Interakcja kwasu acetylosalicylowego z ibuprofenem – Case study

Pacjentka l. 72 realizuje receptę na ibuprofen (Ibuprofen Pabi), a dodatkowo prosi o kwas acetylosalicylowy w dawce kardiologicznej (Acard, Polocard), który stosuje od wielu lat. Od jakiegoś czasu jednak jej stan zdrowia wyraźnie się pogorszył i w związku z tym pyta o to, czy takie połączenie jest bezpieczne i czy może brać kwas acetylosalicylowy, jeśli na ostatniej recepcie nie została przepisana przez lekarza.

Wyjaśniono, że:

Kwas acetylosalicylowy (ASA) w dawkach 75 mg jest powszechnie stosowany w profilaktyce udaru mózgu oraz zawału mięśnia sercowego. Mimo niskich dawek dobowych kwas acetylosalicylowy może jednak wchodzić w interakcje z innymi lekami należącymi do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Dla bezpieczeństwa pacjentki zasugerowano, aby przyjmowała ibuprofen co najmniej 2-4 godziny po zastosowaniu kwasu acetylosalicylowego. Komentarz: Badania przeprowadzone w 2015 roku w Polsce wykazały, że 73% respondentów nie konsultowało z lekarzem przyjmowanych leków OTC stosowanych w leczeniu bólu,¹ a u ponad 40% pacjentów trwale stosujących leki należące do grupy NLPZ stwierdza się wrzody żołądka lub dwunastnicy o przebiegu bezobjawowym. Ponadto, przyjmowanie jednocześnie nawet niskich dawek ASA oraz innego leku z grupy NLPZ zwiększa ryzyko gastrotoksyczności.² Pomimo korzystnego profilu bezpieczeństwa, ibuprofen może powodować interakcję z kwasem acetylosalicylowym. Skutkuje to zmniejszeniem efektu kardioprotekcyjnego ASA poprzez zahamowanie działania przeciwpłytkowego. Ibuprofen blokuje obszar wiązania dla kwasu acetylosalicylowego w obrębie cyklooksygenazy I, przez co zahamowany zostaje efekt trombostatyczny ASA. Efekt ten jest silniej zauważalny wśród osób z wysokim ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych (pacjenci stosujący tytoń, z podwyższonym poziomem cholesterolu, o małej aktywności fizycznej).^3,4,5,6

Czy interakcja kwasu acetylosalicylowego z ibuprofenem jest klinicznie istotna?

Istotność kliniczna tej interakcji była tematem komunikatu FDA, w którym agencja zalecła przyjmowanie ibuprofenu oraz ASA w odstępie czasowym lub zmianę ibuprofenu na inny niesteroidowy lek przeciwzapalny.⁷ W Polsce kwas acetylosalicylowy dostępny jest w postaci dojelitowej (Acard, Polocard, Aspirin Cardio),^8,9 dlatego wchłonięcie substancji następuje z opóźnieniem i bezpieczny czas na zażycie ibuprofenu powinien być nawet dłuższy, niż zaleca FDA, i wynosić do 2 lub nawet 4 od zażycia ASA. Jednakże według największego do tej pory przeglądu systematycznego interakcja na poziomie płytkowym niekoniecznie musi prowadzić do utraty działania kardioprotekcyjnego kwasu acetylosalicylowego, a ze względu na krótki czas hamowania efektu trombostatycznego, nie niesie ze sobą istotnych konsekwencji w postaci zwiększonego ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych.¹⁰ Z uwagi na to, że wnioski z dostępnych badań nie rozstrzygają o istotności klinicznej tej interakcji, powinniśmy dla bezpieczeństwa pacjenta zasugerować rozdzielenie w czasie ibuprofenu oraz ASA lub zastąpienie ibuprofenu lekiem, który nie wchodzi w tę interakcję. Takie leki to diklofenak (Voltaren Acti Forte) i meloksykam (Mel, Opokan) oraz paracetamol (Apap, Paracetamol Accord). Alternatywą jest również zastosowanie kwasu acetylosalicowego (Polopiryna S, w: Aspirin C) w większych dawkach w razie bólu.