Glicyna

Glicyna to najprostszy z aminokwasów budujących białka, o łańcuchu bocznym sprowadzonym do jednego atomu wodoru. W piśmiennictwie klinicznym opisuje się ją jako aminokwas nieegzogenny, powstający w organizmie głównie z seryny^1,2, i polskie normy żywienia nie wymieniają jej wśród aminokwasów niezbędnych³. W układzie nerwowym pełni dwie przeciwstawne funkcje naraz: jest przekaźnikiem hamującym działającym przez własne receptory glicynowe i jednocześnie obowiązkowym współagonistą pobudzającego receptora NMDA¹. Poza układem nerwowym jest substratem do syntezy kolagenu, glutationu, kreatyny, hemu i puryn⁴.

Jest dostępna jako proszek, w porcjach liczonych w gramach, sprzedawany z odniesieniem do snu, kolagenu, stawów i wytwarzania glutationu. Baza dowodowa ma układ, którego warto być świadomym przed rozmową z pacjentem: najmocniejsze dane dotyczą wskazania psychiatrycznego przy dawkach kilkudziesięciu gramów na dobę, a wskazanie sprzedawane najczęściej, czyli sen, opiera się na pracach nieindeksowanych w bazie PubMed, wykonanych przez pracowników producenta aminokwasów.

Synonimy i nazewnictwo glicyny

• Glicyna (łac. i ang. glycine), skrót Gly, symbol jednoliterowy G. W piśmiennictwie występuje jako nonessential amino acid albo non-essential amino acid^2,1, a w kontekście bilansu metabolicznego bywa nazywana aminokwasem półniezbędnym (semi-essential amino acid)⁴. Glicyna nie ma izomerów optycznych, więc oznaczenia „L-” ani „D-” jej nie dotyczą.

• Nie mylić z soją. Łacińska nazwa soi zwyczajnej to Glycine max, a nazwa rodzajowa Glycine obejmuje rośliny strączkowe. Wyszukiwanie hasła „glycine” w bazach piśmiennictwa zwraca w większości prace o soi i o izoflawonach sojowych, nie o aminokwasie. To najczęstsze źródło pomyłek przy weryfikowaniu twierdzeń o glicynie.

• Nie mylić z glikokolem w chelatach. Bisglicyniany (żelaza, magnezu, cynku) to sole i chelaty, w których glicyna jest nośnikiem pierwiastka. Praca o bisglicynianie żelazawym jest pracą o postaci żelaza, nie o glicynie jako składniku⁵.

• Hiperglicynemia nieketotyczna (ang. nonketotic hyperglycinemia), nazywana też encefalopatią glicynową (ang. glycine encephalopathy), to wrodzony defekt układu rozkładu glicyny, w którym glicyna gromadzi się w surowicy i płynie mózgowo-rdzeniowym⁶. To nazwa choroby, nie działania niepożądanego suplementu.

Działanie glicyny

Podwójna rola glicyny w przekaźnictwie nerwowym jest podstawą wszystkich jej zastosowań i jednocześnie powodem, dla którego trudno przewidzieć skutek jej podania. Glicyna działa hamująco przez receptory glicynowe, wrażliwe na strychninę, i pobudzająco jako obowiązkowy współagonista w miejscu glicynowym receptora NMDA^1,2. To drugie działanie jest podstawą zastosowania psychiatrycznego: przy hipotezie niedoczynności przekaźnictwa glutaminianergicznego w schizofrenii nasilenie sygnału w receptorze NMDA jest celem terapeutycznym².

Mechanizm nasennego działania glicyny jest opisany dokładnie, ale wyłącznie u szczurów. Po podaniu doustnym rosło stężenie glicyny w osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym, obniżała się temperatura głęboka ciała i zwiększał przepływ krwi w skórze, co prowadziło do utraty ciepła¹. Kolejne doświadczenia wskazały umiejscowienie efektu: wzrost przepływu skórnego znosili antagoniści receptora NMDA, ale nie strychnina, mikroiniekcja glicyny do jądra nadskrzyżowaniowego wywoływała ten efekt, a do jądra przedwzrokowego przyśrodkowego nie, a zniszczenie jądra nadskrzyżowaniowego znosiło działanie nasenne i hipotermiczne całkowicie⁷. Przekład na człowieka jest jednak niedomknięty: obniżenia temperatury głębokiej po glicynie u ludzi nie wykazano, a w badaniu z peptydami kolagenowymi bogatymi w glicynę temperatura głęboka nie zmieniła się wcale⁸. Warto też odnotować, że wszystkie te prace mechanistyczne wyszły z laboratoriów jednego producenta aminokwasów^1,7.

