opieka.farm
Suplement ·L-arginina
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama
Suplementy / Aminokwasy i pochodne
Suplement·aminokwasy i pochodne

L-arginina

Redakcja portalu · publikacja 11.09.2026 · aktualizacja 24.09.2026

L-arginina – co mówią badania? Ciśnienie tętnicze, erekcja, stan przedrzucawkowy, wydolność, gojenie ran i sygnał szkody po zawale. Przegląd EBM.

Zapisz

L-arginina to aminokwas zasadowy, syntetyzowany w organizmie człowieka i dlatego nieujęty wśród aminokwasów egzogennych, których trzeba stale dostarczać z pożywieniem1. W suplementach diety sprzedaje się ją jako substrat do wytwarzania tlenku azotu, a stąd wywodzi się cała rodzina obietnic marketingowych: rozszerzenie naczyń, „pompa mięśniowa”, wsparcie erekcji, wzrost wydzielania hormonu wzrostu. Dowody kliniczne rozkładają się jednak bardzo nierówno. Najmocniejsze dotyczą obniżenia ciśnienia tętniczego i zapobiegania stanowi przedrzucawkowemu, najsłabsze wydolności fizycznej, a przy dwóch zastosowaniach szpitalnych, czyli podaniu po świeżym zawale serca i w dietach immunomodulujących w intensywnej terapii, badania wskazują na brak korzyści lub wręcz na sygnał szkody. Odrębną cechą argininy jest to, że po podaniu doustnym do krążenia dociera mniej niż jedna czwarta dawki2.

Synonimy i nazewnictwo L-argininy

Nazwa systematyczna to kwas (S)-2-amino-5-guanidynopentanowy. W piśmiennictwie angielskim występuje jako arginine i L-arginine, w skrótach aminokwasowych jako Arg albo jednoliterowo R. Na etykietach preparatów spotyka się zapisy: L-arginina, chlorowodorek L-argininy (L-arginine hydrochloride), alfa-ketoglutaran L-argininy (skrót AAKG, z angielskiego arginine alpha-ketoglutarate), asparaginian argininy oraz jabłczan argininy.

Nazwa arginina bez przedrostka bywa na opakowaniach używana zamiennie z L-argininą i w praktyce zwykle oznacza tę samą postać, bo izomer D nie jest wbudowywany w białka i nie jest przedmiotem badań klinicznych. Rejestr unijny oświadczeń zdrowotnych prowadzi zgłoszenia pod pięcioma różnymi nazwami tego samego składnika, w tym „Arginin”, „Arginine” i „L/arginine”3.

Osobno trzeba wymienić L-cytrulinę, bo to nie jest synonim, tylko prekursor argininy o odmiennym zachowaniu po podaniu doustnym. Cytrulina zwiększa stężenie argininy w osoczu skuteczniej niż sama arginina4, dlatego bywa świadomym zamiennikiem argininy w preparatach przedtreningowych.

Działanie L-argininy

Arginina jest jedynym endogennym substratem azotowym syntazy tlenku azotu, a produkowany z niej tlenek azotu rozszerza naczynia i uczestniczy w sygnalizacji śródbłonkowej. Na tym opiera się cały mechanizm przypisywany suplementom. Arginina jest też substratem arginazy w cyklu mocznikowym, przez co bierze udział w usuwaniu amoniaku, oraz prekursorem ornityny, proliny i poliamin, czyli związków potrzebnych do syntezy kolagenu i podziałów komórkowych. To drugie tłumaczy zainteresowanie argininą w gojeniu ran.

Praktycznie najważniejsze jest jednak to, co dzieje się z dawką doustną, zanim dotrze do naczyń. W badaniu farmakokinetycznym z randomizacją u 10 zdrowych ochotników bezwzględna dostępność biologiczna pojedynczej dawki doustnej 10 g wyniosła około 20%, a stężenie szczytowe w osoczu (50,0 µg/mL po godzinie) było niespełna czterokrotnie wyższe od stężenia wyjściowego na zwykłej diecie (15,1 µg/mL)2. Przyczyną jest rozległa eliminacja przedukładowa z udziałem arginazy jelitowej, którą cytrulina omija4.

