Do apteki w której wdrożono Kompleksowy System Opieki Farmaceutycznej (KSOF) zgłasza się bliski Pacjentki z rozpiską jej leków. Z wypełnionego formularza wynika, że pacjentka ma problemy z nadkwaśnością, która objawia się zgagą i pieczeniem w żołądku. Czy któryś z leków mógł dać takie objawy? Poniższy przegląd lekowy zostanie omówiony w sposób minimalistyczny, żeby pokazać, że nawet znając samą listę preparatów można już dużo powiedzieć o potencjalnych problemach lekowych. W tym wypadku pacjentka nie uzupełniła dawkowania, nie wiemy też, na jakie schorzenia dokładnie choruje – jako farmaceuci nie mamy przecież wglądu w dokumentacje medyczną. Na podstawie wywiadu ustalono, że pacjentka stosuje następujące preparaty:
Przygotowano zalecenia
Poniższe zalecenia znalazły się na wydruku dla Pacjenta.
Problem lekowy
Zalecenia farmaceuty
Informacje dla Twojego lekarza
Możliwa dyspepsja po betahistynie (Betanil forte)
Stosuje Pani lek Betanil forte, który zawiera tzw. betahistynę – może ona powodować zgagę, nadkwaśność i pieczenie. Lek ten może też pogarszać kontrolę astmy oskrzelowej (!) oraz znosić lecznicze działanie leku Zyrtec. Należy upewnić się u lekarza, czy stosowanie leku Betanil forte jest absolutnie konieczne.
Szanowny Panie Doktorze/Pani Doktor. W imieniu pacjentki bardzo proszę o ocenę stosunku dotychczasowych korzyści do ryzyka leczenia betahistyną. Pacjentka skarży się na dyspepsję, powodem może (choć oczywiście nie musi) być ten lek. Może też znosić działanie antyhistaminiku (cetyryzyny). Ponadto lek jest pewnym obciążeniem finansowym.
Brak leczenia zgagi i nadkwaśności
Proszę do czasu wizyty u lekarza stosować pantoprazol 20mg wydany w aptece bez recepty. Zmniejsza wydzielanie kwasu, jest bezpieczny i skuteczny i przyniesie poprawę. Lekarz następnie oceni, czy nie powinna Pani stosować tego leku dłużej. Choć lek jest bez recepty, bez wiedzy lekarza można stosować ten lek tylko do 14 dni.
W aptece zaproponowano pantoprazol bez recepty do czasu wizyty u lekarza.
Lepsza alternatywa dla cetyryzyny
Stosuje pani Zyrtec, który jest lekiem skutecznym ale w pewnym wieku może częściej wywołać senność i zawroty głowy. Znosi też działanie leku Betanil. Leków na receptę proszę nie odstawiać bez wiedzy lekarza, ale warto porozmawiać o nowszych lekach przeciwalergicznych na najbliższej wizycie lekarskiej.
Możliwe, że znajdzie się bezpieczniejsza w tym wieku alternatywa dla cetyryzyny
Ponadto na specjalnym formularzu KSOF poproszono o okazanie wypełnionego raportu z przeglądu lekowego lekarzowi prowadzącemu na najbliższej wizycie.
Komentarz
Betahistyna jest lekiem coraz częściej przepisywanym osobom starszym, którzy cierpią na szumy w uszach i zawroty głowy. Głównym wskazaniem w leczeniu betahistyną jest wodniak błędnika (choroba Meniere’a), jednak lek zapisywany jest często pacjentom bez szczegółowej diagnostyki, po stwierdzeniu zawrotów głowy lub dzwonienia w uszach w wywiadzie. Choć lek ma dobry profil bezpieczeństwa, może być gorzej tolerowany u astmatyków. Betahistyna może nasilać skurcz oskrzeli, antagonizować działanie antyhistaminików, a także wywoływać bóle brzucha na skutek zwiększania produkcji kwasu poprzez receptory histaminowe. Po pierwszych miesiącach leczenia należy ocenić, czy stosowanie leku przyniosło jakikolwiek efekt. Profilaktyczne stosowanie betahistyny nie ma większego sensu.
