z randomizacją obejmująca 239 sportowców i osób aktywnych fizycznie wykazała, że siara nie wpływa albo wpływa bardzo nieznacznie na stężenie immunoglobulin IgA i IgG w surowicy, liczbę limfocytów i neutrofilów oraz stężenie IgA w ślinie5. W badaniu z randomizacją i podwójnym zaślepieniem u 25 pływaków wyczynowych i 28 osób niećwiczących przyjmowanie 25 g siary na dobę przez 10 tygodni nie zmieniło stężenia immunoglobulin w ślinie ani w osoczu, a objawy ze strony dróg oddechowych po 4 tygodniach zgłosiła jedna czwarta sportowców przyjmujących siarę wobec około trzech piątych w grupie placebo, przy czym różnica ta nie osiągnęła progu istotności10. Autorzy tej pracy podkreślają, że brak zmian stężenia immunoglobulin stoi w sprzeczności z wynikami opisywanymi wcześniej u maratończyków, co ich zdaniem oznacza, że działania siary nie da się uogólnić na wszystkie grupy sportowców.

Jedyne nowsze badanie z wynikiem dodatnim u osób nietrenujących ma układ trudny do interpretacji. W badaniu z randomizacją i potrójnym zaślepieniem u studentów uczelni medycznej przyjmowanie 0,5–1,0 g siary na dobę przez 45 dni, a następnie przez kolejnych 7 dni, wiązało się z mniejszą liczbą dni z objawami i mniejszym ich nasileniem11. Efekt wykazano jednak jako zależność między suplementem a kierunkiem studiów, a nie jako proste porównanie z placebo, wszystkie punkty końcowe pochodziły z codziennych kwestionariuszy internetowych, a zastosowana dawka jest kilkudziesięciokrotnie mniejsza od dawek, przy których w innych badaniach nie stwierdzano zmian parametrów odporności. Szeroki przegląd systematyczny 28 prac odnotowuje działanie siary w zapobieganiu chorobom górnych dróg oddechowych u sportowców jako kierunek obiecujący, przy bardzo dużej niejednorodności włączonych badań12.

Czy stosowanie siary bydlęcej łagodzi dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego?

Dane w chorobach przewodu pokarmowego są ograniczone i niespójne, a najczęściej opisywanym efektem jest zmniejszenie częstości biegunki, nie skrócenie czasu jej trwania. Przegląd systematyczny 22 badań klinicznych z udziałem 1427 pacjentów wykazał zmniejszenie częstości biegunki w 15 z 20 ramion interwencyjnych, w których ją oceniano, oraz zmniejszenie częstości wypróżnień we wszystkich 7 badaniach z takim punktem końcowym, natomiast czas trwania biegunki w większości badań się nie zmienił, a ból brzucha złagodniał w 4 ramionach i nie zmienił się w 5 kolejnych13. Przeglądu tego nie udało się zamknąć metaanalizą, cztery włączone badania nie miały grupy kontrolnej, a sami autorzy nazywają dowody ograniczonymi i o mieszanym kierunku.

U dzieci wniosku nie da się w ogóle sformułować. Przegląd systematyczny 8 badań w populacji pediatrycznej znalazł prace opisujące korzystny wpływ na czas trwania i częstość biegunki infekcyjnej, ale niejednorodność metodyki, dawek i postaci preparatu uniemożliwiła wykonanie metaanalizy, a autorzy zamykają pracę stwierdzeniem, że na temat korzyści klinicznych dla zdrowia jelit u dzieci nie można wyciągnąć żadnego wniosku14.

Osobno trzeba potraktować kryptosporydiozę u osób z niedoborem odporności, wskazanie przywoływane w materiałach marketingowych jako klasyczne. Przegląd Cochrane obejmujący 7 badań i 169 uczestników znalazł dla siary hiperimmunizowanej jedno badanie, w którym nie wykazano ani zmniejszenia objętości stolca, ani zmniejszenia stężenia oocyst w stolcu15. Dotyczy to przy tym produktu innego niż suplement z półki, bo siara hiperimmunizowana pochodzi od krów zaszczepionych przeciw konkretnemu patogenowi.

Czy stosowanie siary bydlęcej pomaga noworodkom urodzonym przedwcześnie?