Cztery piąte doustnej dawki argininy nie dociera do krążenia układowego (dostępność biologiczna około 20% dla dawki 10 g, badanie farmakokinetyczne z randomizacją, 10 osób)2. To tłumaczy, dlaczego dawki w badaniach są wielogramowe, a w części wskazań droga dożylna daje inne wyniki niż doustna.

Kolejnym ograniczeniem mechanizmu jest to, że sam wzrost stężenia argininy nie przekłada się automatycznie na poprawę czynności naczyń. W badaniu z randomizacją, podwójnie zaślepionym, u 20 zdrowych ochotników, obejmującym sześć schematów dawkowania cytruliny i argininy, żaden ze schematów nie poprawił rozszerzalności tętnicy zależnej od przepływu wobec wartości wyjściowej, mimo wzrostu stosunku argininy do asymetrycznej dimetyloargininy oraz wzrostu wydalania azotanów i cyklicznego GMP z moczem4.

Skuteczność kliniczna L-argininy

Czy stosowanie L-argininy obniża ciśnienie tętnicze?

Tak, i jest to najlepiej udokumentowane działanie argininy u osób dorosłych, przy czym mówimy o czynniku ryzyka, nie o zdarzeniach sercowo-naczyniowych. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą dawka-odpowiedź, obejmującym 22 badania z randomizacją kontrolowane placebo i 30 wielkości efektu, przyjmowanie argininy doustnie przez co najmniej cztery dni obniżyło ciśnienie skurczowe średnio o 6,4 mmHg, a rozkurczowe o 2,6 mmHg5. Obniżenie utrzymywało się w podgrupach niezależnie od wyjściowej kategorii ciśnienia, płci, stanu zdrowia i wskaźnika masy ciała, a analiza nieliniowa wskazała skuteczną dawkę dla ciśnienia skurczowego na poziomie co najmniej 4 g na dobę5.

Dwa wyniki tej samej pracy nakazują ostrożność. Istotnych zmian nie stwierdzono przy dawkach powyżej 9 g na dobę, przy czasie trwania interwencji powyżej 24 dni oraz u osób z otyłością5. Zanik efektu przy wyższej dawce i dłuższym stosowaniu nie ma w tej pracy wyjaśnienia farmakologicznego, a to właśnie dłuższe stosowanie jest w praktyce regułą. Szeroka metaanaliza 884 badań z randomizacją nad 27 mikroskładnikami umieszcza argininę wśród substancji z dowodami umiarkowanej i wysokiej jakości na zmniejszenie czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, a nie na zmniejszenie liczby zawałów, udarów czy zgonów, które w tej pracy wykazano dla kwasów tłuszczowych n-3, kwasu foliowego i koenzymu Q106.

Czy stosowanie L-argininy poprawia funkcję śródbłonka?

Nie wykazano tego u osób z chorobą sercowo-naczyniową, otyłością i cukrzycą, czyli dokładnie tam, gdzie mechanizm miałby działać najsilniej. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą 13 badań z randomizacją, w którym pierwszorzędowym punktem końcowym była rozszerzalność tętnicy zależna od przepływu, różnicy między argininą a placebo nie wykazano (standaryzowana różnica średnich 0,30), a heterogeniczność między badaniami była skrajnie wysoka7. Dla azotanów, azotynów i asymetrycznej dimetyloargininy również różnic nie wykazano7.

Wynik na korzyść argininy pojawił się dopiero w analizie wrażliwości, po usunięciu badań najbardziej sprzyjających argininie i placebo (standaryzowana różnica średnich 0,59), przy nadal wysokiej heterogeniczności7. Analiza wrażliwości służy sprawdzeniu trwałości wyniku, nie jego uzyskaniu, więc jest to obserwacja eksploracyjna. Zestawienie tego z poprzednią sekcją daje obraz istotny dla praktyki: ciśnienie tętnicze spada, ale zakładany pośrednik tego efektu nie został u pacjentów potwierdzony.

Czy stosowanie L-argininy pomaga w zaburzeniach erekcji?

