opieka.farm
Opracowanie ·Na jakie choroby stosuje się antykoncepcję hormonalną poza zapobieganiem ciąży?
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama

Opracowanie Ginekologia

Na jakie choroby stosuje się antykoncepcję hormonalną poza zapobieganiem ciąży?

mgr farm. Mariola Zemła · opublikowano 20 czerwca 2024 · 3 min czytania

Antykoncepcja hormonalna nie tylko zapobiega ciąży, ale także wspomaga leczenie wielu schorzeń. Artykuł omawia, jak tabletki hormonalne są stosowane w terapii zespołu policystycznych jajników (PCOS), hirsutyzmu, trądziku i zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS).

Zapisz

Zdarza się, że pacjentki stosują antykoncepcję hormonalną w celach innych niż zapobieganie ciąży. Na jakie choroby lekarz może przepisać pacjentce tabletki hormonalne?

Poza zapobieganiem ciąży antykoncepcja hormonalna może być również stosowana w celu leczenia zespołu policystycznych jajników (PCOS), hirsutyzmu, trądziku, endometriozy, bóli migrenowych, nasilonych bóli menstruacyjnych i zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Czy antykoncepcja hormonalna łagodzi zespół napięcia przedmiesiączkowego?

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) charakteryzuje się występowaniem objawów zarówno fizycznych, jak i behawioralnych, które powtarzają się w drugiej połowie cyklu miesiączkowego i zakłócają niektóre aspekty życia kobiety. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne definiuje przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne (PMDD) jako ciężką postać PMS, w której dominują objawy gniewu, drażliwości i napięcia wewnętrznego. W leczeniu tego zespołu wykorzystuje się antykoncepcję dwuskładnikową: 3 mg drospirenonu i 20 lub 30 µg etynyloestradiolu,1 jednak zarejestrowane w Polsce preparaty (m.in. Vibin, Yasmin i Asubtela) zawierające drospirenon i etynyloestradiol mają we wskazaniach jedynie zapobieganie ciąży. Z kolei lek Duphaston zawierający 10 mg dydrogesteronu ma we wskazaniach m.in. zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Jak antykoncepcja hormonalna pomaga w hirsutyzmie i PCOS?

Hirsutyzm, definiowany jako nadmierny wzrost włosów u kobiet, jest powszechny (dotyczy od 5 do 10 procent kobiet w wieku rozrodczym) i często stanowi objaw choroby o podłożu endokrynologicznym – np. zespołu policystycznych jajników.2 W leczeniu hirsutyzmu i PCOS wykorzystuje się doustne środki antykoncepcyjne estrogenowo-progestagenowe, a w Polsce lekami, które mają we wskazaniach leczenie hirsutyzmu, są preparaty zawierające octan cyproteronu i etynyloestradiol (Syndi-35 i Diane-35).

Kiedy antykoncepcja hormonalna leczy trądzik?

Preparaty zarejestrowane w Polsce zawierające octan cyproteronu i etynyloestradiol (Syndi-35, Diane-35) mają we wskazaniach leczenie umiarkowanego do ciężkiego trądziku (z łojotokiem lub bez niego) związanego z wrażliwością na androgeny i (lub) hirsutyzmu u kobiet w wieku rozrodczym, jednak zgodnie z ChPL powinny być stosowany w leczeniu trądziku wyłącznie wówczas, gdy terapia miejscowa i ogólnoustrojowe leczenie antybiotykami okazały się nieskuteczne.

Jak antykoncepcja hormonalna zmniejsza bolesne miesiączkowanie?

Pierwotne bolesne miesiączkowanie odnosi się do obecności nawracającego, kurczowego bólu podbrzusza występującego podczas miesiączki. Estrogenowo-progestagenowe środki antykoncepcyjne zawierają syntetyczny progestagen, który hamuje owulację i powoduje z czasem zmniejszenie grubości endometrium. Cienkie endometrium zawiera stosunkowo niewielkie ilości kwasu arachidonowego, będącego substratem do syntezy większości prostaglandyn. W wyniku tych zmian, estrogenowo-progestagenowe środki antykoncepcyjne zmniejszają zarówno krwawienie z macicy, jak i występujące podczas przepływu skurcze macicy, zmniejszając w ten sposób bolesne miesiączkowanie.3 Zarejestrowany w Polsce lek Duphaston zawierający 10 mg dydrogesteronu ma we wskazaniach m.in. leczenie bolesnego miesiączkowania.

Inne zastosowanie leków antykoncepcyjnych to bóle migrenowe, mięśniaki macicy i torbiele jajników, jednak jest to leczenie off-label.

Czytaj też: Czym jest zastosowanie leku off-label? – Wyjaśniamy!

Źródła

  1. Casper, F.R., Yonkers, A.K. (2022). Treatment of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder. UpToDate. ↩
  2. Barbieri, R.L., Chang, J. (2022). Management of hirsutism in premenopausal women. UpToDate. ↩
  3. Smith, R.P., Kaunitz, A.M. (2022). Dysmenorrhea in adult females: Treatment. UpToDate ↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
mgr farm. Mariola Zemła
farmaceuta Prawo Wykonywania Zawodu: 06050153
Publikacja: 20.06.2024 Ostatnia aktualizacja: 16.07.2026