Siary bydlęcej nie należy obecnie zalecać wcześniakom, bo w twardych punktach końcowych nie wykazano korzyści, a jedyny wynik dodatni autorzy tłumaczą brakiem zaślepienia. Metaanaliza 4 badań z randomizacją obejmująca 670 noworodków wykazała mniejszą częstość nietolerancji karmienia o około jedną czwartą (ryzyko względne 0,76) przy niskiej heterogeniczności, ale bez wpływu na martwicze zapalenie jelit ani na czas do osiągnięcia pełnego żywienia dojelitowego, i sami autorzy przypisują ten wynik błędowi wykonania, bo nietolerancję karmienia ocenia personel, który wiedział, kto otrzymuje preparat16. Wcześniejsza metaanaliza 8 badań z udziałem 385 noworodków, obejmująca łącznie siarę ludzką i bydlęcą, nie wykazała wpływu na ciężkie martwicze zapalenie jelit, zgon z jakiejkolwiek przyczyny, posocznicę potwierdzoną posiewem ani nietolerancję karmienia, a jedyną zmianą było skrócenie czasu do pełnego żywienia dojelitowego średnio o 3,55 dnia przy umiarkowanej pewności dowodów17.

Do tego wskazania nie wolno doliczać badań nad siarą ludzką podawaną ustno-gardłowo. Metaanaliza 6 badań z randomizacją i 4 badań bez randomizacji dotyczących tej metody nie wykazała różnicy w częstości martwiczego zapalenia jelit, posocznicy o późnym początku, zgonów, czasu hospitalizacji ani czasu do pełnego żywienia, przy bardzo niskiej ogólnej pewności dowodów, a jedyne włączone badanie z siarą bydlęcą autorzy z przeglądu wyłączyli jako dotyczące innej interwencji2. Całe to zagadnienie dotyczy postępowania szpitalnego na oddziale intensywnej terapii noworodka i nie przekłada się na suplementację doustną u osób zdrowych.

Czy stosowanie siary bydlęcej poprawia wydolność fizyczną i skład ciała?

Danych swoistych dla siary jest niewiele, a te, które istnieją, dotyczą albo efektów pojedynczych badań, albo kategorii zbiorczych, w których siara jest jednym ze składników. W sieciowej metaanalizie 80 badań z randomizacją obejmującej 1425 piłkarzy i 31 różnych suplementów siarę bydlęcą zaliczono do substancji zwiększających pokonany dystans, z efektem opisanym jako umiarkowany i bez podanej wartości liczbowej dla tego akurat suplementu18. Przy 31 interwencjach i 80 badaniach na jedną interwencję przypada bardzo mało danych, a część porównań jest pośrednia, więc jest to przesłanka, nie dowód. W sieciowej metaanalizie 116 badań z udziałem 4711 osób trenujących oporowo białka mleka zwiększały zarówno masę, jak i siłę mięśniową, ale siara bydlęca była tam jednym z pięciu składników zbiorczej kategorii „białka mleka” obok mleka, białka serwatkowego, jogurtu i kazeiny, więc wyniku kategorii nie wolno odczytywać jako wyniku dla siary19.

Wpływu na skład ciała i profil lipidowy nie wykazano w sposób spójny. Przegląd systematyczny 13 badań klinicznych z lat 2001–2025 znalazł jedno badanie u osób starszych, w którym 60 g siary na dobę przez 8 tygodni zmniejszyło odsetek tkanki tłuszczowej o 0,4 punktu procentowego, oraz jedno, w którym 10 g na dobę łącznie z białkami roślinnymi przez 12 tygodni hamowało przyrost odsetka tkanki tłuszczowej kończyny dolnej20. Zmiana o 0,4 punktu procentowego przy dawce 60 g na dobę mieści się w niepewności pomiaru większości metod oceny składu ciała. Profil lipidowy oceniono w dwóch badaniach, w których po 10 g na dobę przez 4 tygodnie u osób z cukrzycą typu 2 oraz po 30 g na dobę przez 12 tygodni u osób starszych zmniejszyło się stężenie cholesterolu całkowitego, a w drugim z nich także cholesterolu frakcji LDL, z 3,68 do 3,28 mmol/l. Autorzy zamykają przegląd wnioskiem o znacznej niejednorodności metodycznej i niespójnych wynikach, postulując badania trwające co najmniej pół roku i ustandaryzowaną dawkę 20–25 g na dobę. Przegląd systematyczny przygotowany wprost pod pytanie o uzasadnienie oświadczenia zdrowotnego u dorosłych po 35 roku życia znalazł wśród 16 zakwalifikowanych artykułów tylko jedno badanie z siarą i uznał dowody za niewystarczające21.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla colostrum