W zaburzeniach o nasileniu łagodnym do umiarkowanego dane wskazują na korzyść, choć są słabsze, niż sugeruje sam wniosek autorów. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą 10 badań z randomizacją, obejmującym 540 pacjentów, arginina w dawkach od 1500 do 5000 mg na dobę poprawiła funkcję erekcyjną wobec placebo lub braku leczenia, a szansa poprawy była ponad trzykrotnie większa niż w grupie kontrolnej (iloraz szans 3,37)8. Poprawę odnotowano w podskalach kwestionariusza IIEF (International Index of Erectile Function) dotyczących satysfakcji ogólnej, satysfakcji ze stosunku, funkcji orgazmicznej i funkcji erekcyjnej, natomiast podskala pożądania seksualnego pozostała bez zmiany8.

Trzy ograniczenia trzeba nazwać przy okienku. Metaanaliza objęła zarówno argininę samą, jak i preparaty złożone, dlatego autorzy przeprowadzili dla nich osobne analizy podgrup, a wśród badanych połączeń były substancje o własnym działaniu naczyniowym8. Populacja obejmowała wyłącznie zaburzenia łagodne i umiarkowane, więc wyniku nie wolno przenosić na postacie ciężkie. Inhibitor fosfodiesterazy typu 5 nie był w tych badaniach komparatorem, a zatem z tej pracy nie wynika, że arginina dorównuje leczeniu farmakologicznemu, tylko że wypada lepiej niż placebo. Częstość działań niepożądanych wyniosła 8,3% wobec 2,3% na placebo, żadne nie było ciężkie8.

Czy stosowanie L-argininy zapobiega stanowi przedrzucawkowemu?

Dane sugerują korzyść w profilaktyce, ale pochodzą z badań o niskiej pewności i żadne z nich nie było wolne od ryzyka błędu. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą obejmującym 20 badań z randomizacją (2028 kobiet) i 3 badania bez randomizacji (189 kobiet) arginina stosowana zapobiegawczo wiązała się ze zmniejszeniem ryzyka stanu przedrzucawkowego o blisko połowę (ryzyko względne 0,52, cztery badania) i ryzyka postaci ciężkiej o około trzy czwarte (ryzyko względne 0,23, trzy badania), w obu przypadkach przy dowodach niskiej pewności9. W badaniach leczniczych arginina może obniżać średnie ciśnienie skurczowe o około 5,6 mmHg (dowody bardzo niskiej pewności, trzy badania) i zmniejszać częstość ograniczenia wzrastania płodu (ryzyko względne 0,46, dowody niskiej pewności, dwa badania)9.

Rozstrzygająca jest ocena jakości: ryzyko błędu było wysokie w ośmiu badaniach z randomizacją, a w pozostałych dwunastu budziło zastrzeżenia, czyli ani jedno badanie nie znalazło się w kategorii niskiego ryzyka9. Autorzy piszą wprost, że optymalna dawka i moment rozpoczęcia pozostają nieustalone9.

Osobna metaanaliza skupiona na ciążach powikłanych nadciśnieniem albo wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrastania płodu podaje zgodny kierunek. Ryzyko stanu przedrzucawkowego u kobiet z nadciśnieniem było mniejsze o około połowę (ryzyko względne 0,49), a ryzyko urodzenia dziecka zbyt małego do wieku ciążowego mniej więcej o połowę przy obu powikłaniach (ryzyko względne 0,51 przy nadciśnieniu i 0,46 przy hipotrofii płodu). Masa urodzeniowa była większa o 194,70 g przy nadciśnieniu i o 134,00 g przy hipotrofii płodu, a ciąża dłuższa o 7,05 dnia wyłącznie przy nadciśnieniu10. Ta sama praca zawiera jednak ustalenie, które przesądza o ocenie suplementu: masę urodzeniową w ciążach z hipotrofią płodu zwiększał wlew dożylny, a nie podanie doustne10. Suplementacja w ciąży pozostaje przy tym decyzją prowadzącego lekarza, nie zaleceniem z okienka.

