Hydroasparaginian cynku

Preparat uzupełniający niedobory składników mineralnych, będący solą asparaginianową cynku (cynku wodoroasparaginian dwuwodny), dostarczający organizmowi jonów cynku. Dostępny bez recepty, wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych, w dwóch mocach – tabletki Zincas zawierające 5,5 mg jonów cynku oraz tabletki Zincas forte zawierające 27 mg jonów cynku. Stosowany w niedoborze cynku.

Działanie hydroasparaginianu cynku

Hydroasparaginian cynku to sól, z której uwalniają się jony cynku – pierwiastka śladowego pełniącego w organizmie wiele funkcji. Cynk jest niezbędny w syntezie kwasów nukleinowych oraz uczestniczy w podziale i wzroście komórek, dlatego jego niedobór hamuje syntezę DNA w szybko dzielących się komórkach. Uzupełnienie cynku ma znaczenie między innymi dla gospodarki insulinowej, czynności układu odpornościowego, dojrzewania płciowego i wytwarzania komórek rozrodczych.

Preparaty różnią się dawką jonów cynku i grupą docelową – Zincas przeznaczony jest także dla dzieci, a Zincas forte wyłącznie dla dorosłych i młodzieży powyżej 15 lat.

Farmakologia

Cynk pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Jest niezbędny w syntezie kwasów nukleinowych, uczestniczy również w procesie podziału i wzrostu komórek, a przy jego niedoborze w szybko dzielących się komórkach, na przykład w regenerujących się komórkach wątroby czy tkance nowotworowej, synteza DNA ulega zahamowaniu. Cynk odgrywa rolę w syntezie, magazynowaniu i wydzielaniu insuliny, a jego niedobór może wywołać zmniejszenie stężenia insuliny w surowicy i zaburzenie tolerancji glukozy¹.

Cynk reguluje zużycie tlenu przez mitochondria, hamując transport elektronów w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym i zwiększając powinowactwo hemoglobiny do tlenu. Odgrywa rolę w czynności przysadki mózgowej oraz kory nadnerczy, reguluje wytwarzanie i działanie hormonu wzrostu oraz hormonów płciowych poprzez bezpośredni wpływ na czynność jajników i jąder, a także jest niezbędny do wytwarzania nasienia i komórek jajowych².

Z prawidłową zawartością cynku związana jest również aktywność hormonów grasicy, a długotrwały niedobór prowadzi do atrofii grasicy, co może zaburzać specjalizację i mobilizację limfocytów. Niedobór cynku zmniejsza wydolność układu immunologicznego, zwiększając podatność organizmu na infekcje i alergie, a znaczny niedobór w okresie dojrzewania płciowego mężczyzn może wywołać karłowatość i niedorozwój narządów płciowych¹.

Farmakokinetyka

Stopień wchłaniania cynku z przewodu pokarmowego zależy od zawartości i biologicznej dostępności cynku w diecie, zawartości innych związków mineralnych i witamin, czynników dziedzicznych, równowagi hormonalnej, a nawet od stanu emocjonalnego, miejsca zamieszkania i stylu życia. Przyswajalność podlega dość dużym wahaniom i wynosi od 10 do 40%¹.

Cynk wchłania się w całym jelicie cienkim, jednak głównie w jelicie czczym, drogą transportu aktywnego, a w enterocytach wiąże się z indukowanym białkiem metalotioneiną. W ramach dystrybucji gromadzi się głównie w krwinkach czerwonych i białych, a także w mięśniach, kościach, skórze, nerkach, wątrobie, trzustce, siatkówce i gruczole krokowym².

Cynk wydzielony do przewodu pokarmowego ulega w znacznym stopniu ponownemu wchłonięciu, a wydalanie zachodzi głównie z kałem¹.

Wskazania leków z hydroasparaginianem cynku

Oba preparaty bez recepty stosuje się w niedoborze cynku¹. W przypadku tabletek Zincas forte wskazanie zawężono do niedoboru cynku, którego nie da się wyrównać zróżnicowaną dietą².

Tabletki Zincas mogą być stosowane również u dzieci, natomiast tabletki Zincas forte przeznaczone są wyłącznie dla dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 15 lat².

