Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12

Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12 to jeden z najlepiej udokumentowanych szczepów probiotycznych na rynku, a jego dowody kliniczne rozkładają się bardzo nierówno: leczenie kolki niemowlęcej u dzieci karmionych piersią jest wskazaniem najmocniejszym, częstość wypróżnień u dorosłych wskazaniem spornym, a profilaktyka zakażeń u dzieci, u osób starszych i u noworodków przedwcześnie urodzonych to seria badań negatywnych. BB-12 jest szczepem bakterii kwasu mlekowego z rodzaju Bifidobacterium, oznaczonym numerem depozytu DSM 15954, stosowanym w suplementach diety, preparatach dla niemowląt i fermentowanych produktach mlecznych, często w połączeniu z Lacticaseibacillus rhamnosus GG lub Lactobacillus acidophilus LA-5. Znaczna część badań nad tym szczepem została zaprojektowana, przeprowadzona lub opisana przez jego właściciela, co przy ocenie dowodów trzeba brać pod uwagę.

Synonimy i nazewnictwo BB-12

Pełna nazwa taksonomiczna szczepu to Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12, a numer depozytu w niemieckiej kolekcji szczepów DSMZ to DSM 15954¹. W piśmiennictwie i na opakowaniach oznaczenie szczepu bywa zapisywane jako „BB-12″, „Bb-12″, „BB-12®” lub „BB-12™”, a nazwa gatunkowa skracana do Bifidobacterium lactis albo B. animalis ssp. lactis. Wszystkie te zapisy odnoszą się do tego samego szczepu. Właścicielem i producentem BB-12 jest duńska firma Chr. Hansen, występująca w nowszych publikacjach pod nazwą Novonesis, z siedzibą w Hørsholm – afiliację tę podają autorzy zarówno największego badania szczepu u dorosłych², jak i przeglądu mechanizmów jego działania³.

Oznaczenie szczepu ma znaczenie praktyczne, a nie porządkowe. Dowody kliniczne przypisuje się konkretnemu szczepowi, nie gatunkowi, i nie przenosi się ich na inne bifidobakterie ani nawet na inne szczepy Bifidobacterium animalis subsp. lactis. Zasadę tę stanowisko Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) zapisuje wprost, formułując zalecenia wyłącznie wtedy, gdy dla dobrze zdefiniowanego szczepu dostępne są co najmniej dwa randomizowane badania kontrolowane (RCT = randomizowane badanie kontrolowane)⁴. Podkreślają ją też sami autorzy badania nad kolką, zaznaczając, że ich wyników nie wolno ekstrapolować na inne szczepy probiotyczne¹.

Działanie BB-12

Działania BB-12 nie da się sprowadzić do jednego mechanizmu – opisywane efekty wynikają z sumy oddziaływań szczepu na środowisko jelita i na gospodarza. Do udokumentowanych obszarów należą mechanizmy obronne pozwalające szczepowi przeżyć pasaż przez przewód pokarmowy, w tym tolerancja soli żółci, następnie oddziaływanie z nabłonkiem jelitowym i z komórkami układu odpornościowego oraz wpływ na strukturę mikrobioty jelitowej³. Opis mechanizmów pochodzi z przeglądu napisanego przez pracowników producenta szczepu, więc nadaje się jako źródło tła biologicznego, ale nie jako podstawa oceny skuteczności klinicznej.

Szczep nie kolonizuje trwale gospodarza. W badaniu, w którym niemowlęta otrzymywały BB-12 przez średnio niespełna 15 miesięcy, szczep wykryto w jamie ustnej zaledwie u trojga dzieci w 8. miesiącu życia, na poziomie ledwie przekraczającym granicę wykrywalności, a w próbkach pobranych w 2. roku życia nie stwierdzono go wcale⁵. Także w kale szczep odzyskiwano tylko u części leczonych niemowląt, mimo kontrolowanego podawania⁶. Znaczy to, że efekt utrzymuje się w czasie przyjmowania preparatu i nie należy oczekiwać trwałej przebudowy mikrobioty po jego odstawieniu.

Zmiany biochemiczne towarzyszące podawaniu szczepu udokumentowano w warunkach zaburzenia mikrobioty przez antybiotyk. U zdrowych osób przyjmujących amoksycylinę z kwasem klawulanowym stężenie octanu w kale spadło w obu grupach, ale po zakończeniu antybiotykoterapii wróciło do wartości wyjściowej wyłącznie w grupie otrzymującej jogurt z BB-12, natomiast w grupie kontrolnej pozostało obniżone. Spadek różnorodności mikrobioty był w grupie kontrolnej większy i trwał dłużej⁷.