Czy stosowanie L-argininy poprawia wydolność fizyczną?

Zmiany są mierzalne, ale małe i niespójne, a punkty końcowe fizjologiczne, nie startowe. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą 15 badań poprawa wydolności tlenowej została opisana przez autorów jako duża (standaryzowana różnica średnich 0,84), lecz przy bardzo wysokiej heterogeniczności, a poprawa wydolności beztlenowej jako mała (standaryzowana różnica średnich 0,24), za to bez heterogeniczności11. Wynik pewniejszy jest tu jednocześnie wynikiem słabszym, co jest typowym układem dla suplementów ergogenicznych.

Osobna metaanaliza 11 badań z randomizacją u osób zdrowych wykazała zwiększenie maksymalnego poboru tlenu o 0,11 litra na minutę, bez heterogeniczności między badaniami12. Przy typowych wartościach maksymalnego poboru tlenu rzędu kilku litrów na minutę jest to przyrost kilkuprocentowy, mierzony w laboratorium, a nie czasem przejazdu ani wynikiem startu. Dawki, przy których obserwowano te efekty, są przy tym rozbieżne: autorzy metaanalizy sportowej zalecają doraźnie 0,15 g na kilogram masy ciała na 60–90 minut przed wysiłkiem, przewlekle 1,5–2 g na dobę przez 4–7 tygodni dla wydolności tlenowej i 10–12 g na dobę przez 8 tygodni dla beztlenowej11. Sześciokrotna różnica dawki przewlekłej między dwoma zastosowaniami pochodzi z analizy podgrup, nie z badań porównujących dawki.

Czy stosowanie L-argininy przyspiesza gojenie ran i odleżyn?

Dowody są niekonkluzywne, mimo że arginina jest stałym składnikiem doustnych preparatów odżywczych sprzedawanych do wspomagania gojenia. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą poświęconym aminokwasom w gojeniu ran kryteria włączenia dla argininy spełniło pięć badań u ludzi, a jedynym zsumowanym punktem końcowym była zawartość hydroksyproliny, czyli wskaźnik biochemiczny odkładania kolagenu, nie zamknięcie rany13. Wyniki dotyczące śmiertelności i długości pobytu w szpitalu, często przytaczane przy tej pracy, odnoszą się w niej do glutaminy, nie do argininy13.

Nowszy przegląd systematyczny odleżyn objął 15 badań i 1085 uczestników, a z powodu heterogeniczności prac zsumowanie wyników było niemożliwe i autorzy poprzestali na syntezie narracyjnej14. Zaobserwowano tendencję do lepszego gojenia, ze zmniejszeniem powierzchni rany w grupach otrzymujących suplement od 18,6% do 98,2% w ciągu 2–20 tygodni, ale siedem badań nie wykazało istotnej różnicy w powierzchni rany albo jej nie raportowało, a sześć miało ten sam problem przy czasie gojenia14. Żadne badanie nie oceniło nawrotu odleżyny ani bólu, a glutaminę badano wyłącznie w połączeniu z argininą14. Podana rozpiętość od 18,6% do 98,2% to zakres wyników pojedynczych prac, nie efekt zsumowany, i nie mówi nic o przewadze nad grupą kontrolną.

Co wiadomo o stosowaniu L-argininy w niedokrwistości sierpowatokrwinkowej?

Wykazano zmiany parametrów laboratoryjnych, natomiast punktów końcowych rozstrzygających o przebiegu choroby nie oceniono. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą 12 badań klinicznych obejmujących 399 pacjentów stosowanie argininy zwiększyło odsetek hemoglobiny płodowej o 1,69 punktu procentowego, obniżyło ciśnienie skurczowe o 8,46 mmHg i zmniejszyło aktywność aminotransferazy asparaginianowej, natomiast na stężenie hemoglobiny, liczbę retykulocytów, ciśnienie rozkurczowe i aktywność aminotransferazy alaninowej nie wpłynęło15. Przełomy bólowe, hospitalizacje i przeżycie nie były sumowane, a część badań w tej populacji dotyczyła podania dożylnego w warunkach szpitalnych15. Autorzy uznają dane za niewystarczające do szerokiego stosowania.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla L-argininy

L-arginina nie ma w Unii Europejskiej ani jednego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, a stan ten wynika z rozpatrzenia wniosków, nie z ich braku. W rejestrze unijnym figurują 22 wnioski dotyczące argininy, wszystkie złożone w trybie art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006 i wszystkie ze statusem nieudzielenia zezwolenia, ocenione w tej samej opinii EFSA z 2011 roku3.

