Antyseptyki w aptece: przegląd preparatów

Wstęp do antyseptyki - przykłady preparatów handlowych stosowanych do dezynfekcji ran.

Antyseptyki są związkami chemicznymi, które zatrzymują lub spowalnianą wzrost drobnoustrojów chorobotwórczych na powierzchni skóry, błon śluzowych oraz ran. Dosłowne znacznie terminu wywodzi się z greckich słów: anti – przeciw oraz sepsis – gnicie.

W przeciwieństwie do antybiotyków, które działają selektywnie na określony farmakologicznym mechanizmem cel – antyseptyki posiadają szersze spektrum działania i wiele więcej elementów, na które oddziaływają. Celem ich aktywności są zarówno bakterie i grzyby, jak i wirusy, pierwotniaki, a nawet priony. Omawiając antyseptyki, warto odróżnić je od środków odkażających, które stosuje się do dezynfekcji przedmiotów i pomieszczeń. Pomijając akademicką klasyfikację i przechodząc do praktyki – najczęściej używanymi antyseptykami są:

AntyseptykPrzykłady preparatówPrzeciwwskazaniaUwagi
jodowpowidon Betadine, Braunol, Braunovidon, Jodi Gel 10%Przeciwwskazane u kobiet w okresie ciąży i laktacji oraz dzieciom < 3 miesiąca życia Brudzi ubrania.
nadtlenek diwodoruPeroxygel, Woda utlenionaBrak przeciwwskazańNiska skuteczność przeciwdrobnoustrojowa. Polecany do przemywania zranień.
chlorheksydynaCorsodyl, Elugel, Manusan, Bepanthen PlusNie należy stosować u niemowląt < 2 miesiąca życia Stosowany najczęściej w preparatach odkażających jamę ustną.
azotan srebraMova Nitrat Pipette1% roztwór do przemywanie oczu noworodkom Wyłącznie w kroplach do oczu i lekach recepturowych
oktenidynaOctenisept, MaxiSeptic, Octedin, Octenilin żel i płynBrak przeciwwskazańWskazany do pielęgnacji pępków noworodków.
kwas borowyBorasol, Gemiderma, Maść borna,Przeciwwskazany u dzieci poniżej 11 lat.Dodatkowe działanie p/grzybicze.
boraksAphtinNie stosować u dzieci poniżej 3. roku życiaStosowany w pleśniawkach jamy ustnej
mleczan etakrydynyRivel, RivanolPrzeciwwskazany na większe powierzchnie ciałaMniej skuteczny od oktenidyny.
fiolet gencjanowyPyoctanina 1 i 2%, na alkoholu i wodzieBrak danych.Brudzi ubranie.
nadmanganian potastuKalium hypermanganicumJedynie z zalecenia lekarza, do kąpieli.Wymaga rozpuszczenia w wodzie.
poliheksanidynaw: ProntosanNie należy stosować w ciągu pierwszych 4 miesięcy ciąży.Stosowany w oparzeniach, jako opatrunek żelowy.

Wskazania do zastosowania antyseptyków różnią się znacząco. Część z substancji przeznaczona będzie wyłącznie do oczyszczania nieuszkodzonej skóry przed ingerencją w ciągłość tkanek (na przykład przy iniekcjach) lub do odkażania rąk przed zabiegami. Niektóre preparaty zawierają składniki pomocnicze (np. tenzydy), które czynią je zbyt niebezpiecznymi do aplikacji na uszkodzoną skórę.

Wykorzystanie antyseptyków w zaopatrzeniu otwartych ran takich jak skaleczenia, otarcia, oparzenia czy owrzodzenia wymaga głębszej analizy. Większość zakażonych ran zasiedlanych jest jednocześnie przez wiele drobnoustrojów – jednak bakteriami odpowiedzialnymi za najczęstsze infekcje są Staphylococcus aureus i Pseudomonas aeruginosa. Mogą one tworzyć biofilm o zwiększonej oporności na środki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.

 

mgr farm. Jakub Dereń

Absolwent Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Wiceprzewodniczący Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji (PTSF). Odbywał staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Oświadczenie

Portal opieka.farm przeznaczony jest dla farmaceutów oraz osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Klikając “Potwierdzam i przechodzę do portalu” oświadczasz, że jesteś taką osobą.

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.