Skuteczność kliniczna BB-12

Czy stosowanie BB-12 łagodzi kolkę niemowlęcą?

Leczenie kolki niemowlęcej u dzieci karmionych wyłącznie piersią jest wskazaniem, w którym dowody dotyczące BB-12 są najmocniejsze. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo u 80 zdrowych niemowląt karmionych wyłącznie piersią, w wieku do 7 tygodni, z kolką rozpoznaną według kryteriów rzymskich III, po 28 dniach podawania szczepu skrócenie średniego dobowego czasu płaczu o co najmniej połowę osiągnęło 80,0% dzieci w grupie BB-12 wobec 32,5% w grupie placebo, czyli dwuipółkrotnie więcej. Średni dobowy czas płaczu skrócił się o blisko 130 minut wobec 84 minut w placebo, a liczba epizodów płaczu spadła o 4,7 wobec 2,3 na dobę¹. Przegląd poświęcony czynnościowym zaburzeniom przewodu pokarmowego u dzieci wymienia BB-12, obok Limosilactobacillus reuteri DSM 17938, jako szczep o najmocniejszych dowodach w leczeniu kolki u niemowląt karmionych piersią⁸.

Wynik ten wymaga jednak trzech zastrzeżeń. Po pierwsze, badanie było jednoośrodkowe, objęło 80 niemowląt, a populację zawężono do dzieci karmionych wyłącznie piersią w wieku do 7 tygodni, co autorzy sami wskazują jako ograniczenie możliwości uogólnienia. Po drugie, produkt badany dostarczył jego producent. Po trzecie, publikacja zawiera rozbieżności między streszczeniem i dyskusją a sekcją wyników: streszczenie podaje istotnie większy wpływ na częstość wypróżnień, podczas gdy w wynikach różnicy nie wykazano, dyskusja mówi o korzystnym wpływie na czas snu, choć przyrost snu był liczbowo mniejszy w grupie otrzymującej szczep, a moment wystąpienia efektu opisano w trzech miejscach pracy odmiennie¹.

Dowodów tych nie wzmacnia dostępna synteza. Metaanaliza badań nad probiotykami w kolce niemowlęcej wykazała średnie skrócenie czasu płaczu o 51 minut na dobę, ale objęła 15 różnych probiotyków i osobno wyodrębniła wyłącznie L. reuteri DSM 17938, natomiast BB-12 wszedł do zbiorczej kategorii pozostałych szczepów. Wniosek autorów, że skuteczne wydają się wszystkie szczepy, nie wynika z analizy szczepowo swoistej i nie może być przypisany BB-12⁹.

Czy stosowanie BB-12 zapobiega kolce niemowlęcej?

Zapobieganie kolce to co innego niż jej leczenie i tu dowodów brak. Przegląd Cochrane obejmujący 6 badań i 1886 noworodków bez rozpoznanej kolki w chwili włączenia nie wykazał przewagi probiotyków nad placebo w zapobieganiu nowym przypadkom kolki, a dane dopuszczały zarówno zmniejszenie ryzyka o ponad połowę, jak i jego wzrost o jedną piątą (ryzyko względne 0,46), przy dowodach niskiej pewności. Czas płaczu skrócił się o około 33 minuty na dobę, również przy dowodach niskiej pewności, a wyniki poszczególnych badań rozjeżdżały się tak bardzo, że niemal cała ich rozbieżność brała się z różnic między badaniami, a nie z przypadku. Rozstrzygające jest jednak co innego: żadne z włączonych badań nie oceniało BB-12 jako szczepu pojedynczego, więc przegląd o tym szczepie nie rozstrzyga¹⁰.

Czy stosowanie BB-12 zwiększa częstość wypróżnień u dorosłych?

