Etakrydyny mleczan
Etakrydyny mleczan (Ethacridini lactas monohydricus), rywanol – żółty surowiec odkażający do roztworów wodnych 0,01–0,2% oraz maści i zasypek 0,5–2,5%.
Etakrydyny mleczan to substancja czynna stosowana w recepturze wyłącznie zewnętrznie. Farmakopea Polska XIII przypisuje mu działanie przeciwbakteryjne i odkażające, a zakresy stężeń wiąże z postacią leku, osobno dla roztworu, osobno dla maści i zasypki1. W rejestrze surowców farmaceutycznych surowiec jest dostępny w opakowaniach od 1 g do 250 g, od jednego wytwórcy2.
Charakterystyka etakrydyny mleczanu
Jak nazywa się etakrydyny mleczan na recepcie i w rejestrze?
Monografia nosi tytuł Ethacridini lactas monohydricus, nazwę polską etakrydyny mleczan jednowodny i angielską Ethacridine lactate monohydrate3. W rejestrze surowców farmaceutycznych pozycja figuruje jako etakrydyny mleczan2. W praktyce aptecznej używa się nazwy potocznej rywanol. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.
Jak wygląda etakrydyny mleczan i w czym się rozpuszcza?
Surowiec ma postać żółtego, krystalicznego proszku3. Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi3.
| Rozpuszczalnik | Rozpuszczalność |
|---|---|
| Woda | dość trudno rozpuszczalny |
| Etanol 96% | bardzo trudno rozpuszczalny |
| Chlorek metylenu | praktycznie nierozpuszczalny |
Z tego układu wynika, w czym surowiec się rozprowadza. Rozpuszczalnikiem roztworów jest woda, bo w niej rozpuszczalność jest największa. W maści i w zasypce mleczan etakrydyny zostaje fazą stałą rozproszoną w podłożu, nie zaś rozpuszczoną w nim substancją.
Zastosowanie etakrydyny mleczanu w recepturze
Wykaz dawek przypisuje surowcowi działanie przeciwbakteryjne i odkażające, wyłącznie przy podaniu zewnętrznym, w trzech postaciach leku: roztworze, maści i zasypce1. Podział na dwa zakresy stężeń idzie za tym podziałem postaci, a nie za wskazaniem.
Stężenia etakrydyny mleczanu
Wykaz dawek Farmakopei Polskiej XIII podaje dla etakrydyny mleczanu jedną drogę podania, zewnętrzną, i różnicuje stężenia zalecane według postaci leku1.
| Postać leku | Stężenie zwykle stosowane |
|---|---|
| Roztwór | od 0,01% do 0,2% |
| Maść, zasypka | od 0,5% do 2,5% |
Przy podaniu zewnętrznym wykaz podaje zakres stężeń zalecanych zamiast dawek maksymalnych i tak też należy czytać powyższe wartości: górna granica zakresu nie jest dawką maksymalną w rozumieniu wykazu4. Stężenia zalecane mają charakter orientacyjny, a ich ustalenie nie oznacza, że lek może być stosowany przez dowolnie długi okres4. Zapis stężenia z recepty przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.
Niezgodności recepturowe etakrydyny mleczanu
Zachowanie surowca wyznaczają dwie cechy cząsteczki, wrażliwość na odczyn zasadowy i dodatni ładunek.
- Środowisko zasadowe. Wodny roztwór surowca ma odczyn zbliżony do obojętnego, pH od 5,5 do 7,03. Surowiec jest solą zasady akrydynowej z kwasem mlekowym, a w farmakopealnej reakcji tożsamości roztwór po dodaniu rozcieńczonego wodorotlenku sodu wymaga przesączenia, zanim w przesączu wykryje się mleczan3. Alkalizacja rozdziela więc preparat na osad i roztwór, przez co składniki podnoszące odczyn wytrącają substancję czynną.
- Substancje anionowe. Etakrydyna jest w preparacie kationem, więc składniki o charakterze anionowym, takie jak mydła i anionowe emulgatory, znoszą ładunek cząsteczki i odbierają jej działanie odkażające5.
Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.
Przechowywanie i trwałość etakrydyny mleczanu
Surowiec chroni się od światła3.
Bezpieczeństwo stosowania etakrydyny mleczanu
Czy etakrydyny mleczan należy do wykazów A, B, N i P?
Etakrydyny mleczan nie figuruje w żadnym z farmakopealnych wykazów. Nie ma go w Wykazie substancji bardzo silnie działających, czyli Wykazie A6, nie ma go w Wykazie substancji silnie działających, czyli Wykazie B7, nie ma go też w Wykazie środków odurzających, czyli Wykazie N8. Znaki § i §§, którymi wykazy oznaczają substancje podlegające przepisom o przeciwdziałaniu narkomanii oraz substancje psychotropowe, przypisuje się wyłącznie pozycjom tych wykazów9, więc surowiec nie podlega ani jednym, ani drugim przepisom. Pełne zestawienia portal publikuje osobno, wykaz A substancji bardzo silnie działających, wykaz N środków odurzających oraz wykaz P substancji psychotropowych.
Surowiec jest żółty3, a jego barwa przechodzi na skórę, opatrunki i tkaniny5.
Surowce dopuszczone do obrotu
| Nazwa (wg rejestru) | Producent | Opakowania (EAN) |
|---|---|---|
| Etakrydyny mleczan | Amara Compounding sp. z o.o. | 5 g (EAN 5909990212446) · 10 g (EAN 5909990212453) · 25 g (EAN 5909990212460) · 50 g (EAN 5909990212477) · 100 g (EAN 5909990212484) · 250 g (EAN 5909990212491) · 1 g (EAN 5901315022419) |
Zestawienie na podstawie rejestru2.
Źródła
- Farmakopea Polska XIII. Wykaz dawek substancji czynnych. T. III, str. 4911. 2023 ↩↩↩
- Lista Surowców Farmaceutycznych. Centrum e-Zdrowia, Rejestr Produktów Leczniczych. Stan na 2026-07-05 ↩↩↩
- Farmakopea Polska XIII. Monografia: Ethacridini lactas monohydricus. T. II, str. 3028. 2023 ↩↩↩↩↩↩↩
- Farmakopea Polska XIII. Wykaz dawek substancji czynnych, Wyjaśnienia. T. III, str. 4887. 2023 ↩↩
- Jachowicz R (red.). Receptura apteczna. PZWL ↩↩
- Farmakopea Polska XIII. Wykaz substancji bardzo silnie działających (Wykaz A). T. III, str. 4956. 2023 ↩
- Farmakopea Polska XIII. Wykaz substancji silnie działających (Wykaz B). T. III, str. 4957. 2023 ↩
- Farmakopea Polska XIII. Wykaz środków odurzających (Wykaz N). T. III, str. 4964. 2023 ↩
- Farmakopea Polska XIII. Wykazy A, B, N, Wyjaśnienia. T. III, str. 4955. 2023 ↩
Zaloguj się, aby czytać dalej
Pełne opracowania opieka.farm – także te o lekach na receptę – czytają tylko zalogowani. Bezpłatne konto zawodowe zakładasz w minutę.
- Pełny dostęp do bazy
- Indeks leków
- Opisy chorób
- Baza surowców recepturowych
Niezgodności recepturowe 1
Zachodzi inaktywacja riwanolu - powstaje mleczan wapnia oraz wytrąca się etoksydwuaminoakrydyna. Z ichtiolem następuje wydzielenie żywicy.