Dapagliflozyna (Forxiga, w: Xigduo, w: Qtern) to doustny lek przeciwcukrzycowy z grupy flozyn, czyli inhibitorów kontransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2). Poprzez blokowanie SGLT2 prowadzi do zwiększenia eliminacji glukozy z moczem i tym samym obniżenia jej stężenia we krwi.
Jakie zastosowanie ma dapagliflozyna?
Dapagliflozyna jest przepisywana pacjentom z cukrzycą typu 2. (dorosłych, jak i dla dzieci od 10. r.ż.) zarówno w monoterapii cukrzycy, kiedy nie można stosować metforminy, jak i w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Ponadto może być stosowana u pacjentów cierpiących na przewlekłą niewydolność serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową lub przewlekłą chorobę nerek.
Jakie efekty daje dapagliflozyna?
Stosowanie dapagliflozyny wpływa na poprawę kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2. poprzez zwiększenie wydalania glukozy z moczem. Ponadto przyjmowanie leku powoduje równocześnie zmniejszenie masy ciała pacjenta i obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, wpływając bezpośrednio na zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego.
Po jakim czasie pacjent odczuje efekt i po czym pozna, że dapagliflozyna działa?
Działanie hipoglikemiczne dapagliflozyny pojawia się po około 2 godzinach od przyjęcia, a odczucie pełnego działania leku może nastąpić nawet po około tygodniu leczenia. W przypadku niewydolności serca działanie dapagliflozyny może być odczuwalne po 1-2 miesiącach terapii. Należy zalecić kontynuowanie przyjmowania leku, nawet jeśli pacjent nie odczuwa żadnych objawów choroby.
Czym grozi odstawienie leczenia?
Zaprzestanie stosowania dapagliflozyny może skutkować brakiem utrzymania prawidłowej kontroli glikemii i wystąpieniem powikłań cukrzycy. Nagłe odstawienie leku może prowadzić do hiperglikemii, co stanowi ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej i śpiączki cukrzycowej będących stanem zagrożenia życia pacjenta. Należy zalecić pacjentowi regularne stosowanie leku, nawet jeśli nie odczuwa bezpośrednio efektów jego działania.
Jakie zalecenia dotyczące dawkowania trzeba przekazać?
Dapagliflozynę należy przyjmować doustnie o dowolnej porze dnia, w trakcie lub między posiłkami, połykając tabletkę w całości.
Jak długo pacjent może stosować ten lek?
Dapagliflozyna w przypadku dobrej tolerancji leku przez pacjenta może być stosowana przez lata, w celu utrzymania prawidłowej kontroli glikemii i zapobiegania powikłaniom i zaostrzeniom chorób, w których jest stosowana.
Kto nie powinien stosować dapagliflozyny?
Dapagliflozyna powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów[1][2]:
- dializowanych lub cierpiących na niewydolność nerek – skuteczność leku jest uzależniona od czynności nerek i ulega ograniczeniu w przypadku zaburzeń ich pracy,
- w wieku powyżej 65. r.ż., którzy stosują leki diuretyczne – ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia w tym wieku zaburzeń czynności nerek, narażenia na zwiększoną utratę płynów i tym samym wystąpienie działań niepożądanych, takich jak: niedociśnienie czy zawroty głowy, związane ze zmianą pozycji ciała.
Jakie dapagliflozyna ma przewagi nad innymi lekami?
Mechanizm działania dapagliflozyny jest niezależny od komórek β trzustki, stąd lek nie powoduje hipoglikemii. Ponadto stosowanie dapagliflozyny skutkuje obniżeniem masy ciała oraz zmniejszeniem ciśnienia krwi istotnych z punktu widzenia współwystępowania zaburzeń metabolicznych, nadwagi lub otyłości i nadciśnienia tętniczego.
Jakie działania niepożądane ma dapagliflozyna i jak je zminimalizować?
Do istotnych działań niepożądanych dapagliflozyny należą[2]:
- zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne i hipotensja, które są wynikiem zwiększonej diurezy – zaleć pacjentowi konieczność monitorowania ciśnienia krwi, szczególnie podczas pierwszych 3 miesięcy stosowania leku,
- infekcje układu moczowo-płciowego, związane z glukozurią – glukoza eliminowana z moczem stanowi pożywkę dla drobnoustrojów bytujących w układzie moczowym i zwiększa ich namnażanie, stąd poleć pacjentowi możliwie częste spożywanie płynów i oddawanie moczu w celu unikania zalegania moczu w pęcherzu moczowym.
W jakie interakcje z innymi lekami wchodzi dapagliflozyna i co o nich powiedzieć pacjentowi?
Udziel pacjentowi następujących informacji o interakcjach[3]:
- diuretyki stosowane równocześnie dapagliflozyną mogą manifestować nasilone działanie, zwiększając ryzyko odwodnienia i hipotonii – poleć pacjentowi konieczność monitorowania ciśnienia krwi przy takim połączeniu leków,
- insulina i pochodne sulfonylomocznika w połączeniu z dapagliflozyną, mogą wymagać konieczności dostosowania dawki leków ze względu na ryzyko wystąpienia hipoglikemii – zaleć pacjentowi regularną kontrolę poziomu glukozy we krwi.
Jakie środki ostrożności zalecić?
Dapagliflozyna nie powinna być stosowana w czasie ciąży oraz w trakcie karmienia piersią.
Jakie produkty komplementarne można polecić realizując receptę, na której jest dapagliflozyna?
Pacjentowi cierpiącemu na cukrzycę typu 2. przyjmującemu dapagliflozynę możesz polecić dodatkowo:
- preparaty zawierające magnez – według przeglądu systematycznego z 2017 roku przyjmowanie magnezu przyczynia się do zmniejszenia insulinooporności[4].
Piśmiennictwo
- ASHP. (2021). AHFS Clinical Drug Information.⬏
- Viatris Limited. (2022). ChPL: Daforbis. Pobrano z: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public (29.11.2023).⬏⬏
- Preston, C.L. (2019). Antidiabetics. Stockley’s Drug Interactions. 12th Ed.521-592.⬏
- Morais, J. B. S., Severo, J. S., de Alencar, G. R. R., de Oliveira, A. R. S., Cruz, K. J. C., Marreiro, D. D. N., Freitas, B. J. E. S. A., de Carvalho, C. M. R., Martins, M. D. C. C. E., & Frota, K. M. G. (2017). Effect of magnesium supplementation on insulin resistance in humans: A systematic review. Nutrition (Burbank, Los Angeles County, Calif.), 38, 54–60. https://doi.org/10.1016/j.nut.2017.01.009⬏
