Nietolerancja laktozy a substancje pomocnicze w lekach

Nietolerancja laktozy, powszechny problem, z którym wielu z nas spotyka się w codziennej praktyce, związana jest z obniżeniem aktywności laktazy, enzymu trawiącego laktozę do łatwiej przyswajalnych cukrów – glukozy i galaktozy. Niestrawiona laktoza przedostaje się do dalszych części przewodu pokarmowego (jelita grubego), gdzie działające na nią bakterie przekształcają ją w między innymi kwas mlekowy i dwutlenek węgla, które wywołują dyskomfort opisywany przez pacjentów.

Objawy i przyczyny nietolerancji laktozy

Nietolerancja laktozy najczęściej nie jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia, ale jej objawy mogą być uciążliwe dla pacjenta. O jakich objawach mówimy? Przychodząc do apteki pacjent może skarżyć się na wzdęcia, biegunki, bóle brzucha czy gazy. Występują one najczęściej od pół do dwóch godzin po spożyciu produktów zawierających laktozę. Nietolerancja rozwija się najczęściej na podłożu genetycznym. Wprawdzie obniżenie aktywności laktazy w życiu dorosłym jest naturalnym zjawiskiem, jednak u osób z nietolerancją pokarmową następuje dużo gwałtowniej i może rozwinąć się w każdym wieku. Inną przyczyną pojawienia się zaburzeń mogą być współistniejące choroby np. celiakia czy choroba Leśniewskiego-Crohna.[1]National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases: Lactose Intolerance. pełny tekst [dostęp: 4.12.2018]

Nietolerancja a alergia pokarmowa

Nietolerancja laktozy często mylnie nazywana jest alergią. Warto jednak przypomnieć sobie, że jej przyczyną jest niedostateczna aktywność enzymu (laktazy), natomiast objawy alergii związane są z nadmierną reakcją ze strony układu immunologicznego. Alergie są najczęściej dużo poważniejsze niż objawy nietolerancji pokarmowej i w przypadku np. reakcji anafilaktycznej mogą zagrażać życiu. Ze względu na to, że laktoza stosowana w preparatach leczniczych jest pochodzenia bydlęcego, to pomimo jej oczyszczania, w przypadku silnej alergii na białka mleka krowiego (BMK) może wywołać groźne objawy. Alergia na BMK występuje najczęściej u niemowląt i małych dzieci, u 80% pacjentów mija wraz z wiekiem.[2]National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases: Lactose Intolerance. pełny tekst [dostęp: 4.12.2018][3]Anna Nowak-Wegrzyn, MD, Gail G. Shapiro, MD, Kirsten Beyer, MD, Ludmila Bardina, MS, Hugh A. Sampson, MD: Contamination of dry powder inhalers for asthma with milk proteins containing lactose, American Academy of Allergy, Asthma and Immunology 2004abstrakt 

Leczenie nietolerancji laktozy

Niestety nie ma możliwości leczenia nietolerancji pokarmowych i głównym zaleceniem dla pacjentów jest kontrola objawów poprzez wyeliminowanie laktozy z diety. Zauważ jednak, że ze względu na jej stabilność, łatwość rozpuszczania, niską cenę oraz słodkawy smak jest częstym składnikiem preparatów wydawanych w aptece. Najczęściej pełni rolę wypełniacza w formach stałych (tabletki), również tych przeznaczonych do stosowania wziewnego.[4]M. Montalo, et al.: Low‐dose lactose in drugs neither increases breath hydrogen excretion nor causes gastrointestinal symptoms, 2008. pełny tekst

Czytaj też:
Inhibitory pompy protonowej i zapytania o dawki [Case #3]

Stosowanie preparatów z laktozą

Według przeglądu systematycznego z 2010 roku większość pacjentów toleruje laktozę w dawce do 15 g.[5]Shaukat A, Levitt MD, Taylor BC, MacDonald R, Shamliyan TA, Kane RL, Wilt TJ.: Systematic review: effective management strategies for lactose intolerance, Ann Intern Med. 2010; 152(12):797-803. abstrakt Dawka laktozy w preparatach nie przekracza najczęściej 400 mg i przeprowadzone badanie porównujące zastosowanie tej dawki względem placebo u osób z nietolerancją wykazało, że nie powoduje ona wzrostu nasilenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.[6]M. Montalo, et al.: Low‐dose lactose in drugs neither increases breath hydrogen excretion nor causes gastrointestinal symptoms, 2008. abstrakt Niemniej jednak wrażliwość pacjentów na laktozę jest bardzo indywidualna.

Odnosząc się do raportów przypadków można wnioskować, że u niektórych pacjentów dolegliwości mogą pojawić się już po 1-2 dawkach preparatu zawierającego laktozę. W takim przypadku, możesz poradzić pacjentowi przyjmowanie preparatu zawierającego laktozę razem z posiłkiem. Spowoduje to spowolnienie trawienia, a dzięki temu zmniejszenie objawów.

Pomocne może być również zaproponowanie równoczesnego stosowania preparatów zawierających laktazę (Lactocontrol). Ze względu na to, że nie prowadzą one do całkowitej hydrolizy laktozy, efekt ich zastosowania jest zmienny i nie ma wiarygodnych dowodów na ich skuteczność.[7]Heinz F Hammer, et al.: Lactose intolerance: Clinical manifestations, diagnosis, and management, UpToDate 2018. abstrakt Ilość laktazy w preparacie może być określona za pomocą gramów, stężenia procentowego lub jednostek FCC (Food Chemical Codex), gdzie 1 g laktozy jest rozkładany przez około 1000 FCC laktazy.