Odmowa objęła dokładnie te zastosowania, którymi arginina jest sprzedawana:

  • prawidłowe tworzenie krwinek czerwonych – 4 wnioski,
  • poprawa rozszerzenia naczyń zależnego od śródbłonka – 3 wnioski,
  • wzrost lub utrzymanie masy mięśniowej – 3 wnioski,
  • utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi – 2 wnioski,
  • utrzymanie prawidłowej funkcji erekcyjnej – 2 wnioski,
  • udział w prawidłowej spermatogenezie – 2 wnioski,
  • funkcje układu odpornościowego – 2 wnioski,
  • funkcjonowanie przewodu pokarmowego, układ nerwowy, sprawność i kondycja fizyczna, utrzymanie prawidłowego usuwania amoniaku – po 1 wniosku.

Brzmienia zgłoszono w językach wniosków i nie mają urzędowej wersji polskiej, bo odrzucone oświadczenia nie weszły do załącznika żadnego rozporządzenia. Odrzucono między innymi „L-arginine helps to induce and improve erection.” (erekcja), „Power for muscles. Increases nitric oxide production.” (sprawność fizyczna) oraz „Helps to stimulate the production of Human Growth Hormone.” jako część wniosku o masę mięśniową3.

Trzy dalsze wnioski odrzucone w rejestrze dotyczą preparatu wielskładnikowego opisanego jako „Vitamins, minerals, lysine and/or arginine and/or taurine”, ocenionego w odrębnej opinii, i nie są oświadczeniami dla argininy jako składnika3.

Rozróżnienie ma przy okienku znaczenie praktyczne. Odmowa jest stanem mocniejszym niż milczenie rejestru, bo znaczy, że wniosek złożono, oceniono i rozstrzygnięto odmownie. Arginina nie jest też w sytuacji surowców roślinnych o statusie zawieszonym, bo jako substancja o zdefiniowanej strukturze została oceniona merytorycznie. Napis o wpływie na erekcję, siłę mięśni, krążenie albo odporność na opakowaniu suplementu z argininą jest zatem niezgodny z rozstrzygnięciem rejestru, także wtedy, gdy dla ciśnienia tętniczego istnieją dane kliniczne.

Bezpieczeństwo stosowania L-argininy

Najpoważniejszy sygnał bezpieczeństwa pochodzi z badania po świeżym zawale serca. W badaniu VINTAGE MI, z randomizacją i podwójnym zaślepieniem, 153 pacjentów po pierwszym zawale z uniesieniem odcinka ST otrzymywało L-argininę w dawce 3 g trzy razy na dobę albo placebo przez sześć miesięcy jako dodatek do standardowego leczenia. Ani sztywności naczyń, ani frakcji wyrzutowej nie poprawiono w żadnej z grup, natomiast w grupie argininy zmarło sześć osób (8,6%), a w grupie placebo żadna, wobec czego komisja monitorująca bezpieczeństwo zamknęła rekrutację16. Autorzy zakończyli pracę zdaniem, że argininy nie należy zalecać po świeżym zawale serca16.

Nie wydawaj L-argininy osobom po świeżym zawale serca. W jedynym badaniu z randomizacją w tej populacji nie poprawiono żadnego z punktów końcowych, a nadwyżka zgonów w grupie argininy doprowadziła do przerwania rekrutacji przez komisję bezpieczeństwa16.