Wpływ BB-12 na rytm wypróżnień u dorosłych jest wskazaniem spornym, mimo że opiera się na największym badaniu tego szczepu. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo u 1248 zdrowych osób dorosłych z rzadkimi wypróżnieniami i dyskomfortem brzusznym, otrzymujących przez 4 tygodnie 1 mld albo 10 mld jednostek tworzących kolonie (CFU) szczepu na dobę, zaplanowano dwa punkty końcowe pierwszorzędowe. Pierwszy z nich, dobrostan przewodu pokarmowego rozumiany jako globalne złagodzenie dyskomfortu brzusznego, nie wykazał różnic między grupami. Dla drugiego, częstości wypróżnień, pierwotnie zdefiniowane kryterium odpowiedzi nie osiągnęło istotności, a dane dopuszczały zarówno wzrost szansy odpowiedzi o około jedną trzecią, jak i brak korzyści (iloraz szans 1,31)².

Wniosek autorów o korzyści istotnej klinicznie opiera się na kryterium odpowiedzi zaostrzonym już po zebraniu danych, przy którym szansa odpowiedzi była w grupie leczonej większa o około połowę w mierze szans (iloraz szans 1,55), oraz na istotnie wyższej średniej częstości wypróżnień we wszystkich tygodniach badania. Efekt dawki 1 mld CFU był taki sam jak dawki dziesięciokrotnie wyższej, co autorzy interpretują jako osiągnięcie pułapu działania. Czterech z sześciu autorów podaje afiliację firmy będącej właścicielem szczepu².

Czy stosowanie BB-12 zapobiega infekcjom dróg oddechowych u dzieci?

Dane są sprzeczne, a synteza szczepowo swoista wypada negatywnie. Dwa badania fińskie prowadzone w tej samej kohorcie 109 niemowląt, otrzymujących 10 mld CFU szczepu na dobę, zgłaszały mniej infekcji dróg oddechowych. W obserwacji do 8. miesiąca życia infekcję przebyło 65% dzieci w grupie BB-12 wobec 94% w grupie kontrolnej, czyli o 29 punktów procentowych mniej (ryzyko względne 0,69)⁶. W obserwacji przedłużonej do 2. roku życia różnica była już graniczna, bo dane dopuszczały zarówno zmniejszenie ryzyka o blisko jedną czwartą, jak i brak korzyści (ryzyko względne 0,87)¹¹.

Oba te wyniki trzeba czytać ostrożnie. Infekcje raportowali rodzice, punkt końcowy był jednym z wielu ocenianych, a odsetki w grupach kontrolnych wyniosły 94% i 100%, co oznacza, że praktycznie każde dziecko przebyło zdarzenie i miara traci zdolność różnicowania. W żadnym z tych badań nie wykazano wpływu na objawy ze strony przewodu pokarmowego, zapalenie ucha środkowego, gorączkę ani zużycie antybiotyków^6,11.

Przegląd systematyczny z metaanalizą obejmujący 15 RCT i 5121 dzieci uczęszczających do placówek opieki dziennej rozstrzyga to inaczej. W analizie szczepowo swoistej nie wykazano wpływu BB-12 ani na czas trwania infekcji dróg oddechowych, ani na nieobecność w placówce (2 badania, 343 dzieci). Skrócenie czasu trwania infekcji o około 0,8 dnia dotyczyło innego szczepu, Lacticaseibacillus rhamnosus GG¹².

Czy stosowanie BB-12 zmniejsza ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego u dzieci?

Nie wiadomo, i jest to stwierdzenie oparte na wprost sformułowanym wniosku autorów syntezy, a nie na braku badań. W przeglądzie systematycznym z metaanalizą 15 RCT dotyczących dzieci w placówkach opieki dziennej probiotyki jako klasa zmniejszały ryzyko epizodu zakażenia przewodu pokarmowego o około jedną czwartą, ale efekt ten przypisano konkretnym szczepom, którymi były Lacticaseibacillus paracasei, Limosilactobacillus reuteri i Lacticaseibacillus rhamnosus GG. Dla BB-12 autorzy uznali dowody z włączonych badań za niewystarczające do rozstrzygnięcia¹³.

Czy stosowanie BB-12 chroni przed skutkami antybiotykoterapii?

