Pytanie
Na rynku dostępnych jest wiele preparatów, zarówno o statusie leku jak i suplementów, które zawierają żelazo w różnych postaciach. Jaka forma jest najlepiej przyswajalna?
Krótka odpowiedź
Sole żelaza dwuwartościowego są lepiej wchłanianie z przewodu pokarmowego niż żelaza trójwartościowego, a najszybszy efekt suplementacji prawdopodobnie osiąga się po zastosowaniu siarczanu żelaza. Nie ma jednak twardych dowodów na to, że któraś z form soli żelaza jest bardziej skuteczna w uzupełnianiu niedoborów od innych.
Wyjaśnienie
Ze względu na powszechny problem z tolerancją i z przyswajaniem żelaza, producenci preparatów tworzą jego nowe formy, które mają cechować się lepszą przyswajalnością. Żelazo możemy znaleźć m.in. w postaci:
- fumaranu żelazawego (Biofer),
- diglicynianu żelaza, czyli chelatu aminokwasowego żelaza Ferrochel (Olimp Chela Ferr, Szelazo SR, Solgar Gentle Iron),
- glukonianu żelaza (Zdrovital, Floradix),
- liposomów (Ferovit Bio),
- siarczanu żelaza (Sorbifer Durules, Tardyferon, Tardyferon-Fol),
- żelaza elementarnego (Innofer).
Dostępne są wyniki badań, które sugerują, że najbardziej efektywny w leczeniu niedoboru żelaza wydaje się być siarczan żelaza. Natomiast u niektórych pacjentów inne związki żelaza (np. fumaran żelazawy, glukonian żelaza) lub preparaty (zawiesiny żelaza) mogą być lepiej tolerowane.[1] Brak jest jednak twardych dowodów na to, że którakolwiek z form żelaza jest bardziej skuteczna. Podstawą skuteczności terapii jest regularne przyjmowanie preparatów żelaza.[2][3]
Dużą popularność dzięki reklamom zyskała forma chelatowa żelaza, która miałaby być formą bardziej skuteczną i lepiej tolerowaną. Wyniki badań nie dają jednak jednoznacznych wniosków, które mogłyby potwierdzić tę teorię. Niektóre badania wykazują, że forma chelatu jest zdecydowanie bardziej skuteczna w leczeniu niedokrwistości, podczas gdy inne znów dowodzą tego, że nie ma znaczącej różnicy w efekcie terapii formą chelatu i np. siarczanem żelaza.[4]
W niektórych preparatach producenci decydują się na dodatek składników, które mają poprawić wchłanianie żelaza. Tabletki Biofer, w skład których wchodzi fumaran żelazawy zawierają dodatkowo sproszkowaną hemoglobinę. Nie można jednak określić jak bardzo deklarowana przez producenta sproszkowana hemoglobina wpływa na efekt suplementacji żelaza. W suplementach przeznaczonych dla kobiet ciężarnych i planujących ciążę żelazo występuje dodatkowo z kwasem foliowym (Biofer Folic). Często można się także spotkać z dodatkiem witaminy C, która ma poprawić wchłanianie żelaza. Wyniki badań sprawdzających wchłanianie żelaza i zasadność takich połączeń nie uzasadniają jednak takich kombinacji.[1]
Piśmiennictwo
- Goddard, A. F., James, M. W., McIntyre, A. S., Scott, B. B., & British Society of Gastroenterology (2011). Guidelines for the management of iron deficiency anaemia. Gut, 60(10), 1309–1316. https://doi.org/10.1136/gut.2010.228874 ⬏⬏
- Auerbach, M. (2023). Treatment of iron deficiency anemia in adults. UpToDate. Aktualizacja: 13.02.2023.⬏
- Duque, X., Martinez, H., Vilchis-Gil, J., Mendoza, E., Flores-Hernández, S., Morán, S., Navarro, F., Roque-Evangelista, V., Serrano, A., & Mera, R. M. (2014). Effect of supplementation with ferrous sulfate or iron bis-glycinate chelate on ferritin concentration in Mexican schoolchildren: a randomized controlled trial. Nutrition journal, 13, 71. https://doi.org/10.1186/1475-2891-13-71 ⬏
- Szarfarc, S. C., de Cassana, L. M., Fujimori, E., Guerra-Shinohara, E. M., & de Oliveira, I. M. (2001). Relative effectiveness of iron bis-glycinate chelate (Ferrochel) and ferrous sulfate in the control of iron deficiency in prleegnant women. Archivos latinoamericanos de nutricion, 51(1 Suppl 1), 42–47. ⬏