Twierdzenie o „niedoborze glicyny”, które napędza sprzedaż tego suplementu, ma jedno źródło i trzeba wiedzieć, jakiego rodzaju. Analiza bilansu metabolicznego zestawiła opisane w literaturze strumienie produkcji i zużycia glicyny u dorosłego człowieka. Wyszło z niej, że synteza z seryny odpowiada za ponad 85% całkowitej produkcji, że dostarcza około 3 g na dobę, że dieta wnosi 1,5–3,0 g na dobę, i że wobec wszystkich zastosowań metabolicznych, w tym syntezy kolagenu, brakuje około 10 g na dobę u osoby o masie 70 kg⁴. Ograniczeniem jest stechiometria reakcji hydroksymetylotransferazy glicynowej, która wiąże ilość powstającej glicyny z ilością powstających jednostek jednowęglowych⁴. To jest obliczenie, nie pomiar. Autorzy nie zmierzyli niedoboru u pacjentów ani jego następstw zdrowotnych, a wniosek o potrzebie suplementacji sformułowali sami na podstawie własnego rachunku⁴. Nie powstało badanie, które sprawdziłoby, czy uzupełnienie tych 10 g czemukolwiek u człowieka służy.

Skuteczność kliniczna glicyny

Czy stosowanie glicyny poprawia jakość snu?

Nie da się tego ocenić, bo dwie prace, na których stoi całe to wskazanie, są niedostępne w bazie PubMed. Przegląd napisany przez pracowników producenta aminokwasów podaje, że przyjęcie glicyny przed snem istotnie poprawiło subiektywną jakość snu u osób ze skłonnością do bezsenności, i odsyła w tej sprawie do własnych publikacji zespołu¹. Przeszukanie bazy nie zwraca tych badań, bo ukazały się w czasopiśmie Sleep and Biological Rhythms, którego PubMed nie indeksuje. Oznacza to, że liczby uczestników, projektu badania ani wielkości efektu nie da się sprawdzić u źródła, a opis wtórny w przeglądzie autorstwa producenta nie zastępuje badania.

Jedyne badanie glicyny u ludzi z punktem końcowym dotyczącym snu, jakie w bazie jest, dotyczy czegoś innego niż bezsenność. Zdrowym ochotnikom skracano sen o 25% wobec zwykłej długości przez trzy kolejne noce i podawano przed snem 3 g glicyny albo placebo. W grupie glicyny odnotowano zmniejszenie zmęczenia w skali wzrokowo-analogowej, skłonność do mniejszej senności oraz poprawę w teście czujności psychomotorycznej⁹. Trzy rzeczy odbierają temu wynikowi wartość dowodową dla bezsenności: abstrakt nie podaje liczby uczestników, badanie dotyczy eksperymentalnego ograniczenia snu u osób zdrowych, a nie leczenia zaburzenia snu, a pierwszy autor jest pracownikiem producenta aminokwasów⁹.

Badanie najczęściej podstawiane w miejsce brakującego dowodu dotyczy innej substancji. U 13 aktywnych fizycznie mężczyzn zgłaszających problemy ze snem podawano przez 7 nocy 15 g peptydów kolagenowych na godzinę przed snem, w układzie naprzemiennym z kontrolą. Polisomnografia wykazała mniej wybudzeń, 21,3 wobec 29,3 zliczeń, czyli o niespełna 30% mniej, a liczba wybudzeń zgłaszanych przez uczestników spadła z 1,9 do 1,3⁸. Nie zmieniły się natomiast długość snu, latencja zasypiania, wydajność snu, subiektywna jakość snu, senność, zmęczenie ani temperatura głęboka ciała⁸. Ta praca nie jest dowodem dla glicyny z dwóch powodów: interwencją były peptydy kolagenowe, a bez ramienia z samą glicyną efektu nie da się przypisać żadnemu składnikowi, i dwoje współautorów jest zatrudnionych u producenta peptydów kolagenowych⁸.