Dowody dotyczą wyłącznie punktów końcowych zastępczych, więc nie uprawniają do zalecania szczepu w profilaktyce biegunki poantybiotykowej. W badaniu z udziałem 62 zdrowych osób przyjmujących przez tydzień amoksycylinę z kwasem klawulanowym, wraz z jogurtem zawierającym BB-12 albo jogurtem kontrolnym, mierzono stężenie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i skład mikrobioty kałowej. Stężenie octanu wróciło do wartości wyjściowej w 30. dniu wyłącznie w grupie otrzymującej szczep, a spadek różnorodności mikrobioty był w grupie kontrolnej większy i utrzymywał się dłużej⁷. Częstości biegunki poantybiotykowej w tym badaniu nie mierzono, próba była mała, a przydział do grup nierówny, bo 42 osoby otrzymały jogurt ze szczepem i 20 jogurt kontrolny. Szybszy powrót mikrobioty do stanu wyjściowego jest zjawiskiem biologicznym, którego przełożenia na objawy u pacjenta nie wykazano.

Czy stosowanie BB-12 pomaga w zespole jelita drażliwego?

Dowody pochodzą z jednego badania nad preparatem złożonym i są umiarkowane. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo u 200 dorosłych z zespołem jelita drażliwego bez zaparcia, otrzymujących przez 84 dni kombinację Lactobacillus acidophilus LA-5 z BB-12, odsetek odpowiadających w skali ogólnej poprawy IBS-GIS wyniósł w 28. dniu 19,3% wobec 8,9% w grupie placebo, czyli był wyższy o 10 punktów procentowych, i utrzymał się do 84. dnia. Poprawiły się także nasilenie bólu brzucha, wzdęcia i jakość życia¹⁴.

Trzy rzeczy ograniczają wagę tego wyniku. Interwencją była kombinacja dwóch szczepów, więc udziału samego BB-12 nie da się wyodrębnić. Odsetek odpowiadających jest w liczbach bezwzględnych niski, bo poprawy nie uzyskało czterech na pięciu leczonych. Część efektów przedstawiono jako porównania wewnątrz grupy, w tym spadek odsetka pacjentów z objawami ciężkimi z 20,8% do 3,9%, co nie jest miarą przewagi nad placebo. Różnic w mikrobiocie kałowej między grupami nie wykazano¹⁴.

Czy stosowanie BB-12 zapobiega atopowemu zapaleniu skóry u dzieci?

Dane sugerują korzyść z kombinacji BB-12 z Lacticaseibacillus rhamnosus GG, ale przy dowodach niskiej jakości. W metaanalizie sieciowej 21 badań randomizowanych obejmujących 5406 dzieci kombinacja tych dwóch szczepów zmniejszała ryzyko rozwoju atopowego zapalenia skóry o około połowę (ryzyko względne 0,50), a w podgrupie badań u niemowląt o nieco ponad połowę (ryzyko względne 0,46). Jakość dowodów dla obu tych oszacowań oceniono jako niską¹⁵.

Kombinacja z LGG nie zajęła przy tym pierwszego miejsca w rankingu skuteczności, wyprzedziły ją dwa inne preparaty, a sam ranking oparty na powierzchni pod krzywą kumulacyjną nie jest dowodem przewagi, lecz uporządkowaniem prawdopodobieństw. Wynik dotyczy kombinacji dwóch szczepów, nie BB-12 osobno, i pochodzi z porównań częściowo pośrednich, na których opiera się metodyka sieciowa¹⁵.

Czy stosowanie BB-12 zmniejsza liczbę zakażeń u osób starszych?

Nie zmniejsza, i jest to najlepiej udokumentowany wynik negatywny dotyczący tego szczepu. W wieloośrodkowym badaniu randomizowanym kontrolowanym placebo, obejmującym 310 pensjonariuszy domów opieki w wieku co najmniej 65 lat, którzy przez okres do roku otrzymywali kapsułkę z Lacticaseibacillus rhamnosus GG i BB-12 albo placebo, skumulowana liczba dni podawania antybiotyku z powodu zakażeń wyniosła średnio 12,9 dnia w grupie leczonej i 12,0 dnia w grupie placebo. Różnicy nie wykazano. Autorzy konkludują wprost, że wyniki nie przemawiają za stosowaniem probiotyku w tym środowisku¹⁶.

Podbadanie mechanistyczne tego samego badania nie wykazało wpływu interwencji na morfologię krwi, fenotypy komórek odpornościowych, stężenia mediatorów immunologicznych w osoczu, fagocytozę neutrofilów i monocytów ani na odpowiedź krwi pełnej na stymulację immunologiczną. Jedynym wynikiem dodatnim wśród kilkudziesięciu ocenianych biomarkerów była wyższa serokonwersja wobec jednego szczepu szczepionki przeciw grypie, 47% wobec 15%. Wynik ten pochodzi z podzbioru uczestników, jest punktem końcowym wtórnym wśród wielu porównań i nie uprawnia do twierdzenia o poprawie odpowiedzi na szczepienie, tym bardziej że pierwszorzędowy punkt kliniczny badania macierzystego wypadł negatywnie¹⁷.