Drugi obszar to żywienie w stanie krytycznym. W metaanalizie 24 badań z randomizacją obejmujących 3013 chorych diety immunomodulujące ogółem nie wpłynęły na śmiertelność ani długość pobytu, a zmniejszyły liczbę zakażeń o około jedną trzecią w mierze szans (iloraz szans 0,63), przy czym poprawę śmiertelności, zakażeń i długości pobytu wykazano wyłącznie dla diet wzbogaconych w olej rybi17. Wniosek autorów o samej argininie jest jednoznaczny: diety z argininą, z glutaminą lub olejem rybim albo bez nich, nie dają przewagi nad standardowymi dietami dojelitowymi u chorych intensywnej terapii, po urazach i oparzonych17.

Działania niepożądane przy dawkach stosowanych doustnie w zaburzeniach erekcji były częstsze niż na placebo (8,3% wobec 2,3%), ale żadne nie było ciężkie8. Metaanaliza dawek podaje granicę praktyczną z innej strony: powyżej 9 g na dobę spodziewanego efektu na ciśnienie już nie obserwowano, więc zwiększanie dawki ponad ten poziom nie ma uzasadnienia w danych5.

Osobno trzeba znać ryzyko hiperkaliemii, wykazane dla reżimu dożylnego, nie dla kapsułek. U 31 pacjentów otrzymujących wlew 25 g chlorowodorku argininy z 25 g chlorowodorku lizyny przez cztery godziny stężenie potasu wzrosło średnio z 4,00 do 5,47 mmol/L, przekroczyło normę u 77% badanych, a u 19% osiągnęło co najmniej 6 mmol/L, przy czym furosemid podany dożylnie nie zmienił przebiegu18. Tych liczb nie wolno przenosić na suplement doustny, bo dawka, droga podania i skojarzenie z lizyną są inne. Wskazują natomiast mechanizm, przez który aminokwasy zasadowe przemieszczają potas z komórek do przestrzeni pozakomórkowej, i wyznaczają grupę wymagającą ostrożności: osoby z upośledzoną czynnością nerek oraz przyjmujące leki zatrzymujące potas.

Górnego tolerowanego poziomu spożycia dla argininy nie ustalono ani w normach polskich, ani na liście maksymalnych dawek w suplementach diety Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym, która obejmuje wyłącznie witaminy i składniki mineralne1.

Interakcje L-argininy

Badań zaprojektowanych do oceny interakcji L-argininy z lekami w piśmiennictwie nie odnaleziono, dlatego poniższe punkty wynikają z udokumentowanego działania samej argininy, a nie z badań nad skojarzeniem.

Leki obniżające ciśnienie tętnicze + L-arginina

Stosowanie argininy obniża ciśnienie skurczowe średnio o 6,4 mmHg, a rozkurczowe o 2,6 mmHg, niezależnie od wyjściowej kategorii ciśnienia, czyli także u osób z prawidłowymi wartościami5. U pacjenta leczonego hipotensyjnie efekt ten dokłada się do działania leków, a wielkość porównywalna z jednym krokiem intensyfikacji terapii ma znaczenie zwłaszcza u osób starszych i przy współistniejących hipotoniach ortostatycznych. Praktyczny wniosek na okienko: przy rozpoczynaniu argininy u pacjenta z nadciśnieniem warto zalecić kontrolę ciśnienia w domu przez pierwsze dwa tygodnie i poinformować lekarza prowadzącego.

Leki zatrzymujące potas + L-arginina

Aminokwasy zasadowe przemieszczają potas z komórek do przestrzeni pozakomórkowej, co udokumentowano dla dużych dawek podanych dożylnie18. Dla dawek doustnych analogicznego pomiaru nie ma, więc jest to ostrożność wyprowadzona z mechanizmu, nie stwierdzona interakcja. Zachowaj ją u pacjentów przyjmujących inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, antagonistów aldosteronu albo preparaty potasu, szczególnie przy upośledzonej czynności nerek.

Dawkowanie L-argininy

Dla argininy nie istnieje polska norma spożycia ani górny tolerowany poziom, bo jest aminokwasem syntetyzowanym w organizmie i normy krajowe nie zaliczają jej do aminokwasów egzogennych1. Wszystkie poniższe wartości pochodzą z badań klinicznych.

