Postbiotyki są stosunkowo nowym pojęciem, zainteresowanie którym ciągle wzrasta w okresie ostatnich 40 lat. Postbiotyki to substancje powstające z inaktywowanych mikroorganizmów lub ich składników, z metabolitami lub bez, które przyczyniają się do obserwowanych korzyści zdrowotnych. Jakie to są korzyści i co o tym mówią badania? Już wyjaśniamy!
Postbiotyki są dosyć bezpiecznymi i stabilnymi substancjami, które mogą być używane w terapii zaburzeń żołądkowo-jelitowych, dermatologicznych i neurologicznych oraz syndromu metabolicznego, na co istnieje coraz więcej dowodów klinicznych. Oprócz tego stanowią lepszą alternatywę dla probiotyków szczególnie wśród dzieci.
W jakich schorzeniach pomagają postbiotyki?
Postbiotyki, jako bioaktywne produkty metabolizmu bakterii jelitowych, pełnią funkcję wzmacniania bariery jelitowej, czym wspomagają w łagodzeniu objawów zaburzeń jelitowych jak i zachowaniu zrównoważonej mikrobioty podczas i po chorobach biegunkowych. Preparaty postbiotyczne mogą również działać przeciwko patogenom jelitowym przez dostarczanie związków przeciwdrobnoustrojowych (metabolitów i bakteriocyn), które zapobiegają tworzeniu biofilmu i unieszkodliwiają konkretne mikroorganizmy. Modulowanie mikrobiomu jelitowego za pomocą postbiotyków sprzyja redukcji masy ciała oraz obniżeniu stężenie cholesterolu. Co więcej, dipeptyd muramylowy, składnik ściany bakteryjnej mikroorganizmów, moduluje wydzielanie hormonu wspomagającego organizmowi prawidłowo przetwarzać węglowodany, zwiększając wrażliwość na insulinę i poprawiając tolerancję glukozy. Ponadto postbiotyki mogą modulować układ odpornościowy i uczestniczyć w łagodzeniu objawów alergicznych przez poprawianie funkcjonowania odporności związanej z komórkami Th1.1
Postbiotyki znajdują również zastosowanie w schorzeniach związanych z układem nerwowym. Przykładowo, w badaniach na myszach wykazano, że codzienne przyjmowanie plazmalogenów, składnika postbiotyków, może hamować utratę pamięci przez hamowanie aktywacji komórek glejowych. Co więcej, dobrze zaprojektowane badanie z 2020 roku wykazało, że plazmalogen może poprawiać funkcje poznawcze u pacjentów z łagodną chorobą Alzheimera.1 Niektóre badania sugerują, że metabolity bakteryjne mogą poprawiać funkcji bariery skórnej i nawilżać ją, zmniejszać stan zapalny, poprawiać wygląd skory ze skłonnością do trądziku lub egzemy oraz zapobiegać powstawaniu zmarszczek. Na przykład, krem zawierający pozakomórkowe supernatanty Bacillus coagulans oraz inaktywowane komórki Bacillus longum wykazał skuteczność w leczeniu łagodnych i umiarkowanych zmian trądzikowych oraz innych schorzeń łojotokowych dzięki swojej zdolności do zmniejszania wydzielania łoju i poprawy tłustej, oleistej natury skóry nawet lepiej niż nadtlenek benzoilu.2
Czy postbiotyki są bezpieczne?
W związku z tym, że postbiotyki nie są żywymi organizmami, są one bezpieczniejsze i trwalsze w stosunku do aktywnych mikroorganizmów, które wykazują ryzyko przeniesienia się z jelit do krwi, ryzyko nabycia genów odporności na antybiotyki oraz zakłócenia normalnej kolonizacji mikrobioty jelitowej noworodków.3 Nie można jednak stwierdzić, że postbiotyki są całkiem bezpieczne, ponieważ polisacharydy pochodzące od bakterii Gram-ujemnych mogą wywoływać sepsę i wstrząs toksyczny, zwłaszcza gdy endotoksyna A zostaje uwolniona ze ścian martwych bakterii.4 W związku z tym konieczne są dalsze badania kliniczne potwierdzające zarówno korzyści, jak i bezpieczeństwo stosowania postbiotyków.
Źródła
- Mosca, A., Abreu Y Abreu, A. T., Gwee, K. A., Ianiro, G., Tack, J., Nguyen, T. V. H., & Hill, C. (2022). The clinical evidence for postbiotics as microbial therapeutics. Gut microbes, 14(1), 2117508. https://doi.org/10.1080/19490976.2022.2117508 ↩↩
- De Almeida, C. V., Antiga, E., & Lulli, M. (2023). Oral and Topical Probiotics and Postbiotics in Skincare and Dermatological Therapy: A Concise Review. Microorganisms, 11(6), 1420. https://doi.org/10.3390/microorganisms11061420 ↩
- Piqué, N., Berlanga, M., & Miñana-Galbis, D. (2019). Health Benefits of Heat-Killed (Tyndallized) Probiotics: An Overview. International journal of molecular sciences, 20(10), 2534. https://doi.org/10.3390/ijms20102534}} Z tego względu postbiotyki stanowią szczególnie korzystną alternatywę dla probiotyków u dzieci.{{Mosca, A., Abreu Y Abreu, A. T., Gwee, K. A., Ianiro, G., Tack, J., Nguyen, T. V. H., & Hill, C. (2022). The clinical evidence for postbiotics as microbial therapeutics. Gut microbes, 14(1), 2117508. https://doi.org/10.1080/19490976.2022.2117508 ↩
- Salminen, S., Collado, M. C., Endo, A., Hill, C., Lebeer, S., Quigley, E. M. M., Sanders, M. E., Shamir, R., Swann, J. R., Szajewska, H., & Vinderola, G. (2021). The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nature reviews. Gastroenterology & hepatology, 18(9), 649–667. https://doi.org/10.1038/s41575-021-00440-6 ↩