W jakiej kolejności stosować emolienty i leki ze sterydami? – Wyjaśniamy!

Pytanie

Co poradzić pacjentowi, który jednocześnie ma stosować maść ze sterydem i emolient? Który z preparatów powinien zaaplikować jako pierwszy i czy należy zachować odstęp czasowy pomiędzy ich użyciem?

Krótka odpowiedź

W pierwszej kolejności należy zaaplikować emolient, a po około 30 minutach użyć preparatu zawierającego w składzie steryd.

Wyjaśnienie

Brakuje badań klinicznych jednoznacznie wskazujących kolejność stosowania oraz konieczność zachowania odstępu pomiędzy aplikacją preparatu na bazie sterydu i emolientu. Dostępne są jedynie wyniki małego badania klinicznego z randomizacją przeprowadzonego w 2016 roku. Pacjenci przez 2 tygodnie stosowali emolient i preparat zawierający w składzie steryd, z zachowaniem 15 minut odstępu, ale w różnej kolejności. Mimo że u dzieci aplikujących najpierw emolient, a w drugiej kolejności mGKS zaobserwowano wyraźniejszą poprawę, różnice były niewielkie i autorzy badania uznali, że kolejność stosowania obu preparatów nie ma wpływu na skuteczność leczenia. Badacze zaznaczyli jednak, że ze względu na małą grupę badawczą, konieczne jest przeprowadzenie kolejnych badań z udziałem większej ilości pacjentów.^[1]

Jak podaje przegląd systematyczny z 2022 roku, niektóre wytyczne zalecają zachowanie odstępu pomiędzy użyciem mGKS i emolientu, ale nie są zgodne pod względem tego, jak długo należy poczekać z aplikacją drugiego preparatu.^[2] Według brytyjskich wytycznych opracowanych przez National Health Service w 2019 roku, najpierw należy użyć emolient i po około 30 minutach preparat na bazie sterydu.^[3] Takie postępowanie ma zapobiec „rozcieńczeniu” mGKS i w konsekwencji zmniejszeniu jego skuteczności.^[4]

Dostępne wytyczne oparte są na opiniach ekspertów, a nie na wynikach badań klinicznych. Warto jednak zalecać pacjentom stosowanie w pierwszej kolejności emolientu, a następnie mGKS z zachowaniem 30 minut odstępu, ze względu na potencjalne korzyści. Należy wytłumaczyć pacjentowi, aby lek zawierający w składzie steryd zaaplikował dopiero wtedy, gdy wchłonie się preparat użyty wcześniej.

Jak często sterydy wziewne powodują pleśniawkę? – Wyjaśniamy!

Pleśniawka to rodzaj grzybiczej infekcji wywołanej przez drożdżaki z rodzaju Candida – stąd nazwa kandydoza. Często występuję po sterydach wziewnych. Co należy przekazać pacjentowi?

Piśmiennictwo

1. Ng, S. Y., Begum, S., & Chong, S. Y. (2016). Does Order of Application of Emollient and Topical Corticosteroids Make a Difference in the Severity of Atopic Eczema in Children?. Pediatric dermatology, 33(2), 160–164. https://doi.org/10.1111/pde.12758 ⬏
2. Van Halewijn, K. F., Lahnstein, T., Bohnen, A. M., Van Den Berg, P. J., Gma Pasmans, S., Je Bindels, P., & Elshout, G. (2022). Recommendations for emollients, bathing and topical corticosteroids for the treatment of atopic dermatitis: a systematic review of guidelines. European journal of dermatology : EJD, 32(1), 113–123. https://doi.org/10.1684/ejd.2022.4197 ⬏
3. National Health Service (NHS). (2019). Topical corticosteroids. www.nhs.uk/conditions/topical‐steroids/ ⬏
4. British Association of Dermatologists. (2019). Topical corticosteroids (patient information leaflet). https://www.skinhealthinfo.org.uk/condition/topical-corticosteroids/ ⬏