Czy stosowanie BB-12 przynosi korzyść noworodkom przedwcześnie urodzonym?

Pierwszorzędowy punkt końcowy dużego badania w tej populacji wypadł negatywnie. W wieloośrodkowym badaniu III fazy, kontrolowanym placebo, obejmującym 643 noworodki urodzone między 28. a 32. tygodniem ciąży, preparat trójszczepowy zawierający Bifidobacterium longum subsp. infantis, BB-12 i Lactobacillus acidophilus La-5 podawano przez 28 dni od pierwszych 72 godzin życia. Kolonizacja drobnoustrojami wielolekoopornymi lub wysoce epidemicznymi w 30. dniu życia wystąpiła u 37,4% niemowląt w grupie leczonej i 37,5% w grupie kontrolnej, czyli różnicy nie wykazano. Rekrutację zatrzymano na podstawie wyników analizy przejściowej¹⁸.

Jedyną wykazaną korzyścią było przesunięcie mikrobioty w stronę składu typowego dla zdrowych noworodków urodzonych o czasie, czyli punkt końcowy zastępczy. Interwencja była trójszczepowa, więc udziału BB-12 nie da się wyodrębnić, a u 49% dzieci z grupy kontrolnej doszło do środowiskowego przejęcia szczepu B. infantis, co osłabia kontrast między grupami. Częstość sepsy o późnym początku i ciężkich powikłań żołądkowo-jelitowych była w obu grupach podobna¹⁸.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla BB-12

Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) nie dopuścił żadnego oświadczenia zdrowotnego dla probiotyków, w tym dla Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12. W Unii Europejskiej samo słowo „probiotyk” na opakowaniu jest traktowane jako niedozwolone oświadczenie zdrowotne, ponieważ sugeruje korzystny wpływ na zdrowie, a żadne oświadczenie zdrowotne dotyczące probiotyków nie zostało dotąd zatwierdzone¹⁹. Znaczy to, że opisanych wyżej danych klinicznych nie wolno przedstawiać pacjentowi ani w komunikacji marketingowej jako zatwierdzonych przez EFSA korzyści zdrowotnych – są to wyniki badań nad konkretnymi zastosowaniami, a nie oświadczenia żywieniowe.

Reżim oświadczeń zdrowotnych należy odróżnić od statusu bezpieczeństwa mikroorganizmu, który jest oceniany osobno, oraz od zaleceń towarzystw naukowych. Stanowisko ESPGHAN dotyczące probiotyków w pediatrii formułuje zalecenia dla konkretnych szczepów wyłącznie tam, gdzie istnieją co najmniej dwa RCT na dobrze zdefiniowanym szczepie, i wprost odradza stosowanie probiotyków bez udokumentowanej korzyści zdrowotnej⁴.

Bezpieczeństwo stosowania BB-12

W dostępnych badaniach nie wykazano różnicy w częstości zdarzeń niepożądanych między BB-12 a placebo. Przegląd systematyczny z metaanalizą 35 RCT, wybranych spośród 181 zidentyfikowanych badań, wykazał zdarzenia niepożądane u 15,2% osób otrzymujących szczep i 14,0% otrzymujących placebo. Metaanaliza danych indywidualnych pacjentów dała wynik zgodny, zarówno w ujęciu nieskorygowanym (27% wobec 25%), jak i skorygowanym (43% wobec 41%)²⁰.

Wniosek o bezpieczeństwie BB-12 opiera się na danych niepełnych: połowa randomizowanych badań włączonych do metaanalizy w ogóle nie raportowała zdarzeń niepożądanych, co autorzy wskazują jako główne ograniczenie piśmiennictwa²⁰.