Dla glicyny w zaburzeniach snu nie ma ani metaanalizy, ani przeglądu systematycznego, ani badania niezależnego od producenta. Dostępne są: przegląd narracyjny producenta odsyłający do prac nieindeksowanych w PubMed, jedno badanie u zdrowych osób z eksperymentalnym ograniczeniem snu i bez podanej w abstrakcie liczebności próby, doświadczenia na szczurach z tego samego laboratorium oraz badanie peptydów kolagenowych na 13 osobach, w którym proponowany dla glicyny mechanizm – spadek temperatury głębokiej ciała – nie wystąpił.

Czy stosowanie glicyny zmniejsza objawy negatywne schizofrenii?

Tutaj dowody są najmocniejsze w całym haśle, ale dotyczą dawek, jakich nie zawiera żaden suplement diety. W badaniu naprzemiennym u 22 pacjentów ze schizofrenią oporną na leczenie glicyna w dawce 0,8 g na kilogram masy ciała na dobę, dodana do dotychczasowego leku przeciwpsychotycznego przez 6 tygodni, zmniejszyła objawy negatywne w skali PANSS o około 30% i poprawiła wynik całkowity BPRS o około 30%². U osoby o masie 70 kg ta dawka odpowiada 56 g glicyny na dobę. Poprawa nie wynikała ze zmiany objawów pozapiramidowych ani depresyjnych, a odpowiedź na leczenie zapowiadało niskie wyjściowe stężenie glicyny w surowicy (współczynnik korelacji 0,80)².

Syntezy potwierdzają ten kierunek i jednocześnie wskazują jego granicę. Metaanaliza 29 badań z 1253 pacjentami z przewlekłą schizofrenią wykazała, że glicyna dodana do leków przeciwpsychotycznych innych niż klozapina zmniejszała objawy całkowite o ponad jedno odchylenie standardowe (standaryzowana różnica średnich −1,12), a objawy pozytywne o około pół odchylenia standardowego (standaryzowana różnica średnich −0,54)¹⁰. Nowsza metaanaliza 40 badań kontrolowanych placebo z 4937 pacjentami wskazała glicynę, D-serynę i sarkozynę jako trzy modulatory receptora NMDA o najlepszym profilu leczenia, z tym samym zastrzeżeniem: dodanie ich pomagało wyłącznie pacjentom leczonym lekami przeciwpsychotycznymi innymi niż klozapina¹¹.

Dwa wyniki ujemne trzeba zapisać osobno, bo oba dotyczą rzeczy obiecywanych pacjentom. Funkcji poznawczych glicyna nie poprawia. Metaanaliza 17 badań podwójnie zaślepionych z 1391 pacjentami nie wykazała przewagi modulatorów glutaminianergicznych nad placebo ani w wyniku poznawczym ogólnym, ani w żadnej z ośmiu domen osobno, a analiza podgrupy leków działających właśnie przez miejsce glicynowe receptora NMDA również nie wykazała działania prokognitywnego¹². Dane dopuszczały przy tym zarówno bardzo niewielką poprawę, jak i brak jakiejkolwiek korzyści.

Drugi wynik to sygnał szkody, i jest to jedyne miejsce w piśmiennictwie, w którym glicyna coś wprost pogarsza. W tej samej metaanalizie 29 badań dodanie glicyny do klozapiny nasiliło objawy pozytywne schizofrenii o około pół odchylenia standardowego (standaryzowana różnica średnich +0,56), przy odwróconym kierunku wobec wyniku uzyskanego z innymi lekami przeciwpsychotycznymi¹⁰. Nowsza i większa metaanaliza doszła do zgodnego wniosku, że przy klozapinie skuteczności modulatorów receptora NMDA nie wykazano¹¹.

Nie wydawaj glicyny pacjentowi leczonemu klozapiną. Metaanaliza 29 badań wykazała, że dodanie glicyny do klozapiny nasila objawy pozytywne schizofrenii, czyli działa w kierunku przeciwnym niż przy pozostałych lekach przeciwpsychotycznych, a druga metaanaliza, obejmująca 40 badań, potwierdziła brak skuteczności modulatorów receptora NMDA w tym skojarzeniu. Przy każdym pytaniu o glicynę zapytaj o leki psychiatryczne, także wtedy, gdy pacjent kupuje ją „na sen”.