Siara bydlęca nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego w Unii Europejskiej. W rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych figuruje osiem wpisów dla siary bydlęcej i wszystkie mają status nieudzielenia zezwolenia22. Odmowy objęły dokładnie te zastosowania, którymi siara jest sprzedawana, czyli regenerację po intensywnym wysiłku, utrzymanie odporności u sportowców w okresie ciężkich treningów, przyrost masy mięśniowej w połączeniu z treningiem i dietą, poprawę wydolności fizycznej, wzmocnienie naturalnych mechanizmów obronnych, utrzymanie energii i witalności przy przemijającym zmęczeniu oraz komfort trawienny przy luźnych stolcach.

Wnioski rozpatrzono w dwóch opiniach naukowych Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, European Food Safety Authority): siedem zgłoszeń w opinii poświęconej wyłącznie siarze bydlęcej, wydanej w trybie art. 13(1) rozporządzenia (WE) 1924/2006, oraz jedno zgłoszenie dotyczące czynności układu odpornościowego w opinii zbiorczej o tym punkcie końcowym23. W praktyce aptecznej znaczy to, że na opakowaniu siary bydlęcej nie może legalnie stać żadna obietnica zdrowotna odnosząca się do samej siary, a treści, które mimo to się tam pojawiają, przypisane są zwykle dodanym witaminom i składnikom mineralnym, mającym własne dopuszczone oświadczenia.

Bezpieczeństwo stosowania colostrum

Siara bydlęca jest produktem mleka krowiego, więc zawiera białka mleka krowiego i laktozę1. To najważniejsze ograniczenie jej stosowania i jednocześnie to, o które pacjenci pytają najrzadziej, bo nazwa handlowa nie kojarzy się z nabiałem.

Siara bydlęca jest przeciwwskazana przy alergii na białka mleka krowiego, a przy nietolerancji laktozy może wywołać typowe dolegliwości, bo laktozę zawiera. Nazwa „colostrum” tego nie sygnalizuje, więc przy wydawaniu warto o to zapytać wprost.

Górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL) dla siary bydlęcej nie ustalono, bo nie jest ona składnikiem odżywczym, tylko produktem spożywczym. Z tego samego powodu nie ma dla niej normy spożycia w „Normach żywienia dla populacji Polski” ani wartości referencyjnej Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności, a maksymalnej zawartości w suplemencie diety nie określa lista Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym.

W badaniach interwencyjnych siara była dobrze tolerowana. W wieloramiennym badaniu fazy II u dzieci hospitalizowanych z ciężkim niedożywieniem wszystkie badane interwencje, w tym siara bydlęca podawana przez 14 dni, uznano za bezpieczne9. W metaanalizie dotyczącej wcześniaków dane o zdarzeniach niepożądanych określono jako ograniczone, co jest innym stwierdzeniem niż wykazanie bezpieczeństwa16.

Osobnego omówienia wymaga obawa dotycząca insulinopodobnego czynnika wzrostu 1, obecnego w siarze naturalnie. Trzy badania u zdrowych dorosłych nie wykazały wzrostu stężenia IGF-1 w osoczu ani po jednorazowym podaniu 40 g siary wraz z wysiłkiem u 16 mężczyzn, ani po 20 g na dobę przez 4 tygodnie u 20 osób, ani po 20 g na dobę przez 12 tygodni u 54 osób24. Podobnie w starszym badaniu bez grupy kontrolnej u 9 sportowców wytrzymałościowych przyjmowanie 60 g siary na dobę przez 4 tygodnie nie zmieniło stężenia IGF-I ani białka wiążącego IGF-3, a wykonane wtedy badania antydopingowe nie wykazały substancji zabronionej25. Badania te obejmowały wyłącznie osoby zdrowe i niewielkie grupy, więc nie odpowiadają na pytanie o długotrwałe stosowanie u osób z chorobą nowotworową, u których teoretyczna obawa o pobudzanie tkanek z receptorami dla IGF-1 pozostaje nierozstrzygnięta.

Niezależnie od tych wyników Światowa Agencja Antydopingowa odradza sportowcom przyjmowanie siary bydlęcej, właśnie z obawy o wzrost stężenia IGF-124,26. Dla zawodnika objętego kontrolą antydopingową jest to informacja praktyczna, którą trzeba przekazać przy wydawaniu preparatu, niezależnie od tego, że siara nie znajduje się na liście substancji zabronionych.

