opieka.farm
Surowiec recepturowy ·Etakrydyny mleczan
Nie jesteś zalogowany — część treści i narzędzi zostaje ukryta Zaloguj się
Reklama
Surowiec recepturowy·substancje czynne

Etakrydyny mleczan

Etakrydyny mleczan (Ethacridini lactas monohydricus), rywanol – żółty surowiec odkażający do roztworów wodnych 0,01–0,2% oraz maści i zasypek 0,5–2,5%.

Zapisz

Etakrydyny mleczan to substancja czynna stosowana w recepturze wyłącznie zewnętrznie. Farmakopea Polska XIII przypisuje mu działanie przeciwbakteryjne i odkażające, a zakresy stężeń wiąże z postacią leku, osobno dla roztworu, osobno dla maści i zasypki1. W rejestrze surowców farmaceutycznych surowiec jest dostępny w opakowaniach od 1 g do 250 g, od jednego wytwórcy2.

Charakterystyka etakrydyny mleczanu

Jak nazywa się etakrydyny mleczan na recepcie i w rejestrze?

Monografia nosi tytuł Ethacridini lactas monohydricus, nazwę polską etakrydyny mleczan jednowodny i angielską Ethacridine lactate monohydrate3. W rejestrze surowców farmaceutycznych pozycja figuruje jako etakrydyny mleczan2. W praktyce aptecznej używa się nazwy potocznej rywanol. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda etakrydyny mleczan i w czym się rozpuszcza?

Surowiec ma postać żółtego, krystalicznego proszku3. Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi3.

RozpuszczalnikRozpuszczalność
Wodadość trudno rozpuszczalny
Etanol 96%bardzo trudno rozpuszczalny
Chlorek metylenupraktycznie nierozpuszczalny

Z tego układu wynika, w czym surowiec się rozprowadza. Rozpuszczalnikiem roztworów jest woda, bo w niej rozpuszczalność jest największa. W maści i w zasypce mleczan etakrydyny zostaje fazą stałą rozproszoną w podłożu, nie zaś rozpuszczoną w nim substancją.

Zastosowanie etakrydyny mleczanu w recepturze

Wykaz dawek przypisuje surowcowi działanie przeciwbakteryjne i odkażające, wyłącznie przy podaniu zewnętrznym, w trzech postaciach leku: roztworze, maści i zasypce1. Podział na dwa zakresy stężeń idzie za tym podziałem postaci, a nie za wskazaniem.

Stężenia etakrydyny mleczanu

Wykaz dawek Farmakopei Polskiej XIII podaje dla etakrydyny mleczanu jedną drogę podania, zewnętrzną, i różnicuje stężenia zalecane według postaci leku1.

Postać lekuStężenie zwykle stosowane
Roztwórod 0,01% do 0,2%
Maść, zasypkaod 0,5% do 2,5%

Przy podaniu zewnętrznym wykaz podaje zakres stężeń zalecanych zamiast dawek maksymalnych i tak też należy czytać powyższe wartości: górna granica zakresu nie jest dawką maksymalną w rozumieniu wykazu4. Stężenia zalecane mają charakter orientacyjny, a ich ustalenie nie oznacza, że lek może być stosowany przez dowolnie długi okres4. Zapis stężenia z recepty przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.

Niezgodności recepturowe etakrydyny mleczanu

Zachowanie surowca wyznaczają dwie cechy cząsteczki, wrażliwość na odczyn zasadowy i dodatni ładunek.

  • Środowisko zasadowe. Wodny roztwór surowca ma odczyn zbliżony do obojętnego, pH od 5,5 do 7,03. Surowiec jest solą zasady akrydynowej z kwasem mlekowym, a w farmakopealnej reakcji tożsamości roztwór po dodaniu rozcieńczonego wodorotlenku sodu wymaga przesączenia, zanim w przesączu wykryje się mleczan3. Alkalizacja rozdziela więc preparat na osad i roztwór, przez co składniki podnoszące odczyn wytrącają substancję czynną.
  • Substancje anionowe. Etakrydyna jest w preparacie kationem, więc składniki o charakterze anionowym, takie jak mydła i anionowe emulgatory, znoszą ładunek cząsteczki i odbierają jej działanie odkażające5.

Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.

Przechowywanie i trwałość etakrydyny mleczanu

Surowiec chroni się od światła3.

Bezpieczeństwo stosowania etakrydyny mleczanu

Czy etakrydyny mleczan należy do wykazów A, B, N i P?

Etakrydyny mleczan nie figuruje w żadnym z farmakopealnych wykazów. Nie ma go w Wykazie substancji bardzo silnie działających, czyli Wykazie A6, nie ma go w Wykazie substancji silnie działających, czyli Wykazie B7, nie ma go też w Wykazie środków odurzających, czyli Wykazie N8. Znaki § i §§, którymi wykazy oznaczają substancje podlegające przepisom o przeciwdziałaniu narkomanii oraz substancje psychotropowe, przypisuje się wyłącznie pozycjom tych wykazów9, więc surowiec nie podlega ani jednym, ani drugim przepisom. Pełne zestawienia portal publikuje osobno, wykaz A substancji bardzo silnie działających, wykaz N środków odurzających oraz wykaz P substancji psychotropowych.

Surowiec jest żółty3, a jego barwa przechodzi na skórę, opatrunki i tkaniny5.

Surowce dopuszczone do obrotu

Nazwa (wg rejestru)ProducentOpakowania (EAN)
Etakrydyny mleczanAmara Compounding sp. z o.o.5 g (EAN 5909990212446) · 10 g (EAN 5909990212453) · 25 g (EAN 5909990212460) · 50 g (EAN 5909990212477) · 100 g (EAN 5909990212484) · 250 g (EAN 5909990212491) · 1 g (EAN 5901315022419)

Zestawienie na podstawie rejestru2.

Źródła

  1. Farmakopea Polska XIII. Wykaz dawek substancji czynnych. T. III, str. 4911. 2023
  2. Lista Surowców Farmaceutycznych. Centrum e-Zdrowia, Rejestr Produktów Leczniczych. Stan na 2026-07-05
  3. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Ethacridini lactas monohydricus. T. II, str. 3028. 2023
  4. Farmakopea Polska XIII. Wykaz dawek substancji czynnych, Wyjaśnienia. T. III, str. 4887. 2023
  5. Jachowicz R (red.). Receptura apteczna. PZWL
  6. Farmakopea Polska XIII. Wykaz substancji bardzo silnie działających (Wykaz A). T. III, str. 4956. 2023
  7. Farmakopea Polska XIII. Wykaz substancji silnie działających (Wykaz B). T. III, str. 4957. 2023
  8. Farmakopea Polska XIII. Wykaz środków odurzających (Wykaz N). T. III, str. 4964. 2023
  9. Farmakopea Polska XIII. Wykazy A, B, N, Wyjaśnienia. T. III, str. 4955. 2023
Czytasz fragment

Zaloguj się, aby czytać dalej

Pełne opracowania opieka.farm – także te o lekach na receptę – czytają tylko zalogowani. Bezpłatne konto zawodowe zakładasz w minutę.

  • Pełny dostęp do bazy
  • Indeks leków
  • Opisy chorób
  • Baza surowców recepturowych
Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 09.08.2026 Ostatnia aktualizacja: 09.08.2026

Niezgodności recepturowe 1

Etakrydyny mleczan × Woda wapienna +7 w grupie

Zachodzi inaktywacja riwanolu - powstaje mleczan wapnia oraz wytrąca się etoksydwuaminoakrydyna. Z ichtiolem następuje wydzielenie żywicy.

Sprawdź kombinacje w analizatorze niezgodności →