Czy stosowanie glicyny łagodzi objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego?

Nie wykazano tego, a badanie, które to sprawdziło, jest w praktyce aptecznej pouczające z innego powodu. Do badania podwójnie zaślepionego włączono 24 dorosłych pacjentów leczonych ambulatoryjnie i dotitrowywano im glicynę do 60 g na dobę przez 12 tygodni. Przyjęte kryteria oceny spełniło 14 osób, bo pozostali przerwali przyjmowanie preparatu, głównie z powodu jego smaku i nudności. Punktacja Y-BOCS obniżyła się o 6,04 punktu przy glicynie i o 1,00 punktu przy placebo, czyli o 5 punktów więcej, ale różnica nie osiągnęła przyjętego progu istotności. Odpowiedź na leczenie uzyskało dwoje pacjentów przy glicynie i żaden przy placebo, co również nie było istotne¹³. Sami autorzy podają jako główne zastrzeżenia odsetek odpadnięć związany ze smakiem preparatu oraz małą próbę¹³.

Czy stosowanie glicyny z N-acetylocysteiną (GlyNAC) odwraca zmiany związane ze starzeniem?

Nie zostało to rozstrzygnięte, a przy tym pytaniu nazwa interwencji jest ważniejsza od wyniku. GlyNAC to połączenie glicyny z N-acetylocysteiną, czyli interwencja dwuskładnikowa, więc niezależnie od siły dowodu efektu nie da się przypisać glicynie – żadne badanie nie miało ramienia z samą glicyną^14,15.

Cała baza dowodowa u ludzi to dwie prace z jednego ośrodka. Badanie pilotażowe objęło 8 osób starszych i 8 osób młodych, było otwarte, bez zaślepienia i bez grupy placebo, a raportowane poprawy stężenia glutationu w erytrocytach, stresu oksydacyjnego, funkcji mitochondriów, stanu zapalnego, insulinooporności, uszkodzeń genomu, funkcji poznawczych, siły i składu ciała to porównania wewnątrz grupy, przed i po¹⁵. Późniejsze badanie randomizowane objęło 24 osoby starsze, po 12 na ramię, z komparatorem izoazotowym w postaci alaniny, przez 16 tygodni, i również raportuje poprawę albo normalizację w bardzo szerokim zestawie punktów końcowych¹⁴.

Trzy rzeczy przy tej dwójce trzeba ważyć świadomie. Liczba jednocześnie ocenianych punktów końcowych – stężenie glutationu, stres oksydacyjny, utlenianie kwasów tłuszczowych, regulatory metabolizmu energetycznego, stan zapalny, funkcja śródbłonka, insulinooporność, prędkość chodu, siła uchwytu, test 6-minutowego marszu, testy poznawcze, skład ciała, obwód pasa, ciśnienie tętnicze – jest przy 12 osobach na ramię nieproporcjonalna do wielkości próby¹⁴. Przegląd cytowany zwykle obok tych badań jako ich potwierdzenie napisał jednoosobowo autor korespondencyjny obu, i sam pisze w nim, że potwierdzenie w badaniu randomizowanym jest jeszcze potrzebne¹⁶. Powtórzenia w drugim ośrodku nie ma.

Jedyne badanie, w którym wynik rozbito na płcie, przyniosło przy tym sygnał szkody. U 21-miesięcznych myszy dieta z glicyną i N-acetylocysteiną przez 12 tygodni umiarkowanie poprawiła funkcję rozkurczową serca u samców, natomiast u samic wydolność wysiłkowa pogorszyła się, a autorzy nazywają ten wynik zaskakującym i wiążą go z odmiennym fenotypem starzejącego się serca u obu płci¹⁷. Badania u ludzi nie podają wyników osobno dla kobiet i mężczyzn^14,15.

Czy stosowanie glicyny wspiera syntezę kolagenu i chrząstki stawowej?

