Rzecznik Praw Pacjenta będzie prowadził postępowania wobec podmiotów prowadzących tak zwane receptomaty na dotychczasowych zasadach, mimo że nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nazywana „Lex Szarlatan”, nie weszła w życie. W komunikacie z 27 sierpnia 2026 r. urząd podał, że spośród jego decyzji zaskarżonych do sądów administracyjnych żaden z siedmiu zapadłych wyroków nie uchylił rozstrzygnięcia Rzecznika.1
Urząd podał następujące liczby za okres od 2023 roku do 25 sierpnia 2026 r.
- 72 decyzje nakazujące podmiotom prowadzącym receptomaty zaprzestanie naruszania zbiorowych praw pacjentów
- kary finansowe o łącznej wysokości blisko 1 mln 300 tys. zł, nałożone za niezastosowanie się do tych decyzji
- 14 decyzji zaskarżonych do wojewódzkich sądów administracyjnych, z czego siedem spraw już rozstrzygnięto i sąd utrzymał w mocy wszystkie
- 6 spraw skierowanych do prokuratury
- około 30 zawiadomień do rzeczników odpowiedzialności zawodowej, dotyczących lekarzy współpracujących z takimi podmiotami
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wskazał, że szczególnie niepokojące jest „przepisywanie leków o wysokim potencjale uzależniającym, bez należytej diagnozy i osobistego zbadania pacjenta”.
Zarzut, jaki urząd stawia badanym podmiotom, dotyczy przede wszystkim prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. O wyroku, w którym sąd uznał, że wypełniona przez pacjenta ankieta internetowa nie zastępuje badania, pisaliśmy w doniesieniu Ankieta internetowa nie jest badaniem pacjenta. Kolejny wyrok WSA w sprawie receptomatów. Stanowisko resortu zdrowia w tej samej sprawie, zgodnie z którym recepta z teleporady wymaga kontaktu audio albo wideo, opisaliśmy w doniesieniu MZ o receptomatach: recepta z teleporady ma wymagać kontaktu audio albo wideo.
Nowelizacja zwana Lex Szarlatan miała, jak podaje urząd, pozwolić szybciej reagować na wypisywanie leków uzależniających bez uzasadnienia i ograniczyć wywóz leków za granicę. Prezydent wstrzymał jej wejście w życie. Rzecznik zapowiedział, że wobec tego urząd będzie korzystał z dotychczasowych narzędzi prawnych, czyli z decyzji o zaprzestaniu praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów i kar za ich niewykonanie.1
Urząd zaapelował przy tym do pacjentów o „nadzwyczajną ostrożność” przy korzystaniu z usług online i poprosił o zgłaszanie niepokojących sygnałów w tym obszarze.
