Pytanie
Zaparcie często jest przewlekłym lub nawracającym problemem, więc pacjent musi stosować leki często. Czy długotrwałe stosowanie laktulozy i makrogoli jest bezpieczne?
Krótka odpowiedź
Makrogole i laktuloza są bezpieczne podczas długotrwałego stosowania. Podczas stosowania laktulozy występuje większe prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych w postaci wzdęć i bólu brzucha.
Wyjaśnienie
Makrogole i laktuloza należą do osmotycznych leków przeczyszczających, które nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego i działają w świetle jelita grubego.
Makrogole są lekami pierwszego wyboru w leczeniu zaparć zarówno u dorosłych[1] jak i u dzieci.[2] Nie działają drażniąco, nie wywołują skurczy jelit i zaburzeń elektrolitowych i nie zmieniają składu flory jelitowej.[3] Liczne badania kliniczne potwierdzają ich bezpieczeństwo przy długotrwałym stosowaniu.[4] Eksperci ESPHGAN zalecają użycie makrogolu PEG 4000 w dawce 1-1,5 g na kg masy ciała dziennie przez 3 do 6 dni, a następnie stosowanie 0,4 g na kg masy ciała dziennie jako leczenie podtrzymujące. Leczenie podtrzymujące powinno być kontynuowane minimum 2 miesiące oraz co najmniej miesiąc po ustaniu wszystkich objawów zaparcia.[2]
Zgodnie z polskimi wytycznymi zaparcia czynnościowe wymagają terapii wielomiesięcznych, a nawet i dłuższych. Zbyt wczesne przerwanie terapii makrogolami jest błędem. Błędem jest też gwałtowne przerywanie terapii, leczenie trzeba odstawiać stopniowo, co kilka dni zmniejszając dawkę.[5]
Przegląd systematyczny Cochrane z 2010 roku wykazał, że laktuloza jest mniej skuteczna niż makrogole u pacjentów z przewlekłymi zaparciami. Makrogole są też lepiej tolerowane, rzadziej niż laktuloza powodują działania niepożądane w postaci wzdęć oraz bólu brzucha.[4]
Dlatego według polskich wytycznych laktuloza powinna być stosowana tylko w sytuacji niedostępności lub nietolerancji makrogoli. Można ją stosować przewlekle, jednak według ChPL rekomendowana jest okresowa kontrola poziomu elektrolitów w osoczu (potas, chlorki) podczas stosowania powyżej 6 miesięcy, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.[6]
Piśmiennictwo
- Serra, J., Pohl, D., Azpiroz, F., Chiarioni, G., Ducrotté, P., Gourcerol, G., Hungin, A. P. S., Layer, P., Mendive, J. M., Pfeifer, J., Rogler, G., Scott, S. M., Simrén, M., Whorwell, P.,Functional Constipation Guidelines Working Group (2020). European society of neurogastroenterology and motility guidelines on functional constipation in adults. Neurogastroenterology and motility : the official journal of the European Gastrointestinal Motility Society, 32(2), e13762. https://doi.org/10.1111/nmo.13762 ⬏
- Tabbers, M. M., DiLorenzo, C., Berger, M. Y., Faure, C., Langendam, M. W., Nurko, S., Staiano, A., Vandenplas, Y., Benninga, M. A., European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition, North American Society for Pediatric Gastroenterology (2014). Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: evidence-based recommendations from ESPGHAN and NASPGHAN. Journal of pediatric gastroenterology and nutrition, 58(2), 258–274. https://doi.org/10.1097/MPG.0000000000000266 ⬏⬏
- De Giorgio, R., Cestari, R., Corinaldesi, R., Stanghellini, V., Barbara, G., Felicani, C., Di Nardo, G., Cucchiara, S. (2011). Use of macrogol 4000 in chronic constipation. European review for medical and pharmacological sciences, 15(8), 960–966. ⬏
- Lee-Robichaud, H., Thomas, K., Morgan, J., Nelson, R. L. (2010). Lactulose versus Polyethylene Glycol for Chronic Constipation. The Cochrane database of systematic reviews, (7), CD007570. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007570.pub2 ⬏⬏
- Albrecht, P., Banaszkiewicz, A., Czerwionka-Szaflarska, M., Kwiecień, J. (2022). Rozpoznawanie i leczenie zaparcia czynnościowego u niemowląt, dzieci i młodzieży. Stanowisko i zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria po Dyplomie, 26(3):24-33,23. ⬏
- Aflofarm (2022). ChPL Lactulosum Aflofarm.Pobrano z: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl ⬏
Ciekawa metaanaliza dotycząca porównania efektywności przeparatów przeczyszczających w kontekście przygotowania do kolonoskopii: doi: 10.1016/j.dld.2024.11.019.