Nie ma na to żadnego badania u ludzi, a jedyna praca łącząca glicynę z kolagenem chrząstki jest badaniem na komórkach. Chondrocyty stawowe bydła hodowano w kulturze przy różnych stężeniach glicyny, proliny i lizyny i oznaczano kolagen typu II przez 15 dni. Prolina i lizyna zwiększały syntezę przy niskich stężeniach, ale ich efekt zanikał przed 1,0 mM, natomiast glicyna powyżej 1,0 mM zwiększała syntezę kolagenu typu II o 60–75% i utrzymywała ten wzrost¹⁸. Sami autorzy podkreślają, że efekty proliny i lizyny mieszczą się w zakresie fizjologicznym, a efekt glicyny dotyczy zakresu znacznie wyższego, i na tej podstawie proponują zwiększenie glicyny w diecie jako strategię wobec choroby zwyrodnieniowej stawów¹⁸.

Dwie rzeczy trzeba przy tym powiedzieć wprost. Wniosek o strategii dietetycznej jest ekstrapolacją autorów z kultury komórkowej na organizm, nie wynikiem badania, a stężenia, przy których efekt wystąpił, przekraczają zakres fizjologiczny¹⁸. Praca ta wyszła ponadto z tego samego ośrodka i od tego samego autora korespondencyjnego co analiza bilansowa, z której pochodzi liczba „10 g brakującej glicyny na dobę”^4,18 – rachunek i doświadczenie potwierdzające go nie są zatem od siebie niezależne. Badania, które oceniałoby wpływ glicyny na chrząstkę, ból stawów, sprawność ruchową albo stan skóry u człowieka, nie ma.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla glicyny

Glicyna nie ma w Unii Europejskiej ani jednego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, a jej sytuacja jest przy tym inna niż w przypadku większości opisywanych w tej bazie składników. Nie jest to bowiem sytuacja, w której wniosek zgłoszono i odmówiono zezwolenia. Glicyna nie figuruje w rejestrze unijnym pod żadnym statusem – nie ma dla niej ani wpisu dopuszczonego, ani odmownego, ani zawieszonego¹⁹.

Że nie jest to skutek nieudanego wyszukiwania, pokazuje kontrola: ten sam rejestr zawiera wpisy dla innych aminokwasów, między innymi L-argininy, tauryny, glutaminy, L-tryptofanu, beta-alaniny i L-lizyny, a także dla kolagenu i jego hydrolizatów¹⁹. Dla glicyny po prostu nikt wniosku nie złożył.

Praktyczny wniosek jest jednoznaczny. W obrocie żywnością wolno używać wyłącznie oświadczeń zdrowotnych dopuszczonych, więc żadne twierdzenie o wpływie glicyny na sen, stawy, skórę czy odporność umieszczone na opakowaniu albo w materiałach handlowych nie ma podstawy prawnej. Osobną sprawą jest to, że brak oświadczenia nie jest miarą siły ani słabości dowodu, tylko stanem regulacyjnym – tutaj oznacza on, że sprawa nigdy nie była przez organ oceniana.

Bezpieczeństwo stosowania glicyny

Przy dawkach z badań klinicznych glicyna była dobrze tolerowana. Dawka 0,8 g na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 56 g u osoby o masie 70 kg, podawana przez 6 tygodni pacjentom ze schizofrenią, została opisana jako dobrze tolerowana i podniosła stężenie glicyny oraz seryny w surowicy². Szesnastotygodniowe podawanie glicyny z N-acetylocysteiną osobom starszym również opisano jako bezpieczne i dobrze tolerowane¹⁴.

Realną granicą dawki nie jest jednak toksyczność, tylko możliwość przyjmowania preparatu. W badaniu w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym dawka 60 g na dobę okazała się nie do przyjęcia dla znacznej części uczestników: z 24 włączonych pacjentów kryteria oceny spełniło 14, a powodem przerwania było przede wszystkim skarżenie się na smak preparatu i nudności¹³. Jest to najbardziej użyteczna informacja praktyczna o bezpieczeństwie glicyny w dużych dawkach i warto ją przekazać pacjentowi, który przeczytał w internecie o kilkudziesięciu gramach na dobę.