Dawkowanie hydroasparaginianu cynku

Grupa	Dawka jednorazowa	Maksymalnie na dobę
Zincas – dzieci do 5 lat	1 tabletka (5,5 mg Zn) raz na dobę	1 tabletka
Zincas – dzieci od 5 do 15 lat	1 tabletka (5,5 mg Zn) dwa razy na dobę	2 tabletki
Zincas – dorośli i młodzież powyżej 15 lat	1 tabletka (5,5 mg Zn) trzy razy na dobę	3 tabletki
Zincas forte – dorośli i młodzież powyżej 15 lat	1 tabletka (27 mg Zn) raz na dobę	1 tabletka

Produkt przyjmuje się doustnie, po posiłku, popijając wodą, a małym dzieciom nie wolno podawać tabletek w całości¹.

Tabletek Zincas forte nie należy przyjmować dłużej niż przez 30 dni bez konsultacji z lekarzem².

Istotne przeciwwskazania do stosowania hydroasparaginianu cynku

Niewydolność nerek

Preparatów cynku nie należy stosować w przypadku niewydolności nerek^1,2.

Środki ostrożności przy wydawaniu hydroasparaginianu cynku

Działanie przeczyszczające po większej dawce

Produkt leczniczy podawany w dawce większej niż zalecana może działać przeczyszczająco^1,2.

Zawartość sacharozy

Oba preparaty zawierają sacharozę, dlatego nie powinni ich przyjmować pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy^1,2.

Zawartość sodu

Charakterystyka tabletek Zincas zaznacza, że produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na maksymalną jednostkę dawkowania, czyli 3 tabletki, i uznaje się go za wolny od sodu¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Brak danych dotyczących szkodliwego wpływu cynku na sprawność psychofizyczną, zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,2.

Interakcje hydroasparaginianu cynku

Pochodne tetracykliny + cynk

Cynku nie należy podawać jednocześnie z pochodnymi tetracykliny, ponieważ cynk zmniejsza ich wchłanianie^1,2.

Miedź + cynk

Cynk zmniejsza wchłanianie miedzi, a jednocześnie miedź zmniejsza wchłanianie cynku¹.

Związki wapnia + cynk

Cynku nie należy podawać jednocześnie ze związkami wapnia, które zmniejszają jego wchłanianie, podobnie jak dieta mleczna^1,2.

Żelazo + cynk

Związki żelaza zmniejszają wchłanianie cynku¹.

Substancje chelatujące (penicylamina) + cynk

Cynku nie należy podawać jednocześnie z substancjami chelatującymi, na przykład penicylaminą, które zmniejszają jego wchłanianie^1,2.

Kwas acetylosalicylowy, ibuprofen i indometacyna + cynk

Cynku nie należy podawać jednocześnie z kwasem acetylosalicylowym, ibuprofenem ani indometacyną^1,2.

Tiazydowe leki moczopędne i glikokortykosteroidy + cynk

Cynku nie należy podawać jednocześnie z tiazydowymi lekami moczopędnymi ani glikokortykosteroidami^1,2.

Działania niepożądane hydroasparaginianu cynku

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe po większych dawkach

Przy zalecanym dawkowaniu nie zgłaszano działań niepożądanych. Większe dawki związków cynku mogą powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, bóle brzucha i biegunka, a także metaliczny smak w ustach i ból głowy^1,2.

Niedobór miedzi i niedokrwistość po długotrwałym stosowaniu

Długotrwałe stosowanie cynku może prowadzić do niedoboru miedzi i niedokrwistości^1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a hydroasparaginian cynku

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych cynk przenika przez barierę łożyska, a jego wpływu na przebieg ciąży i rozwój płodu nie badano. Charakterystyka tabletek Zincas zaleca, aby nie stosować preparatu w czasie ciąży¹. Charakterystyka tabletek Zincas forte dopuszcza stosowanie w ciąży tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu².

Karmienie piersią a hydroasparaginian cynku

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych cynk przenika do mleka ludzkiego, a jego wpływu u kobiet karmiących piersią nie badano. Charakterystyka tabletek Zincas zaleca, aby nie stosować preparatu w okresie karmienia piersią¹, a charakterystyka tabletek Zincas forte nie zaleca stosowania produktu u kobiet karmiących piersią².

Produkty handlowe z hydroasparaginianem cynku

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Zincas	tabletki 5,5 mg Zn	OTC
Zincas forte	tabletki 27 mg Zn	OTC