Jak wykorzystać kalendarz pyleń w praktyce aptecznej?

Zapraszam na dzisiejszy odcinek Pogadanek Farmaceutycznych. Opowiem wam o kalendarzu pylenia. Zapraszam! Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne – wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm. Dzisiaj chciałabym opowiedzieć wam o kalendarzu pylenia. Jest to ważny temat ze względu na to, że do aptek bardzo często zgłaszają się pacjenci z objawami takimi jak chociażby alergiczny nieżyt nosa. Opowiem wam czym jest kalendarz pyleń, w jaki sposób może on pomóc pacjentowi, a także jak prawidłowo z niego korzystać. Wiedzę tę możemy następnie przekazać pacjentom. Poprzez edukację pacjenta w kwestii korzystania z kalendarza pyleń, możemy doprowadzić do poprawy skuteczności leczenia objawów alergii. Do czynników wywołujących objawy alergii należą przede wszystkim takie alergeny wziewne, jak pyłki roślinne. Mogą to być pyłki drzew, traw, ziół, krzewów czy kwiatów. Kalendarz pyleń przedstawia całoroczną prognozę pylenia najbardziej alergizujących roślin, a także grzybów pleśniowych w naszym kraju. Pacjenci zmagający się z alergią mogą sprawdzić, w którym miesiącu spodziewać się pylenia uczulających roślin, a nawet jak intensywnie będą one pylić. Kalendarz pylenia jest opracowywany przez Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych. Od ponad 30 lat zajmuje się on monitorowaniem stężenia pyłku roślin, a także zarodników grzybów. Punkty pomiarowe znajdują się w kilku większych miastach na terenie całej Polski. Na podstawie pomiarów tworzony jest taki kalendarz dla czterech regionów Polski. Regiony, w których występują podobne stężenia alergenów w danym miesiącu są zaznaczone tym samym kolorem. Wpływa na to temperatura powietrza i okres wegetacji roślin, dlatego w różnych miejscach Polski ten okres pylenia może się również różnić. Region pierwszy to głównie zachodnia część kraju. Przebiega wzdłuż granicy z Niemcami. Do tego regionu możemy zaliczyć takie miasta jak Zielona Góra, Wrocław i Opole. Jest to rejon w którym możemy zaobserwować pierwsze pylenia roślin. Region numer dwa przebiega od Szczecina przez Poznań, przez centralny rejon Polski – Łódź, dochodząc aż do śląska, małopolski i podkarpacia. W następnej kolejności okres pylenia obserwuje się w regionie trzecim – czyli na całym pomorzu, przez Toruń, Warszawę, aż do Lublina i Kielc. Region czwarty to tereny głównie górskie oraz Suwalszczyzna. Różnica okresu pylenia pomiędzy regionem pierwszym, a ostatnim – czwartym – może wynosić ok. 2 tygodni. Kolejnym ważnym elementem kalendarza pylenia jest zapoznanie się z rodzajami roślin, których pylenie możemy odczytać. Są to drzewa, takie jak – leszczyna, olsza, brzoza, topola, dąb. I trawy czy chwasty, babka, szczaw, pokrzywa, komosa, bylica czy ambrozja. Dodatkowo możemy też z kalendarza pyleń odczytać stężenie zarodników grzybów takich jak Cladosporium czy Alternaria. W kalendarzu kolorami o różnej intensywności oznaczone są stężenia od niskiego przez średnie do wysokiego, a także ocenione jest znaczenie kliniczne. Przejdę teraz do omówienia, na które z wymienionych wcześniej alergenów powinni być przygotowani pacjenci, w pierwszej kolejności. Leszczyna to drzewo, które zaczyna pylić już w lutym w regionie pierwszym, Stężenie pyłków jest oznaczane jako średnie. Pylenie zwykle trwa przez cały marzec, a w regionie czwartym, czyli w górach i na Sulwaszczyznie trwa cały marzec i utrzymuje się również w kwietniu. Do drzew, których pylenie ma wysokie znaczenie kliniczne, należą olsza i brzoza. Olsza to drzewo, które będzie pylić w okresie podobnym do leszczyny, jednak z wyższą intensywnością. Brzoza szczególnie intensywnie pyli przez cały kwiecień w regionie zachodnim, i w terenach w okolicy Zielonej Góry, Wrocławia i Opola. W podobnym okresie możemy zauważyć pylenie topoli i dębu. Jednak topola nie jest drzewem, którego pylenie ma duże znaczenie kliniczne. Jeśli chodzi o trawy to pylą one przez całe miesiące, od kwietnia do połowy września. Największa intensywność wypada na czerwiec i lipiec. W okresie letnim, w którym odczuwalny jest już wzrost temperatury, jest to świetna pora dla wzrostu roślin takich jak szczaw, babka, komosa czy pokrzywa. Jeśli chodzi o zarodniki grzybów pleśniowych takich jak Cladosporium czy Alternaria, to ich stężenie utrzymuje się przez cały rok. Jednak największa intensywność przypada na miesiące letnie – czerwiec , lipiec, oraz sierpień. Alergia ta z reguły jest całoroczna, jednak może występować sezonowo w związku z okresem zarodnikowania tych grzybów. Warto zapoznać się z aktualnymi prognozami dostępnymi na stronie Ośrodka Badań Alergenów Środowiskowych. Terapia alergii wziewnej to przede wszystkim unikanie kontaktu z danymi alergenami. Nie jest to zawsze możliwe, jednak kalendarz pyleń ułatwi przygotowanie do tego okresu. Alergik wiedząc, że nadchodzi czas pylenia rośliny, na którą jest uczulony, może w tym okresie zacząć stosować sterydy donosowe. Dobrze jest też znać podstawowe nazewnictwo alergenów. W aptece dostępne są różne wyciągi alergenów w postaci zawiesin do wstrzykiwań, tabletek podjęzykowych bądź liofilizatów doustnych. Poprzez zastosowanie takiej immunoterapii swoistej, może dojść do wytworzenia trwałej odpowiedzi immunologicznej. Alergeny nazywa się stosując trzy pierwsze litery nazwy rodzajowej rośliny, jedną literę nazwy gatunkowej i oznaczenie cyfrowe. Czyli na przykład jeden będzie oznaczało główny alergen danej rośliny. To już wszystko na dzisiaj! Zachęcam do sprawdzania aktualnej mapy z kalendarzem pylenia, a także do edukowania pacjentów alergicznych, o tym jak korzystać z takiego kalendarza. Zapraszam na kolejny odcinek Pogadanek. Do zobaczenia!