W tabeli poniżej znajdziesz opis dostępnych w Polsce preparatów zawierających laktazę.

PreparatStatusPostaćWiekDawkowanie
Lactocontrolsuplement dietytabletkibrak1 tabl. z posiłkiem zawierającym laktozę
KolzymDŚSSPMkropleod 1 dnia życiaOd 0 do 2 tygodni: 5 kropli
Od 3 do 4 tygodni: 6 kropli

Od 1 do 2 miesięcy: 8 kropli
Od 3 do 4 miesięcy: 9 kropli
Powyżej 4 miesiąca: 12 kropli

Krople podawać bezpośrednio na łyżeczce lub dodane do pokarmu.
DelicolDŚSSPMkropleod 1 dnia życia

Kolzym i Delicol to preparaty przeznaczone do stosowania w dolegliwościach trawiennych związanych z nietolerancją laktozy u niemowląt, ilość laktazy jest zbliżona w obu preparatach.

Czytaj też:
Kolka niemowlęca: przyczyny, dieta i dostępne preparaty

Bezlaktozowe odpowiedniki

W przypadku niektórych preparatów możemy zaproponować pacjentowi bezlaktozowy odpowiednik. Jest to szczególnie ważne u pacjentów z silną alergią pokarmową. Przykłady takich preparatów znajdziesz w tabeli poniżej.

Preparat zawierający laktozęBezlaktozowy odpowiednikSubstancja czynna
EuthyroxLetroxlewotyroksyna
Lyrica, EgzystaPregabalin Sandoz pregabalina
Verpin Isoptinwerapamil
Sortis, Atoris, Torvacard, StorvasAtorvasterol, Tulip, Torvalipinatorwastatyna
Beto ZKBetaloc ZOK, Metocard ZK, Bloxazoc, Iviprololbursztynian metoprololu
TabexDesmoxancytyzyna
Ircolon, Tribux Debretintrimebutyna
ApoBetina, Histigen, Polvertic, Vestibo Betaserc, Betaserc ODTbetahistyna
Helicid, Ortanol Max, Polprazol PPH, Bioprazolomeprazol
Carbo medicinalis MFCarbo medicinalis VPwęgiel aktywny
Diuver, Toramide, TrifasDiuredtorasemid
NO-SPADeespadrotaweryna
Lercan, Lecalpin, PrimacorKarnidinlerkanidypina
Claritine, Claritine Allergy, FlonidanLoratadyna Galenaloratadyna

Zauważ, że laktoza dodawana jest do preparatów w celu ułatwienia ich formulacji. Często stosowana jest jako substancja wypełniająca w tabletkach. Dobierając preparat dla pacjenta z alergią lub szczególnie z silną nietolerancją zwróć uwagę na postać preparatu. Możesz wykorzystać poniższe wskazówki:

  • ten sam lek w wyższej dawce może być pozbawiony laktozy (np. Milurit 100 zawiera laktozę, a Milurit 300 jest bezlaktozowy),
  • tabletki zawierające laktozę mogą być jej pozbawione w preparatach o innej postaci (np. Polpril w kapsułkach, syropy zawierające hydroksyzynę),
  • większość doustnych środków antykoncepcyjnych zawiera laktozę, dlatego możesz poradzić pacjentce rozmowę z lekarzem na temat zmiany preparatu na plastry transdermalne lub krążki dopochwowe,
  • jeśli sporządzany przez nas lek recepturowy wymaga dodatku laktozy, możesz zastosować w jej miejsce np. sacharozę,[8]Renata Jachowicz: Receptura apteczna, PZWL 2015.
  • laktoza jest częstym składnikiem suchych proszków do inhalacji; w pojedynczej dawce leku występuje w niewielkiej ilości (zwykle nie więcej niż 25 mg), z czego większość nie dostaje się do przewodu pokarmowego – jest to zbyt mała ilość, aby w spowodować nasilenie objawów nietolerancji laktozy, jednak należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu inhalatorów DPI u pacjentów z alergią na białka mleka krowiego.[9]Janie Robles, Lesley Motheral: Hypersensitivity Reaction After Inhalation of a Lactose-Containing Dry Powder Inhaler, J Pediatr Pharmacol Ther. 2014abstrakt

mgr farm. Laura Krumpholz

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego SUM w Sosnowcu. Wiceprzewodnicząca ds. Human Resources Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji (PTSF). Redaktor w grupie opieka.farm.

[artykuły] [nawiąż kontakt]




Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 2 odpowiedzi, ma 2 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Laura Krumpholz 2 tygodnie, 6 dni temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #47000 Punkty: 2

    Agnieszka Żur mgr farm.
    80 pkt.

    Metocard ZK (odpowiednik Betalok’u) też nie zawiera laktozy. Powinno być uściślone, że chodzi o bursztynian metoprololu.

    Artykuł wiele wyjaśnił.

     

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #47027 Punkty: 1

      Laura Krumpholz mgr farm.
      26 pkt.

      Dziękuję, bardzo słuszna uwaga. Zaktualizowałam tabelę 🙂

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

45 Udostępnień
Udostępnij45
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp