Na rynku dostępnych jest wiele preparatów, zarówno o statusie leku jak i suplementów, które zawierają żelazo w różnych postaciach. Jaka forma jest najlepiej przyswajalna?
Sole żelaza dwuwartościowego są lepiej wchłanianie z przewodu pokarmowego niż żelaza trójwartościowego, a najszybszy efekt suplementacji prawdopodobnie osiąga się po zastosowaniu siarczanu żelaza. Nie ma jednak twardych dowodów na to, że któraś z form soli żelaza jest bardziej skuteczna w uzupełnianiu niedoborów od innych.
W jakich postaciach występuje żelazo?
Ze względu na powszechny problem z tolerancją i z przyswajaniem żelaza, producenci preparatów tworzą jego nowe formy, które mają cechować się lepszą przyswajalnością. Żelazo możemy znaleźć m.in. w postaci:
- fumaranu żelazawego (Biofer),
- diglicynianu żelaza, czyli chelatu aminokwasowego żelaza Ferrochel (Olimp Chela Ferr, Szelazo SR, Solgar Gentle Iron),
- glukonianu żelaza (Zdrovital, Floradix),
- liposomów (Ferovit Bio),
- siarczanu żelaza (Sorbifer Durules, Tardyferon, Tardyferon-Fol),
- żelaza elementarnego (Innofer).
Która forma żelaza jest najskuteczniejsza?
Dostępne są wyniki badań, które sugerują, że najbardziej efektywny w leczeniu niedoboru żelaza wydaje się być siarczan żelaza. Natomiast u niektórych pacjentów inne związki żelaza (np. fumaran żelazawy, glukonian żelaza) lub preparaty (zawiesiny żelaza) mogą być lepiej tolerowane.1 Brak jest jednak twardych dowodów na to, że którakolwiek z form żelaza jest bardziej skuteczna. Podstawą skuteczności terapii jest regularne przyjmowanie preparatów żelaza.2,3
Czy chelat żelaza jest lepiej przyswajalny?
Dużą popularność dzięki reklamom zyskała forma chelatowa żelaza, która miałaby być formą bardziej skuteczną i lepiej tolerowaną. Wyniki badań nie dają jednak jednoznacznych wniosków, które mogłyby potwierdzić tę teorię. Niektóre badania wykazują, że forma chelatu jest zdecydowanie bardziej skuteczna w leczeniu niedokrwistości, podczas gdy inne znów dowodzą tego, że nie ma znaczącej różnicy w efekcie terapii formą chelatu i np. siarczanem żelaza.4
Czy dodatki poprawiają wchłanianie żelaza?
W niektórych preparatach producenci decydują się na dodatek składników, które mają poprawić wchłanianie żelaza. Tabletki Biofer, w skład których wchodzi fumaran żelazawy zawierają dodatkowo sproszkowaną hemoglobinę. Nie można jednak określić jak bardzo deklarowana przez producenta sproszkowana hemoglobina wpływa na efekt suplementacji żelaza. W suplementach przeznaczonych dla kobiet ciężarnych i planujących ciążę żelazo występuje dodatkowo z kwasem foliowym (Biofer Folic). Często można się także spotkać z dodatkiem witaminy C, która ma poprawić wchłanianie żelaza. Wyniki badań sprawdzających wchłanianie żelaza i zasadność takich połączeń nie uzasadniają jednak takich kombinacji.1
Źródła
- Goddard, A. F., James, M. W., McIntyre, A. S., Scott, B. B., & British Society of Gastroenterology (2011). Guidelines for the management of iron deficiency anaemia. Gut, 60(10), 1309–1316. https://doi.org/10.1136/gut.2010.228874 ↩↩
- Auerbach, M. (2023). Treatment of iron deficiency anemia in adults. UpToDate. Aktualizacja: 13.02.2023. ↩
- Duque, X., Martinez, H., Vilchis-Gil, J., Mendoza, E., Flores-Hernández, S., Morán, S., Navarro, F., Roque-Evangelista, V., Serrano, A., & Mera, R. M. (2014). Effect of supplementation with ferrous sulfate or iron bis-glycinate chelate on ferritin concentration in Mexican schoolchildren: a randomized controlled trial. Nutrition journal, 13, 71. https://doi.org/10.1186/1475-2891-13-71 ↩
- Szarfarc, S. C., de Cassana, L. M., Fujimori, E., Guerra-Shinohara, E. M., & de Oliveira, I. M. (2001). Relative effectiveness of iron bis-glycinate chelate (Ferrochel) and ferrous sulfate in the control of iron deficiency in prleegnant women. Archivos latinoamericanos de nutricion, 51(1 Suppl 1), 42–47. ↩