Interakcje colostrum

Dane o interakcjach siary bydlęcej z lekami są szczątkowe. Żaden z cytowanych w tym haśle przeglądów systematycznych nie omawia interakcji farmakokinetycznych, a jedyne badanie u ludzi łączące siarę z konkretnym lekiem dotyczy modyfikacji jego działania na jelito, a nie zmiany jego stężenia we krwi.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne + colostrum

Siara bydlęca podawana równocześnie z indometacyną zapobiegła doświadczalnemu wzrostowi przepuszczalności jelitowej u zdrowych ochotników, ale u pacjentów leczonych przewlekle efektu nie było. W badaniu z randomizacją w układzie naprzemiennym u 7 zdrowych mężczyzn indometacyna w dawce 50 mg trzy razy na dobę przez 5 dni zwiększyła w ramieniu kontrolnym wskaźnik laktuloza/ramnoza ponad trzykrotnie, z 0,36 do 1,17, natomiast przy równoczesnym podawaniu siary istotnego wzrostu nie stwierdzono27. W drugiej części tej samej pracy, u 15 pacjentów przyjmujących niesteroidowy lek przeciwzapalny ze wskazań klinicznych, wyjściowe wartości wskaźnika były niskie mimo kontynuowania leczenia i podawanie badanych roztworów nic nie zmieniło. Autorzy nazywają swoje wyniki wstępnymi. Punktem końcowym był wyłącznie marker przepuszczalności, więc nic tu nie dowodzi ochrony przed owrzodzeniem, krwawieniem ani innym powikłaniem gastroenterologicznym leczenia przeciwzapalnego, a grupa, której zagadnienie realnie dotyczy, czyli pacjenci leczeni przewlekle, korzyści nie odniosła.

Dawkowanie colostrum

Dawki stosowane w badaniach rozciągają się od 0,5 g do 60 g na dobę i nie ma wśród nich schematu uznanego za standardowy. Autorzy przeglądu poświęconego składowi ciała i profilowi lipidowemu postulują na przyszłość ustandaryzowanie dawki na poziomie 20–25 g na dobę, co jest propozycją metodologiczną, a nie zaleceniem klinicznym20.

Dawka i czasKontekst badaniaUwagi
20–25 g na dobędawka postulowana do ujednolicenia w przyszłych badaniach nad składem ciałapropozycja metodologiczna autorów przeglądu, nie zalecenie dla pacjenta20
25 g na dobę przez 10 tygodnipływacy wyczynowi i osoby niećwiczące, obrona śluzówkowa dróg oddechowychbez wpływu na stężenie immunoglobulin, różnica w zgłaszanych objawach nieistotna10
20 g na dobę przez 4 i 12 tygodnizdrowi dorośli, ocena stężenia IGF-1bez wzrostu stężenia IGF-1 w osoczu24
60 g na dobę przez 4 tygodniesportowcy wytrzymałościowi, ocena IGF-I i testy antydopingowebez zmiany stężenia IGF-I, badanie bez grupy kontrolnej u 9 osób25
60 g na dobę przez 8 tygodniosoby starsze, skład ciałazmniejszenie odsetka tkanki tłuszczowej o 0,4 punktu procentowego, wielkość bez znaczenia klinicznego20
10 g na dobę przez 4 tygodnieosoby z cukrzycą typu 2, profil lipidowyzmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego i triglicerydów, pojedyncze badanie20
0,5–1,0 g na dobę przez 45 dni, powtórnie przez 7 dnistudenci uczelni medycznej, objawy ze strony dróg oddechowychdawka kilkudziesięciokrotnie mniejsza niż w pozostałych badaniach, punkty końcowe samoopisowe11
125 ml roztworu trzy razy na dobę przez 5–7 dnizdrowi ochotnicy i pacjenci przyjmujący niesteroidowy lek przeciwzapalnypreparat płynny z siary odtłuszczonej suszonej rozpyłowo27

Typowe preparaty rynkowe dostarczają zwykle od kilkuset miligramów do kilku gramów siary na porcję dobową, czyli mieszczą się w dolnej części tego zakresu albo poniżej niego. Dawki z badań nad przepuszczalnością jelitową i składem ciała, czyli 20–60 g na dobę, są w formie kapsułek praktycznie nieosiągalne.