Rozpiska leków przyniesiona przez rodzinę Pacjentki.
Należy podkreślić tu rolę wywiadu i konsultacji z Pacjentem – na podstawie samej listy leków czy danych zakupowych nie można wychwycić najistotniejszych problemów – braku efektu leczenia, problematycznych działań niepożądanych, czy braku compliance. Cetyryzyna będąc antyhistaminikiem II generacji nie jest lekiem p/wskazanym u osób starszych. Jednak jeśli z wywiadu wyniknie, że pacjent jest po leku senny lub odczuwa inne działania niepożądane, można zaproponować zamianę na inny lek z tej grupy. Z kolei nadkwaśność nie musi wynikać ze stosowania betahistyny – ale jest to bardzo prawdopodobne, jeśli zgaga pojawiła się po włączeniu leku, o co również należy zapytać po przeanalizowaniu rozpiski leków Pacjenta.
Kolejnym krokiem może być optymalizacja stosowania leków pod kątem doboru pory dnia, postaci leku czy interakcji z pożywieniem. Pamiętajmy, że farmaceuta w aptece otwartej nie zajmuje się optymalizacją farmakoterapii, lecz sposobem, w jaki leki są przyjmowane. Nie wchodzi więc w kompetencje lekarza, który stawia diagnozę i dobiera odpowiedni zestaw leków, lecz upewnia się, czy pacjent stosuje leki według zaleceń lekarskich.
Pacjentem zaopiekowała się farmaceutka zaledwie 3 dni po wdrożeniu w usługę Przeglądu Lekowego. Gratulujemy:)
Przegląd Lekowy: Ból żołądka po betahistynie (Betaserc)? [Case #20]. opieka.farm [Internet]. 2024 [aktualizacja 12.07.2026; dostęp 29.09.2026]. Dostępne na: https://opieka.farm/opracowanie/przeglad-lekowy-bol-zoladka-po-betahistynie-betaserc-case-20/
Zacznij pisać, aby przeszukać bazę…
Szanowna Czytelniczko, Szanowny Czytelniku!
Zanim klikniesz którykolwiek przycisk, prosimy o przeczytanie tej informacji do końca — dotyczy ona Twoich danych osobowych.
Klikając „Przejdź do serwisu", udzielasz zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach statystycznych oraz pomiaru skuteczności materiałów przygotowywanych we współpracy z partnerami. Zakres zgody możesz określić samodzielnie w ustawieniach zaawansowanych.
Administratorem danych osobowych przetwarzanych w związku z korzystaniem z serwisu opieka.farm jest Wydawnictwo Farmaceutyczne sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, ul. Lipowa 3/217, 30-702 Kraków, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000699424, NIP 6751619789, REGON 368514231, zwana dalej „Administratorem".
Administrator oraz zaufani partnerzy przetwarzają dane osobowe zbierane w ramach korzystania z serwisu, w tym dane zapisywane w plikach cookies i podobnych technologiach, w następujących celach:
zapewnienia prawidłowego działania serwisu, w tym utrzymania sesji użytkownika zalogowanego oraz zabezpieczenia formularzy — na podstawie prawnie uzasadnionego interesu Administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO);
prowadzenia statystyk oglądalności i analizy sposobu korzystania z serwisu, w celu doskonalenia publikowanych treści oraz funkcjonalności — na podstawie zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO);
pomiaru skuteczności materiałów przygotowywanych we współpracy z partnerami oraz ograniczania częstotliwości ich wyświetlania — na podstawie zgody (art. 6 ust. 1 lit. a RODO).
Zgoda jest dobrowolna i może zostać w każdej chwili wycofana bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem, przy użyciu opcji dostępnej w serwisie. Wycofanie zgody nie ogranicza dostępu do treści.
Dane przetwarzane na podstawie zgody przechowywane są przez okres 12 miesięcy od jej udzielenia albo do czasu jej wcześniejszego wycofania. Szczegółowy wykaz plików cookies, wskazanie ich dostawców, celów oraz okresów przechowywania zawiera Polityka prywatności.
