W hematologii i onkologii blisko połowa zleceń ogólnoustrojowych leków przeciwgrzybiczych była oceniona jako niewłaściwa (47,5 procent), a po wprowadzeniu przeglądu przez farmaceutę oddziałowego – co szósta (16,6 procent), czyli o około 31 punktów procentowych mniej. Tak wypadło badanie prowadzone w trzech niemieckich szpitalach klinicznych u dorosłych chorych hematologiczno-onkologicznych otrzymujących leki przeciwgrzybicze ogólnoustrojowo.1
Porównano dwa kolejne okresy po 12 miesięcy. W pierwszym oddziały pracowały w zwykłym trybie, w drugim farmaceuci oddziałowi:
- przeglądali zlecenia ogólnoustrojowych leków przeciwgrzybiczych,
- rozdawali kieszonkowe karty z zasadami właściwego zlecania tych leków.
Działanie było niezależne od szpitalnych programów racjonalizacji leczenia przeciwgrzybiczego. W okresie z farmaceutą na jedną hospitalizację przypadało mniej nierozwiązanych problemów lekowych (błędów i działań niepożądanych związanych z lekami przeciwgrzybiczymi) i lepsza była ocena trafności farmakoterapii – oba wyniki istotne.
Łączny punkt końcowy dotyczący pacjenta – zgon z powodu inwazyjnej grzybicy na oddziale, przyjęcie na OIT albo odroczenie leczenia przeciwnowotworowego – występował rzadziej w okresie z farmaceutą (iloraz szans 0,41), ale różnicy nie wykazano: dane dopuszczały wyraźny spadek ryzyka, brak efektu i niewielki wzrost.
Wynik trzeba czytać z trzema zastrzeżeniami. Badanie nie było randomizowane (porównanie przed i po), więc część różnicy mogą tłumaczyć zmiany w czasie niezależne od farmaceuty. Interwencja składała się z dwóch elementów naraz, a same karty mogły działać bez przeglądu zleceń. Grupy były niewielkie: 158 i 151 chorych, czyli 273 i 270 hospitalizacji. Autorzy wnioskują, że intensywna opieka farmaceutyczna poprawia bezpieczeństwo leczenia przeciwgrzybiczego. Korzystny wpływ na zdrowie pacjentów autorzy opisują ostrożnie, jako sugerowany, bo różnicy w łącznym punkcie końcowym badanie nie wykazało.
To kolejna praca o farmaceucie pracującym przy łóżku chorego – niedawno pisaliśmy, że dzień bez przeglądu leków przez farmaceutę klinicznego na OIT wiązał się z wyższą śmiertelnością.
Źródła
- Klein T i wsp. Intensive Pharmaceutical versus Routine Care on Antifungal Drug Therapy Safety in Adult Hematology-Oncology Patients: A Prospective Multicenter Pre-Post Study (MAAMy). Infect Dis Ther. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/43020994/ ↩