Pierwsze samodzielne kroki w aptece cz. 3. Jak radzić sobie w sytuacjach kryzysowych

Cześć, nazywam się Adriana Rojek i zapraszam na Pogadanki Farmaceutyczne. Witam w kolejnym z serii odcinków dla farmaceutów rozpoczynających swoją przygodę z pracą w aptece. W tym filmie opowiem o sytuacjach szczególnych i kryzysowych, które mogą spotkać nas w codziennej pracy. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne, wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm Praca w aptece bywa stresująca. Ciąży nad nami odpowiedzialność, obowiązki, oczekiwania pacjentów oraz pracodawcy. Czasem pracujemy pod presją i mamy do czynienia z sytuacjami trudnymi, a nawet konfliktowymi. Nie pomaga fakt, że ich uczestnikami są często ludzie chorzy, a dodatkowe problemy postawione na ich drodze mogą wywoływać frustrację, a nawet agresję. Najczęstszym powodem sytuacji konfliktowych jest problem z realizacją recepty. Może się znajdować na niej błąd formalny lub informacje, które budzą wasze wątpliwości co do zamiarów lekarza i poprawności zleconego leczenia. Mimo że sytuacje te są od nas niezależne, często to na nas odbija się niezadowolenie pacjenta. Pamiętaj, że dzięki rozwiązaniom technologicznym wiele sytuacji można rozwiązać w krótkim czasie. Kiedy istnieje możliwość konsultacji telefonicznej z lekarzem może udać się poprawić receptę elektroniczną bez konieczności odsyłania pacjenta do placówki. Ważne, aby wytłumaczyć pacjentowi, że pomyłki niestety mogą zdarzyć się zawsze, ale istnieją sposoby na ich poprawę, a poprawna realizacja recepty jest ważna po prostu dla ich zdrowia. Szczególną sytuacją, z którą musisz sobie poradzić jest pomyłka wydaniu leku. Organizacja pracy w aptece ma zapobiegać takim sytuacjom i ich ewentualnym skutkom. Pomaga w tym dbałość o prawidłowe przechowywanie preparatów. Leki powinny być oddzielone od suplementów diety, wyrobów medycznych, kosmetyków oraz innych produktów dopuszczonych do sprzedaży w aptece. Preparaty do stosowania zewnętrznego i wewnętrznego powinny być przechowywane osobno, a leki zawierające substancje odurzające i psychotropowe muszą znajdować się w szafach lub kasetach przeznaczonych wyłącznie do ich przechowywania. Te, w których znajdują się preparaty zawierające substancje z grup I-N, II-N i II-P muszą dodatkowo być trwale przymocowane do ściany i podłogi. W osobnym, opisanym miejscu przechowuje się leki zawierające substancje z wykazu A. Następnym ważnym działaniem jest sprawdzanie poprawności realizacji recept, czyli ich retaksacja. Dobrze, jeśli odbywa się ona tego samego dnia co ich realizacja, a najlepiej w trakcie jednej zmiany. Ciężko jest znaleźć własne błędy więc najlepiej kiedy sprawdza recepty osoba, która ich nie realizowała. Ważne jest szybkie wychwycenie błędu i odpowiednia reakcja. Każda sytuacja jest inna i wymaga innego działania. Może okazać się, że trzeba szukać natychmiastowego kontaktu z pacjentem, a może się zdarzyć, że wystarczy konsultacja telefoniczna z lekarzem, który oceni czy pomyłka wpłynie na skuteczność leczenia, na przykład kiedy wydamy krem zamiast maści lub czopki zamiast maści doodbytniczej. Najbardziej niebezpieczne są sytuacje, w których została wydana zła dawka leku lub lek o zupełnie innym składzie. W takich przypadkach trzeba jak najszybciej skontaktować się z pacjentem i poinformować go o pomyłce. W najbardziej komfortowej sytuacji jesteś jeśli na recepcie zapisany został numer kontaktowy do pacjenta, jednak jego podawanie nadal nie jest obowiązkowe więc często nie mamy do niego dostępu. W takiej sytuacji warto podjąć próbę kontaktu ze świadczeniodawcą, który może dysponować numerem telefonu pacjenta lub opiekuna i w sytuacjach pilnych jest w stanie cię z nimi skomunikować. Tu musisz polegać na współpracy i chęci pomocy