Górnego tolerowanego poziomu spożycia dla glicyny nie ustalono. Polskie normy żywienia nie zawierają dla niej ani normy spożycia, ani wartości UL – w całym tomie glicyna pojawia się dwukrotnie, przy czym w rozdziale o białku wyłącznie jako jeden z aminokwasów występujących w większej ilości w białku roślinnym³. Nie ma jej też na liście maksymalnych dawek w suplementach diety opracowywanej przez Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym, bo lista ta obejmuje wyłącznie witaminy i składniki mineralne³. Górnej granicy dawki nie wyznacza zatem żaden dokument, a jedynym punktem odniesienia są dawki przebadane.

Że glicyna w bardzo dużym obciążeniu ma działanie toksyczne, wiadomo z zupełnie innej drogi podania i tę różnicę trzeba zachować. U 75-letniego mężczyzny po przezcewkowej resekcji gruczołu krokowego doszło do przedziurawienia ściany pęcherza i wynaczynienia do jamy otrzewnej płynu irygacyjnego zawierającego glicynę, którego odbarczono 3,5–4 litra. Pół godziny po zabiegu wystąpiły dwa napady drgawkowe. Stężenie sodu wynosiło 109 mEq/l przy prawidłowej osmolalności surowicy 283 mOsm/kg, bo wchłonięta glicyna i jej metabolity pozostawały osmotycznie czynne, a stężenie amoniaku w surowicy sięgnęło 1261 µmol/l. Encefalopatię i drgawki przypisano gromadzeniu się toksycznych metabolitów glicyny, przede wszystkim amoniaku, a ośmiogodniowa dializa niskoprzepływowa odwróciła ten stan²⁰. Porównywanie tego obciążenia z dawką doustną z suplementu jest nieuprawnione, ale opis wskazuje, którym szlakiem idzie szkoda – przez amoniak z katabolizmu glicyny – i dlatego przy niewydolności wątroby albo nerek duże dawki nie są obojętne.

Nadmiar glicyny w ustroju jest osobną jednostką chorobową, o ciężkim przebiegu. Hiperglicynemia nieketotyczna wynika z wrodzonego defektu układu rozkładu glicyny, prowadzi do jej gromadzenia w surowicy i płynie mózgowo-rdzeniowym, a u noworodka objawia się bezdechem centralnym, głęboką hipotonią i drgawkami opornymi na leczenie. Leczenie polega właśnie na obniżaniu stężenia glicyny benzoesanem sodu i na podawaniu antagonistów receptora NMDA⁶. Choroba nie jest wywoływana suplementacją, ale stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podawania glicyny.

W ciąży, w okresie karmienia oraz u dzieci glicyny jako suplementu nie badano. Dawek z badań psychiatrycznych, prowadzonych u dorosłych pod nadzorem lekarskim, nie wolno przenosić na te grupy.

Interakcje glicyny

Badania interwencyjnego oceniającego interakcję glicyny przyjmowanej jako suplement z jakimkolwiek lekiem nie ma. Poniższe punkty pochodzą z badań psychiatrycznych, w których glicynę podawano celowo razem z lekami, oraz z mechanizmu – i tak trzeba je przekazywać pacjentowi.

Klozapina + glicyna

To jedyna interakcja glicyny udokumentowana danymi z syntezy piśmiennictwa, i jedyna, w której skutek jest niekorzystny. W metaanalizie 29 badań z 1253 pacjentami dodanie glicyny do klozapiny nasiliło objawy pozytywne schizofrenii o około pół odchylenia standardowego (standaryzowana różnica średnich +0,56), gdy przy pozostałych lekach przeciwpsychotycznych działało odwrotnie¹⁰. Metaanaliza 40 badań kontrolowanych placebo z 4937 pacjentami potwierdziła, że skuteczność modulatorów receptora NMDA ogranicza się do pacjentów leczonych lekami innymi niż klozapina¹¹. Nie jest to interakcja farmakokinetyczna, lecz odwrócenie kierunku działania klinicznego, więc odstęp między dawkami jej nie znosi.

