Nadciśnienie tętnicze jest skutecznie leczone przez leki z grupy: inhibitorów konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora angiotensyny, antagonistów kanału wapniowego, diuretyków, β-adrenolityków. Mimo to, szacuje się, że około 58 % pacjentów może nie osiągać oczekiwanych rezultatów leczenia przez inne leki, które stosują oraz zioła i suplementy diety.[1]
O problemie nadciśnienia
Liczba chorych na nadciśnienie tętnicze dorosłych Polaków to około 1,1 mln osób, co stanowi 34–35% osób dorosłych. Rycina 1. przedstawia wartości graniczne ciśnienia tętniczego i rozpoczęcie leczenia nadciśnienia tętniczego według aktualnych Wytycznych dotyczących leczenia nadciśnienia tętniczego w Polsce[2].
Leki, które podnoszą ciśnienie tętnicze krwi
W tabeli 1. zebrano leki, które według badania z 2019 roku podnoszą ciśnienie tętnicze krwi[3].
| Nazwa grupy leków, przykład | Częstość wzrostu ciśnienia tętniczego krwi | Prawdopodobny mechanizm wzrostu ciśnienia tętniczego krwi |
|---|---|---|
| inhibitory VEGF, np. bewacizumab | 15 – 90 % | antagonizm receptora VEGFR-2 → ↓ produkcji NO |
| inhibitory kalcyneuryny, np. takrolimus, cyklosporyna | 23 – 60 % | ↑ produkcji endoteliny-1 ↓ produkcji NOretencja jonów Na⁺ ↑ aktywności układu współczulnego |
| NLPZ, np. ibuprofen, diklofenak | 14 – 20 % | ↓ PGE₂ → ↓ wydalania jonów Na⁺ przez nerki ↑ stężenia aldosteronu ↓ PGI₂ → ↑ oporu obwodowego naczyń |
| glikokortykosteroidy | 20 – 50 % | ↑ retencja jonów Na⁺ ↑ ekspresji receptorów AT1 → ↑ napięcia ścian naczyń |
| leki stymulujące erytropoezę | 20 – 30 % | ↑ stężenia tromboksanu ↓ stężenia prostacykliny ↑ ilości endoteliny → wazokonstrykcja |
| doustne środki antykoncepcyjne | Nieznana | ↑ stężenia reniny → aktywacja układu RAAS → retencja jonów Na⁺ i wody |
| selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny (SNRI) | 1 – 5 % | aktywacja układu współczulnego → ↑ noradrenaliny |
| stymulanty | Ok. 7 % | blokada wychwytu noradrenaliny/dopaminy ↑ uwalniania katecholamin |
Wyjaśnienie skrótów:
receptor VEGFR-2 – receptor 2 czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego
NO – tlenek azotu
RAAS – układ renina–angiotensyna–aldosteron
AT1 – receptor angiotensyny II typu 1
PGE₂ – prostaglandyna E2
PGI₂ – prostacyklina I2
Przegląd z 2018 roku do tej listy leków podnoszących ciśnienie tętnicze krwi dodaje również tryptany przez zwężenie naczyń w tętnicach wieńcowych i obwodowych, sympatykomimetyki doustnei stosowane miejscowo, które mogą mieć wpływ na autonomiczny układ nerwowy, bromokryptynę, która zwęża naczynia krwionośne i stymuluje układ współczulny, lewodopę, stymulującą układ współczulny, leflunomid i hormony tarczycy[4].
Mimo to, że sympatykomimetyki obkurczające błonę śluzową nosa mają mechanizm działania, który wskazuje na ryzyko podniesienia ciśnienia tętniczego krwi, ich stosowanie u pacjentów z dobrze kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym uznaje się za bezpieczne[5].
Suplementy diety, które mogą podnosić ciśnienie tętnicze krwi
Składniki zawarte w suplementach diety, które mogą podnosić ciśnienie tętnicze krwi to:
- efedryna
- lukrecja
- gorzka pomarańcza
- miłorząb japoński
- żeń – szeń
Efedryna, lukrecja i gorzka pomarańcza mogą podnosić ciśnienie tętnicze krwi nawet o 10 mm Hg[6][4].
Nie polecaj pacjentom z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym doustnych leków na przeziębienie z pseudoefedryną lub fenylefryną.
Piśmiennictwo
- Lovell, A. R., & Ernst, M. E. (2017). Drug-induced hypertension: Focus on mechanisms and management. Current Hypertension Reports, 19(5), 39. https://doi.org/10.1007/s11906-017-0736-z⬏
- Prejbisz, A., Dobrowolski, P., Doroszko, A., Olszanecka, A., Tycińska, A., Tykarski, A., Adamczak, M., Begier-Krasińska, B., Chrostowska, M., Dzida, G., Filipiak, K. J., Gaciong, Z., Gąsecki, D., Gierlotka, M., Grabowski, M., Grodzicki, T., Jankowski, P., Kamiński, K., Kapłon-Cieślicka, A., … Wolf, J. (2024). Wytyczne dotyczące leczenia nadciśnienia tętniczego w Polsce 2024 – stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Polish Heart Journal (Kardiologia Polska).https://doi.org/10.33963/v.phj.105628⬏
- Foy, M. C., Vaishnav, J., & Sperati, C. J. (2019). Drug‑induced hypertension. Journal of Clinical Hypertension, 21(4), 123‑130.⬏
- Diaconu, C. C., Dediu, G. N., & Iancu, M. A. (2018). Drug-induced arterial hypertension – a frequently ignored cause of secondary hypertension: A review. Acta Cardiologica. https://doi.org/10.1080/00015385.2017.1421445⬏⬏
- Lovell, A. R., & Ernst, M. E. (2017). Drug-induced hypertension: Focus on mechanisms and management. Current Hypertension Reports, 19(5), 39. https://doi.org/10.1007/s11906-017-0736-z⬏
- Lovell, A. R., & Ernst, M. E. (2017). Drug-induced hypertension: Focus on mechanisms and management. Current Hypertension Reports, 19(5), 39. https://doi.org/10.1007/s11906-017-0736-z⬏