Postacie colostrum

Siara bydlęca jest dostępna jako proszek, kapsułki, tabletki i preparaty płynne, a do postaci proszku doprowadza się ją przez liofilizację, suszenie rozpyłowe albo suszenie próżniowe w niskiej temperaturze. Wybór metody ma znaczenie, ponieważ immunoglobuliny są wrażliwe na ciepło i utrata ich aktywności biologicznej jest głównym problemem technologicznym przy wytwarzaniu tych preparatów1. Preparaty suplementacyjne są zwykle odtłuszczone, żeby zwiększyć udział frakcji białkowej.

O sile preparatu decyduje zawartość immunoglobuliny G, a ta jest w surowcu z natury zmienna. W metaanalizie dokładności diagnostycznej obejmującej 11 badań i 4251 próbek siary bydlęcej odsetek próbek osiągających próg uznawany w hodowli za dobrą jakość, czyli co najmniej 50 g immunoglobuliny G na litr, wahał się między poszczególnymi badaniami od nieco ponad dwóch trzecich do ponad dziewięciu dziesiątych28. Dane te pochodzą z praktyki weterynaryjnej i dotyczą surowej siary przeznaczonej dla cieląt, nie gotowego suplementu, ale pokazują, że sam napis „siara bydlęca” bez podanej zawartości immunoglobuliny G nie mówi nic o mocy preparatu. Przy wyborze preparatu zawartość ta jest jedynym parametrem pozwalającym porównać produkty między sobą.

Odrębną postacią jest siara hiperimmunizowana, pozyskiwana od krów zaszczepionych przeciw wybranemu drobnoustrojowi, żeby uzyskać wysokie miano swoistych przeciwciał. Badano ją w innych wskazaniach niż siarę zwykłą, między innymi w kryptosporydiozie u osób z niedoborem odporności15, i nie jest tym samym produktem co suplement dostępny w aptece.