Leki przeciwpsychotyczne inne niż klozapina + glicyna

Tu skojarzenie jest z założenia terapeutyczne, ale prowadzone dawkami rzędu kilkudziesięciu gramów na dobę i pod nadzorem psychiatrycznym^2,10,11. Pacjent, który samodzielnie dokłada do leczenia przeciwpsychotycznego kilka gramów glicyny „na sen”, nie odtwarza tym warunków żadnego z tych badań, a jednocześnie wprowadza substancję czynną wpływającą na cel działania własnego leku. Decyzja należy do lekarza prowadzącego.

N-acetylocysteina + glicyna

To nie jest interakcja niepożądana, ale najczęstsze źródło błędnego przypisania efektu. Cały dorobek dotyczący GlyNAC opiera się na podawaniu obu substancji razem, bez ramienia z samą glicyną^14,15, a N-acetylocysteina ma własny profil działania i własne piśmiennictwo. Efekt przypisywany w materiałach handlowych glicynie może w tych badaniach pochodzić od drugiego składnika, od obu naraz albo od żadnego.

Preparaty żelaza w postaci bisglicynianu + glicyna

Nie chodzi o interakcję, lecz o pomyłkę przy okienku, która zdarza się w obie strony. Bisglicynian żelazawy jest postacią żelaza, a nie źródłem glicyny, i metaanaliza 17 badań randomizowanych dotyczy właśnie żelaza: u kobiet w ciąży dawał wyższe stężenie hemoglobiny niż inne preparaty żelaza (standaryzowana różnica średnich 0,54 g/dl) i mniej zgłoszeń zdarzeń niepożądanych z przewodu pokarmowego, o blisko dwie trzecie (współczynnik częstości zdarzeń 0,36), natomiast u dzieci różnicy w hemoglobinie ani ferrytynie nie wykazano⁵. Polskie normy żywienia odnotowują przy tym, że suplementacja żelazem w postaci siarczanu, fumaranu lub bisglicynianu żelazawego w dawce powyżej 50 mg na dobę może wiązać się z niekorzystnymi skutkami dla przewodu pokarmowego³. Ilość glicyny wniesiona z takiego preparatu jest wobec dawek badanych w suplementach glicyny znikoma.

Dawkowanie glicyny

Dla glicyny nie ustalono wartości referencyjnej spożycia ani górnego tolerowanego poziomu, nie ma jej w polskich normach żywienia ani na liście maksymalnych dawek w suplementach diety³. Poniższe dawki są dawkami przebadanymi, a nie zalecanymi, a rozpiętość między nimi jest dwudziestokrotna.

Rozpiętość dawek jest tu samodzielną informacją. Dawka sprzedawana na sen to 3 g, a dawka, przy której cokolwiek wykazano w badaniu kontrolowanym, to kilkadziesiąt gramów w innym wskazaniu, u innych pacjentów i w skojarzeniu z lekiem. Nie istnieje badanie ani dokument ustalający dawkę optymalną w jakimkolwiek zastosowaniu suplementacyjnym.

Postacie glicyny

Glicyna jest dostępna przede wszystkim jako proszek, i wynika to z arytmetyki, nie z wygody: przy porcjach liczonych w gramach kapsułkowanie byłoby niepraktyczne. Smak jest w tej postaci czynnikiem rozstrzygającym o możliwości stosowania większych dawek – w badaniu z dawką 60 g na dobę skargi na smak i nudności zdecydowały o odpadnięciu ponad jednej trzeciej uczestników¹³.

Bisglicyniany (żelaza, magnezu, cynku) to osobna kategoria, w której glicyna jest nośnikiem pierwiastka, a nie składnikiem docelowym. Preparaty takie kupuje się ze wskazań właściwych dla pierwiastka, a dane o nich dotyczą pierwiastka^5,3.

Hydrolizaty kolagenu i żelatyna są materiałem bogatym w glicynę i bywają sprzedawane z odniesieniem do jej działania. Nie są jednak jej odpowiednikiem: badanie peptydów kolagenowych nie miało ramienia z samą glicyną, a proponowany dla glicyny mechanizm hipotermiczny w nim nie wystąpił⁸.

GlyNAC to nazwa handlowa i skrótowa dla połączenia glicyny z N-acetylocysteiną, używana w badaniach nad starzeniem^14,15,16. Preparat opisany tą nazwą nie jest produktem glicynowym i nie należy przenosić na niego wniosków o glicynie ani odwrotnie.