Około 100 aptek w Anglii zacznie tej jesieni wykonywać przesiewowy pomiar profilu lipidowego z nakłucia palca. Badanie ma dawać wynik w siedem minut, a farmaceuta z uprawnieniem do przepisywania leków udziela na jego podstawie porady dotyczącej stylu życia i rozstrzyga, czy pacjent potrzebuje leczenia. NHS England zapowiedziała usługę w komunikacie z 31 sierpnia 2026 r.1
To pilotaż, nie stała usługa – NHS England podaje, że program potrwa do wiosny 2027 roku. Warunki, na jakich pacjent wchodzi do apteki, są w komunikacie określone wąsko:
- wiek od 40 do 84 lat,
- brak ciąży,
- brak badania krwi w ciągu ostatniego roku,
- wejście bez skierowania, do apteki uczestniczącej w programie,
- wynik przekazywany pacjentowi pocztą elektroniczną,
- w ramach tej samej konsultacji farmaceuta wykonuje także pomiar ciśnienia tętniczego.
Krajowy program poprzedził mniejszy pilotaż w północnym Londynie, prowadzony przez Barts Health NHS Trust wspólnie z UCLPartners i organizacją HEART UK. Objął 2493 pacjentów w 61 aptekach od stycznia 2025 do marca 2026 roku. NHS England podaje, że 19 proc. badanych zakwalifikowano jako osoby, u których właściwe byłoby leczenie farmakologiczne, a prezes UCLPartners opisuje tę samą grupę jako jedną na pięć osób obciążonych wysokim ryzykiem zawału serca lub udaru w ciągu następnych dziesięciu lat. Osobno podana jest liczba pacjentów, u których rzeczywiście rozpoczęto leczenie: 88 osób włączono na statyny.1
NHS England wpisuje usługę w cel zmniejszenia liczby zgonów z powodu chorób serca i udarów o jedną czwartą w ciągu najbliższej dekady. David Webb, główny farmaceuta Anglii, określił program jako kolejny z inicjatyw powierzających aptekom opiekę, która wcześniej była dostępna wyłącznie w gabinetach lekarzy rodzinnych. Kliniczny kierownik projektu z Barts Health NHS Trust wskazuje, że wartością modelu jest nie samo wykrycie ryzyka, lecz możliwość zadziałania na wynik od razu. W pilotażu londyńskim apteki, jak opisuje to prezes UCLPartners, udzielały porady dotyczącej stylu życia albo kierowały pacjenta do lekarza rodzinnego po leczenie.
Dla polskiej apteki to nie zmiana przepisów, ale materiał porównawczy do dyskusji o badaniach diagnostycznych w aptece: pokazuje, jakie kryteria kwalifikacji, jaki czas badania i jaki zakres decyzji farmaceuty przyjmuje system, który taką usługę wdraża na skalę krajową. Pisaliśmy już o aptekach w Szlezwiku-Holsztynie prowadzących przesiew ryzyka sercowo-nerkowo-metabolicznego, a o tym, jak statyny stały się jedną z najczęściej przepisywanych grup leków, mówi osobne opracowanie.