Źródła

  1. Riaz S i wsp. Health benefits and value addition of bovine colostrum (BC): a comprehensive review of its nutritional and functional potential. Food Sci Anim Resour. 2026;46(1). [typ: przegląd narracyjny] PMID: 41925999 ↩↩↩↩
  2. Panchal H i wsp. Oropharyngeal Colostrum for Preterm Infants: A Systematic Review and Meta-Analysis. Adv Nutr. 2019;10(6):1152–1162. [typ: metaanaliza] PMID: 31147686 ↩↩
  3. Playford RJ i wsp. Effects of Bovine Colostrum with or without Egg on In Vitro Bacterial-Induced Intestinal Damage with Relevance for SIBO and Infectious Diarrhea. Nutrients. 2021;13(3):1024. [typ: badanie in vitro] PMID: 33809940 ↩
  4. Puiman PJ i wsp. Intestinal threonine utilization for protein and mucin synthesis is decreased in formula-fed preterm pigs. J Nutr. 2011. [typ: badanie na zwierzętach] PMID: 21593357 ↩
  5. Główka N i wsp. Immunological Outcomes of Bovine Colostrum Supplementation in Trained and Physically Active People: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020;12(4):1023. [typ: metaanaliza] PMID: 32276466 ↩↩
  6. Hajihashemi P i wsp. Bovine Colostrum in Increased Intestinal Permeability in Healthy Athletes and Patients: A Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. Dig Dis Sci. 2024;69(4):1345–1360. [typ: metaanaliza] PMID: 38361147 ↩
  7. Dziewiecka H i wsp. A Systematic Review of the Influence of Bovine Colostrum Supplementation on Leaky Gut Syndrome in Athletes: Diagnostic Biomarkers and Future Directions. Nutrients. 2022;14(12):2512. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 35745242 ↩
  8. Chantler S i wsp. A systematic review: Role of dietary supplements on markers of exercise-associated gut damage and permeability. PLoS One. 2022;17(4):e0266379. [typ: przegląd systematyczny 27 badań bez metaanalizy, wyłącznie pośrednie markery przepuszczalności, duża heterogeniczność] PMID: 35417467 ↩
  9. Chandwe K i wsp. Malnutrition enteropathy in Zambian and Zimbabwean children with severe acute malnutrition: A multi-arm randomized phase II trial. Nat Commun. 2024;15(1):2910. [typ: RCT fazy II] PMID: 38632262 ↩↩
  10. Crooks C i wsp. Effect of bovine colostrum supplementation on respiratory tract mucosal defenses in swimmers. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2010;20(3):224–235. [typ: RCT] PMID: 20601740 ↩↩
  11. Baśkiewicz-Hałasa M i wsp. Moderate Dose Bovine Colostrum Supplementation in Prevention of Upper Respiratory Tract Infections in Medical University Students: A Randomized, Triple Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients. 2023;15(8):1925. [typ: RCT] PMID: 37111143 ↩↩
  12. Guberti M i wsp. Bovine Colostrum Applications in Sick and Healthy People: A Systematic Review. Nutrients. 2021;13(7):2194. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 34202206 ↩
  13. Hajihashemi P i wsp. Therapeutics effects of bovine colostrum applications on gastrointestinal diseases: a systematic review. Syst Rev. 2024;13(1):76. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 38409162 ↩
  14. Oswal D i wsp. Effect of bovine colostrum supplementation on gut health of children: A systematic review. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2025;80(6):1018–1027. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 40150801 ↩
  15. Abubakar I i wsp. Prevention and treatment of cryptosporidiosis in immunocompromised patients. Cochrane Database Syst Rev. 2007;(1):CD004932. [typ: metaanaliza Cochrane] PMID: 17253532 ↩↩
  16. Yao J i wsp. The role of bovine colostrum in feeding intolerance in preterm neonates: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Nutr. 2026;12:1668500. [typ: metaanaliza] PMID: 41798170 ↩↩
  17. Sadeghirad B i wsp. Human and Bovine Colostrum for Prevention of Necrotizing Enterocolitis: A Meta-analysis. Pediatrics. 2018;142(2). [typ: metaanaliza] PMID: 29991526 ↩
  18. Luo H i wsp. Effects of different dietary supplements on athletic performance in soccer players: a systematic review and network meta-analysis. J Int Soc Sports Nutr. 2025. [typ: sieciowa metaanaliza] PMID: 39972597 ↩
  19. Zhou HH i wsp. Effects of Timing and Types of Protein Supplementation on Improving Muscle Mass, Strength, and Physical Performance in Adults Undergoing Resistance Training: A Network Meta-Analysis. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2023;34(1):54–64. [typ: sieciowa metaanaliza] PMID: 38039960 ↩
  20. Goluch Z i wsp. The Effects of Colostrum Bovinum Supplementation on Human Body Fat Content and/or Blood Lipid Profile: A Systematic Review of Clinical Trials. Nutrients. 2026;18(10):1579. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 42197039 ↩↩↩↩↩
  21. Blair M i wsp. Health Benefits of Whey or Colostrum Supplementation in Adults ≥35 Years; a Systematic Review. Nutrients. 2020;12(2):299. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 31979025 ↩
  22. Oświadczenie zdrowotne EFSA: siara bydlęca (*bovine colostrum*, *colostrum bovin*) nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, wszystkie osiem wpisów w rejestrze ma status nieudzielenia zezwolenia, art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩
  23. Oświadczenia zdrowotne EFSA dla siary bydlęcej: opinia „Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to bovine colostrum (ID 1472, 1473, 1474, 1475, 1476, 1889, 1890) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006”, EFSA Journal 2011;9(4):2048, oraz opinia zbiorcza dotycząca czynności układu odpornościowego, EFSA Journal 2010;8(10):1799. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩
  24. Davison G i wsp. Oral bovine colostrum supplementation does not increase circulating insulin-like growth factor-1 concentration in healthy adults: results from short- and long-term administration studies. Eur J Nutr. 2020;59(4):1473–1479. [typ: RCT] PMID: 31123862 ↩↩↩
  25. Kuipers H i wsp. Effects of oral bovine colostrum supplementation on serum insulin-like growth factor-I levels. Nutrition. 2002;18(7-8):566–567. [typ: badanie interwencyjne bez grupy kontrolnej] PMID: 12093430 ↩↩
  26. Escribano-Ott I i wsp. Ergo-Nutritional Intervention in Basketball: A Systematic Review. Nutrients. 2022;14(3):638. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 35276997 ↩
  27. Playford RJ i wsp. Co-administration of the health food supplement, bovine colostrum, reduces the acute non-steroidal anti-inflammatory drug-induced increase in intestinal permeability. Clin Sci (Lond). 2001;100(6):627–633. [typ: RCT naprzemienne] PMID: 11352778 ↩↩
  28. Buczinski S i wsp. Diagnostic accuracy of refractometry for assessing bovine colostrum quality: A systematic review and meta-analysis. J Dairy Sci. 2016;99(9):7381–7394. [typ: metaanaliza dokładności diagnostycznej, dane weterynaryjne] PMID: 27423958 ↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 11.09.2026 Ostatnia aktualizacja: 11.09.2026