osoby po drugiej stronie słuchawki, dlatego należy informować pracowników ochrony zdrowia, z którymi się kontaktujesz, jeżeli sytuacja jest szczególnie niebezpieczna. Możesz też próbować kontaktować się z pacjentem przez Ogólnokrajowe Biuro Numerów, dysponujące danymi abonentów, którzy wyrazili na to zgodę. Kiedy zażycie omyłkowo wydanego leku mogłoby stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia pacjenta i nie udało się z nim skontaktować telefonicznie, należy próbować odszukać pacjenta pod adresem wskazanym na recepcie. W skrajnych przypadkach, jeśli nie uda się zastać pacjenta lub miejsce zamieszkania jest odległe możesz kontaktować się z odpowiednimi służbami, takimi jak policja i prosić o pomoc w odnalezieniu pacjenta. Za wydanie nieodpowiedniego leku odpowiada osoba realizująca receptę. Zarówno magister farmacji jak i technik farmaceutyczny są pracownikami samodzielnymi w swoich czynnościach i ponoszą za nie odpowiedzialność. Farmaceuta może ponosić odpowiedzialność cywilną, karną, z zakresu prawa pracy oraz zawodową. Technicy nie ponoszą ostatniego rodzaju odpowiedzialności, ze względu na brak właściwego dla nich samorządu. Tak więc pracownik retaksujący recepty odpowiedzialny jest za prawidłowe wykonanie tej czynności i wychwycenie pomyłki, ale już wynikające z niej ewentualne konsekwencje ponosi osoba, która wydała lek. Nie oznacza to jednak, że należy czekać, aż osoba, która się pomyliła naprawi swój błąd. Pamiętaj, że nadrzędne jest dobro pacjenta i nie można czekać na przykład na powrót pracownika z tygodniowego urlopu aby rozwiązał problem błędnie wydanej dawki. Trochę inaczej ma się sprawa z wydaniem nieprawidłowej ilości leku. Nie stwarza to dla pacjenta tak dużego niebezpieczeństwa, ale trzeba go poinformować o zaistniałej sytuacji. Jeśli na przykład wydamy leku zbyt mało, może go zabraknąć pacjentowi, który udaje się w długą podróż, a jeżeli wydamy go za dużo, nawet w prawidłowej dawce, może się zdarzyć, że leczenie będzie trwało zbyt długo, a pacjent zabezpieczony w lek na dłuższy czas pominie na przykład wizytę kontrolną u lekarza. Kolejnym problemem, na który możesz napotkać jest brak możliwości pobrania recepty z SIM, na przykład w przypadku awarii platformy e-zdrowie. Możesz wtedy realizować e-recepty w trybie awaryjnym. Będziesz potrzebować informacji o e-recepcie, potwierdzenia tożsamości pacjenta oraz podpisanego oświadczenia, że pacjent nie realizował wcześniej tej e-recepty i jest świadomy odpowiedzialności karnej wynikającej ze złożenia fałszywego oświadczenia. Informacje o e-recepcie pozwalają dowiedzieć się jaki lek powinien otrzymać pacjent i czy przysługuje mu refundacja. Mogą one zostać przekazane przez pacjenta jako wydruk informacyjny, w formie elektronicznej na internetowym koncie pacjenta, lub mailowo. Pamiętaj, aby informacje te utrwalić i zachować. Możesz za zgodą pacjenta zatrzymać wydruk informacyjny lub zrobić jego kopię, a w przypadku okazania e-recepty na IKP sfotografować ją. Może to być potrzebne do otaksowania recepty, jeżeli mimo przywrócenia funkcjonalności SIM nie będziemy w stanie jej pobrać. Sytuacje te zdarzają się rzadko, dlatego dobrze jest zapoznać się z pełną instrukcję realizacji e-recepty w trybie awaryjnym i zapisać ją na komputerze aptecznym lub wydrukować, by była pod ręką w awaryjnej sytuacji. Ciężko jest omówić wszystkie kryzysowe sytuacje, które mogą nas spotkać w czasie pracy w aptece. Są one często nieprzewidywalne i emocjonujące, ale między innymi to sprawia, że praca jest ciekawa i różnorodna. Na koniec powtórzę to samo co w pierwszym filmie – najważniejszy jest spokój, który uratuje nas być może przed sytuacją awaryjną, a na pewno pomoże ją rozwiązać. Dziękuję za uwagę, zapraszam na kolejne odcinki Pogadanek Farmaceutycznych.