DawkaWskazanie w badaniachUwagi
co najmniej 4 g na dobęobniżenie ciśnienia tętniczegopróg skuteczności z analizy dawka-odpowiedź, efektu nie obserwowano powyżej 9 g na dobę ani przy stosowaniu dłuższym niż 24 dni5
1,5–5 g na dobęzaburzenia erekcji łagodne i umiarkowanezakres dawek w 10 badaniach metaanalizy, część preparatów była złożona8
0,15 g na kilogram masy ciała jednorazowowysiłek tlenowy i beztlenowy, protokół doraźnyprzyjęte 60–90 minut przed wysiłkiem11
1,5–2 g na dobę przez 4–7 tygodniwydolność tlenowa, protokół przewlekłyzalecenie z analizy podgrup, nie z badania porównującego dawki11
10–12 g na dobę przez 8 tygodniwydolność beztlenowa, protokół przewlekłydawka wyższa od progu, powyżej którego nie obserwowano wpływu na ciśnienie11
poniżej 4 g na dobęciąża powikłana nadciśnieniem, badania nad masą urodzeniowąreżim prowadzony przez lekarza, w hipotrofii płodu skuteczna była droga dożylna, nie doustna10
3 g trzy razy na dobępo świeżym zawale sercaschemat, przy którym przerwano badanie ze względów bezpieczeństwa16

Dawki rynkowe w preparatach przedtreningowych i „na krążenie” mieszczą się zwykle w przedziale od 1 do 6 g na porcję, a więc w dolnej części zakresu badanego dla ciśnienia i w zakresie badanym dla erekcji. Preparaty odżywcze do wspomagania gojenia ran dostarczają argininę w połączeniu z glutaminą i beta-hydroksy-beta-metylomaślanem, w składzie ustalonym przez producenta, i takich preparatów nie dawkuje się według powyższej tabeli.

Postacie L-argininy

Arginina jest dostępna jako czysta L-arginina w postaci wolnej zasady, jako chlorowodorek L-argininy, jako alfa-ketoglutaran (AAKG), jako asparaginian i jako jabłczan, a formalnie każda z tych soli figuruje w rejestrze oświadczeń pod inną nazwą składnika3. Badań porównujących biodostępność tych soli między sobą u ludzi nie odnaleziono, więc różnic w tym zakresie nie należy pacjentowi obiecywać. Praktyczna różnica dotyczy zawartości: sole zawierają mniej argininy w gramie proszku niż postać wolnej zasady, co przy dawkach wielogramowych zmienia liczbę porcji.

Odrębną i zmierzoną różnicę wykazano nie między solami argininy, lecz między argininą a jej prekursorem. W badaniu z randomizacją, podwójnie zaślepionym, z układem naprzemiennym u 20 zdrowych ochotników cytrulina zwiększała pole pod krzywą i stężenie maksymalne argininy w osoczu zależnie od dawki i skuteczniej niż sama arginina, właśnie dlatego, że omija eliminację przedukładową z udziałem arginazy jelitowej4. Wyższe stężenie argininy nie przełożyło się jednak w tym badaniu na poprawę rozszerzalności tętnicy zależnej od przepływu przy żadnym ze schematów4.

