Zatrzymanie moczu – Case study

Czego się nauczysz z tego przypadku?

Po zapoznaniu się z tym przypadkiem:

• opiszesz, jakie są objawy ostrego zatrzymania moczu,
• wymienisz przyczyny ostrego zatrzymania moczu,
• wymienisz leki mogące powodować nagłe zatrzymanie moczu,
• dowiesz się, jak postępować z pacjentem zgłaszającym objawy ostrego zatrzymania moczu.

Opis przypadku

Na dyżurze nocnym do apteki zgłasza się około 60-letni pan Grzegorz. Prosi o coś na problemy z drogami moczowymi. Zgłasza objawy takie jak: ból w dole brzucha i duże problemy z oddawaniem moczu.

Wywiad i rozpoznanie

Istnieje podejrzenie, że u pacjenta doszło do ostrego zatrzymania moczu, które jest stanem pilnym i wymaga konsultacji lekarskiej.

Problem lekowy

Problem lekowy: Działanie niepożądane leku  | Występowanie: Rzeczywisty

Ostre zatrzymanie moczu (ang. acute urinary retention, AUR) to niemożność dobrowolnego oddania moczu. To najczęstszy stan nagły w urologii. U mężczyzn jest przeważnie następstwem łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Prawdopodobieństwo wzrasta wraz z wiekiem, a najczęściej dotyczy mężczyzn po 60. r.ż. U kobiet występuje rzadko¹.

Przyczyny zatrzymania moczu

Przyczyn ostrego zatrzymania moczu może być wiele. Zdarza się, że kilka czynników występuje w tym samym czasie. Najczęstszymi mechanizmami są niedrożność cewki moczowej, zaburzenia neurologiczne lub niesprawność mięśnia wypieracza. Inne przyczyny to leki, infekcje lub urazy. U mężczyzn najczęstszą przyczyną niedrożności jest łagodny rozrost gruczołu krokowego¹.

Zatrzymanie moczu wywołane lekami

Leki mogą wywoływać ostre zatrzymanie moczu spowodowane przez różne mechanizmy. Pacjenci przyjmujący opioidy i leki antycholinergiczne są bardziej narażeni na zatrzymanie moczu ze względu na zmniejszone czucie pęcherza. Leki antycholinergiczne zmniejszają również kurczliwość wypieracza. Leki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa, zawierające środki sympatykomimetyczne, zwiększają napięcie mięśni gładkich w okolicy szyi pęcherza moczowego. Spis leków, które mogą doprowadzić do zatrzymania moczu, przedstawiono w tabeli poniżej.

Interwencja

Pacjenta wsparto w następujący sposób:

• Odstawienie preparatu. Pacjentowi wyjaśniono, że występujące u niego objawy wskazują na ostre zatrzymanie moczu. Wskazano, że przyczyną wystąpienia tego stanu były zastosowane przez pacjenta leki na przeziębienie. Zarówno tabletki zawierające pseudoefedrynę, jak i spray z ksylometazoliną mogą prowadzić do zatrzymania moczu u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego. Zalecono ich odstawienie.
• Skierowanie do lekarza. Wyjaśniono, że ostre zatrzymanie moczu jest stanem bardzo poważnym i wymaga cewnikowania. Pacjent został skierowany na SOR.

Uzasadnienie interwencji

Ostre zatrzymanie moczu jest stanem pilnym, wymagającym każdorazowo wizyty u lekarza. Wymaga ono odbarczenia pęcherza moczowego, które przeprowadza się metodą cewnikowania przez cewkę moczową, a w przypadku braku dostępu do niej stosuje się cewnikowanie nadłonowe².

Warto zauważyć, że ChPL Ibuprom Zatoki zawiera informację, że produkt ten jest przeciwwskazany u pacjentów z rozrostem gruczołu krokowego, a będący w jego składzie chlorowodorek pseudoefedryny może prowadzić do zatrzymania moczu, zwłaszcza u mężczyzn³.