Tolerancję szczepu u zdrowych niemowląt urodzonych o czasie potwierdzono w badaniu pilotażowym z udziałem 59 dzieci w wieku od 3 do 65 dni, w którym czterotygodniowe podawanie mieszanki wzbogaconej BB-12 nie wywołało działań niepożądanych i nie wpłynęło niekorzystnie na wzrastanie, rytm wypróżnień ani zachowanie²¹. U noworodków urodzonych przedwcześnie, czyli w grupie najbardziej narażonej, częstość sepsy o późnym początku i ciężkich powikłań żołądkowo-jelitowych po preparacie zawierającym BB-12 była podobna jak po placebo, choć podawano preparat trójszczepowy, a nie sam szczep¹⁸.

Osobnym zagadnieniem jest wpływ na zdrowie jamy ustnej, ponieważ bifidobakterie są bakteriami kwasotwórczymi, a preparaty dla niemowląt bywają podawane w tabletkach lub smoczkach. Wieloletnie podawanie BB-12 od okresu niemowlęcego nie zwiększyło ani nie zmniejszyło częstości próchnicy ocenianej w 4. roku życia, zarówno w zakresie próchnicy szkliwa, jak i jawnej próchnicy zębiny. Zastrzeżeniem jest to, że badanie prowadzono w populacji o niskiej częstości próchnicy²².

Dane dotyczące bezpieczeństwa pochodzą z badań u osób bez ciężkich zaburzeń odporności. Jak przy każdym preparacie zawierającym żywe drobnoustroje, ostrożności wymagają pacjenci w stanie krytycznym, z cewnikiem żylnym centralnym oraz w immunosupresji, u których nie prowadzono badań z tym szczepem.

Interakcje BB-12

W przeciwieństwie do probiotycznych drożdży Saccharomyces boulardii, BB-12 jest bakterią, więc antybiotyki przeciwbakteryjne mogą go inaktywować. W badaniu prowadzonym równolegle z podawaniem amoksycyliny z kwasem klawulanowym szczep podawano przez cały czas antybiotykoterapii i przez tydzień po jej zakończeniu, a mierzalny efekt na mikrobiotę pojawił się dopiero po odstawieniu antybiotyku⁷. Przy jednoczesnym stosowaniu warto zachować kilkugodzinny odstęp między dawką antybiotyku a preparatem probiotycznym i kontynuować podawanie szczepu po zakończeniu antybiotykoterapii.

Interakcji BB-12 z lekami innymi niż przeciwbakteryjne nie opisano w cytowanych badaniach klinicznych. Szczep nie kolonizuje trwale przewodu pokarmowego, więc jego obecność ustaje wkrótce po odstawieniu preparatu⁵.

Dawkowanie BB-12

Dla szczepów probiotycznych nie ustala się wartości referencyjnych spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia, ponieważ nie są one składnikami odżywczymi. Polskie normy żywienia nie podają dla probiotyków żadnych wartości referencyjnych i wymieniają bifidobakterie wyłącznie w kontekście działania błonnika prebiotycznego. Dawkę wyznaczają więc badania kliniczne i zalecenia producenta konkretnego preparatu.

Przy wyborze preparatu sprawdź na opakowaniu oznaczenie szczepu, nie tylko nazwę gatunku – dowody kliniczne przypisuje się szczepowi BB-12, a nie bifidobakteriom w ogóle, i nie przenosi się ich na inne szczepy Bifidobacterium animalis subsp. lactis⁴.

Postacie BB-12

BB-12 jest dostępny w postaci kropli w zawiesinie olejowej dla niemowląt, kapsułek i tabletek dla dorosłych, saszetek z proszkiem oraz jako składnik mieszanek mlecznych i fermentowanych produktów mlecznych, w tym jogurtów. W badaniach klinicznych stosowano wszystkie te postacie: krople olejowe w kolce niemowlęcej¹, kapsułki u dorosłych i osób starszych^2,16, jogurt u osób przyjmujących antybiotyk⁷ oraz mieszankę mleczną u niemowląt²¹.

Różnic w biodostępności między postaciami nie wykazano, a przy żywych drobnoustrojach pojęcie biodostępności zastępuje pytanie o przeżycie szczepu w pasażu przez przewód pokarmowy. Odzysk szczepu w kale nie jest przy tym pełny nawet przy kontrolowanym podawaniu tabletek, co pokazuje badanie u niemowląt, w którym BB-12 wykryto w kale u niespełna dwóch trzecich leczonych dzieci⁶. Postać ma więc znaczenie praktyczne, przede wszystkim dla wygody podawania w danej grupie wiekowej, a nie jako czynnik różnicujący skuteczność.