W związku z korzystaniem z narzędzi dostawców mających siedzibę poza Europejskim Obszarem Gospodarczym dane mogą być przekazywane do państw trzecich, w szczególności do Stanów Zjednoczonych, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony (Data Privacy Framework) albo standardowych klauzul umownych.
Osobie, której dane dotyczą, przysługuje prawo dostępu do danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo sprzeciwu wobec przetwarzania opartego na prawnie uzasadnionym interesie, a także prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Zakres udzielanych zgód można określić samodzielnie, korzystając z ustawień zaawansowanych. Wybranie opcji „Przejdź do serwisu" oznacza wyrażenie zgody na cele wskazane powyżej.
Zdecyduj, na co się zgadzasz. Wybór zapamiętamy na 12 miesięcy.
Zawsze aktywne
Te pliki cookie są konieczne do działania serwisu i nie da się ich wyłączyć. Ustawiamy je w odpowiedzi na czynności użytkownika: zalogowanie się, wypełnienie formularza, zapamiętanie wybranych ustawień prywatności. Przeglądarkę można skonfigurować tak, aby je blokowała, ale wtedy część serwisu przestanie działać poprawnie — nie zadziała między innymi logowanie ani zapisywanie treści do przeczytania później.
Te pliki cookie pozwalają nam zliczać wizyty i rozpoznawać źródła ruchu, dzięki czemu wiemy, które materiały są czytane, a które nie, i na tej podstawie planujemy kolejne. Pokazują też, w którym miejscu czytelnicy przerywają lekturę. Dla osób niezalogowanych dane pozostają zbiorcze. Dla zalogowanych część statystyk jest powiązana z kontem, ponieważ narzędzie pomiarowe rozpoznaje zalogowanego użytkownika. Niezależnie od tego wyboru działają wyłącznie te pomiary, których dane nie opuszczają naszego serwera — są wymienione w wykazie plików cookie.
Te pliki cookie mogą ustawiać w naszym serwisie partnerzy, z którymi przygotowujemy materiały edukacyjne i promocyjne. Pozwalają ocenić, ile osób zobaczyło dany materiał, i ograniczyć wielokrotne pokazywanie tej samej treści tej samej osobie. Nie przechowują danych, które wprost identyfikują użytkownika — opierają się na rozpoznaniu przeglądarki i urządzenia. Bez Twojej zgody te narzędzia w ogóle się nie uruchamiają, więc nie zapisują żadnych plików — materiały partnerów pozostają wtedy niewyświetlone.
Rozpiska leków przyniesiona przez rodzinę Pacjentki.
Należy podkreślić tu rolę wywiadu i konsultacji z Pacjentem – na podstawie samej listy leków czy danych zakupowych nie można wychwycić najistotniejszych problemów – braku efektu leczenia, problematycznych działań niepożądanych, czy braku compliance. Cetyryzyna będąc antyhistaminikiem II generacji nie jest lekiem p/wskazanym u osób starszych. Jednak jeśli z wywiadu wyniknie, że pacjent jest po leku senny lub odczuwa inne działania niepożądane, można zaproponować zamianę na inny lek z tej grupy. Z kolei nadkwaśność nie musi wynikać ze stosowania betahistyny – ale jest to bardzo prawdopodobne, jeśli zgaga pojawiła się po włączeniu leku, o co również należy zapytać po przeanalizowaniu rozpiski leków Pacjenta.
Kolejnym krokiem może być optymalizacja stosowania leków pod kątem doboru pory dnia, postaci leku czy interakcji z pożywieniem. Pamiętajmy, że farmaceuta w aptece otwartej nie zajmuje się optymalizacją farmakoterapii, lecz sposobem, w jaki leki są przyjmowane. Nie wchodzi więc w kompetencje lekarza, który stawia diagnozę i dobiera odpowiedni zestaw leków, lecz upewnia się, czy pacjent stosuje leki według zaleceń lekarskich.
Pacjentem zaopiekowała się farmaceutka zaledwie 3 dni po wdrożeniu w usługę Przeglądu Lekowego. Gratulujemy:)
