Witaminy do receptury – ile ml wycenić i ile to kropli
Przelicz masę witaminy z recepty na objętość do wyceny w programie aptecznym oraz na przybliżoną liczbę kropli, według gęstości konkretnego preparatu.
Do czego służy kalkulator witamin recepturowych (masa, objętość i krople)?
Kalkulator wspiera farmaceutę i technika przy pierwszym stole oraz w recepturze wtedy, gdy lekarz przepisuje płynną witaminę A, E, A+D3 lub D3 wagowo, a apteka musi ją wydać lub odmierzyć objętościowo albo kroplami – najczęściej przy realizacji recept recepturowych, gdy masę z recepty trzeba przełożyć na objętość lub liczbę kropli, przy zachowaniu rozliczenia wagowego do wyceny surowca. Metoda opiera się na przeliczeniu gęstościowym oraz na definicji znormalizowanego kroplomierza farmakopealnego1, dzięki czemu masa zapisana na recepcie zostaje przełożona na jej wykonawczy odpowiednik, bez zmiany wartości służącej do rozliczenia i wyceny surowca.
Nośnik zależy od preparatu, a nie od samej witaminy: Vitaminum A Hasco, Vitaminum A Medana i Vitaminum A + D3 Medana są roztworami wodnymi (glicerol, sacharoza lub glikol propylenowy i woda), Vitaminum E Hasco i Vitaminum E Medana są roztworami w oleju arachidowym, a Devikap i Vigantol w triglicerydach o średniej długości łańcucha. Dlatego wartości domyślne opisują konkretny produkt, a nie całą grupę. Rzeczywista gęstość i liczba kropli zależą dodatkowo od serii, więc przed wydaniem większych ilości zasadna jest kalibracja własnego kroplomierza (zważenie 20 kropli) zamiast opierania się na presecie. Samo przeliczenie jest jednym dzieleniem2: masę z recepty dzielimy przez gęstość preparatu, a otrzymaną objętość mnożymy przez liczbę kropli w mililitrze.
Jak używać?
Podaj masę zapisaną na recepcie i wybierz preparat – narzędzie zna gęstość i liczbę kropli na mililitr dla siedmiu preparatów witaminowych. Dla innej serii lub innego produktu wybierz „inna gęstość” i wpisz wartość z opakowania. Wynik główny to objętość do wyceny w programie aptecznym, obok przybliżona liczba kropli liczona z objętości, nie z masy.
Źródła
- Liczba kropli w mililitrze pochodzi z punktu 2 Charakterystyki Produktu Leczniczego każdego preparatu: Vitaminum A Hasco 45 000 j.m./ml – 28 kropli, Vitaminum A Medana 50 000 j.m./ml – 30, Vitaminum E Hasco 300 mg/ml – 30, Vitaminum E Medana 300 mg/ml – 27, Vitaminum A + D3 Medana (20 000 j.m. + 10 000 j.m.)/ml – 34, Devikap 15 000 IU/ml – 30, Vigantol 500 mikrogramów/ml (20 000 IU/ml) – 40. Gęstości to wartości uśrednione dla serii. Tam, gdzie Charakterystyka gęstości nie podaje, a jedyną substancją pomocniczą są triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (Vigantol, Devikap), przyjęto gęstość względną tego nośnika według Farmakopei Polskiej XIII (2023), t. III, str. 4636, monografia Triglycerida media. ↩
- Objętość [ml] = masa [g] ÷ gęstość [g/ml], a liczba kropli = objętość [ml] × liczba kropli w mililitrze. Przykład: 5 g Devikapu przy gęstości 0,95 g/ml to 5 ÷ 0,95 = 5,26 ml, czyli 5,26 × 30 = około 158 kropli. W drugą stronę, z objętości na masę, gęstość mnożymy: 5 ml × 0,95 = 4,75 g. Liczba kropli jest zawsze przybliżeniem — zależy od kroplomierza i temperatury — i nie służy do wyceny, która idzie z masy. ↩
Historia zmian (4)
- 07.10.2024 Pierwsza wersja narzędzia opublikowana na opieka.farm.
- 31.07.2026 Przebudowa: narzędzie liczy objętość do wyceny w programie aptecznym i liczbę kropli dla sześciu preparatów witaminowych (wcześniej przelicznik jednostek międzynarodowych, wycofany z powodu sprzecznych danych). Publikacja narzędzia.
- 13.09.2026 Do listy preparatów dodano Vigantol (0,95 g/ml, 40 kropli w mililitrze) – lek z wykazu surowców recepturowych. zgłoszenie: mgr farm. Maciej Osmulski
- 19.09.2026 Gęstość Devikapu poprawiona z 1,10 na 0,95 g/ml zgodnie ze składem z Charakterystyki Produktu Leczniczego. Przy metodzie podano źródła liczby kropli i gęstości oraz wyjaśniono samo przeliczenie.
Czy ten kalkulator uważasz za przydatny?
Dziękujemy za głos.