Źródła

  1. Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2024. ISBN 978-83-65870-78-0. [typ: normy żywienia] ↩↩↩
  2. Tangphao O i wsp. Pharmacokinetics of intravenous and oral L-arginine in normal volunteers. Br J Clin Pharmacol. 1999;47(3):261-266. [typ: badanie farmakokinetyczne z randomizacją, układ naprzemienny] PMID: 10215749 ↩↩↩
  3. Oświadczenie zdrowotne EFSA: L-arginina nie ma w Unii Europejskiej dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. W rejestrze figurują 22 wnioski dotyczące argininy złożone w trybie art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006 (kody POL-HC-6632 do POL-HC-6642, POL-HC-7315 do POL-HC-7317, POL-HC-7326 do POL-HC-7328, POL-HC-7345 do POL-HC-7348 oraz POL-HC-8307) i wszystkie mają status nieudzielenia zezwolenia, na podstawie opinii EFSA Journal 2011;9(4):2051. Odrębne trzy wnioski dla preparatu złożonego z witaminami i składnikami mineralnymi (POL-HC-8129 do POL-HC-8131) odrzucono na podstawie opinii EFSA Journal 2011;9(4):2083. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩↩↩↩↩
  4. Schwedhelm E i wsp. Pharmacokinetic and pharmacodynamic properties of oral L-citrulline and L-arginine: impact on nitric oxide metabolism. Br J Clin Pharmacol. 2008;65(1):51-59. [typ: RCT farmakokinetyczno-farmakodynamiczne] PMID: 17662090 ↩↩↩↩↩
  5. Shiraseb F i wsp. Effect of l-Arginine Supplementation on Blood Pressure in Adults: A Systematic Review and Dose-Response Meta-analysis of Randomized Clinical Trials. Adv Nutr. 2022;13(4):1226-1242. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą dawka-odpowiedź] PMID: 34967840 ↩↩↩↩↩↩
  6. An P i wsp. Micronutrient supplementation to reduce cardiovascular risk. J Am Coll Cardiol. 2022. [typ: metaanaliza] PMID: 36480969 ↩
  7. Rodrigues-Krause J i wsp. Association of l-Arginine Supplementation with Markers of Endothelial Function in Patients with Cardiovascular or Metabolic Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2018;11(1):15. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 30577559 ↩↩↩
  8. Rhim HC i wsp. The Potential Role of Arginine Supplements on Erectile Dysfunction: A Systemic Review and Meta-Analysis. J Sex Med. 2019;16(2):223-234. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 30770070 ↩↩↩↩↩↩
  9. Makama M i wsp. L-Arginine and L-Citrulline for Prevention and Treatment of Pre-Eclampsia: A Systematic Review and Meta-Analysis. BJOG. 2025;132(6):698-708. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 39800868 ↩↩↩↩
  10. Xu L i wsp. l-arginine supplementation improved neonatal outcomes in pregnancies with hypertensive disorder or intrauterine growth restriction: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Nutr. 2022;41(7):1512-1522. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 35667267 ↩↩↩
  11. Viribay A i wsp. Effects of Arginine Supplementation on Athletic Performance Based on Energy Metabolism: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020;12(5):1300. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 32370176 ↩↩↩↩↩
  12. Rezaei S i wsp. The effect of L-arginine supplementation on maximal oxygen uptake: A systematic review and meta-analysis. Physiol Rep. 2021;9(3):e14739. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 33587327 ↩
  13. Arribas-López E i wsp. The Effect of Amino Acids on Wound Healing: A Systematic Review and Meta-Analysis on Arginine and Glutamine. Nutrients. 2021;13(8):2498. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 34444657 ↩↩
  14. Torsy T i wsp. The Role of Glutamine and Arginine in Wound Healing of Pressure Ulcers: A Systematic Review. Wound Repair Regen. 2025;33(4):e70077. [typ: przegląd systematyczny bez metaanalizy] PMID: 40748005 ↩↩↩
  15. Sadeghi A i wsp. Effects of l-arginine supplementation in patients with sickle cell disease: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Health Sci Rep. 2023;6(4):e1167. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 37064309 ↩↩
  16. Schulman SP i wsp. L-arginine therapy in acute myocardial infarction: the Vascular Interaction With Age in Myocardial Infarction (VINTAGE MI) randomized clinical trial. JAMA. 2006;295(1):58-64. [typ: RCT podwójnie zaślepione, przerwane ze względów bezpieczeństwa] PMID: 16391217 ↩↩↩↩
  17. Marik PE, Zaloga GP. Immunonutrition in critically ill patients: a systematic review and analysis of the literature. Intensive Care Med. 2008;34(11):1980-1990. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 18626628 ↩↩
  18. Giovacchini G i wsp. Effect of amino acid infusion on potassium serum levels in neuroendocrine tumour patients treated with targeted radiopeptide therapy. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2011;38(9):1675-1682. [typ: badanie prospektywne, 31 pacjentów, wlew dożylny] PMID: 21553088 ↩↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 11.09.2026 Ostatnia aktualizacja: 24.09.2026