fbpx

Acyklowir to substancja przeciwwirusowa stosowana w zakażeniach herpeswirusami: HSV (Herpes simplex virus) wywołującym opryszczkę wargową i narządów płciowych i VZV (Varicella zoster virus) wywołującym ospę wietrzną i półpasiec oraz w ostrym martwiczym zapaleniu siatkówki. Tematykę zakażeń herpeswirusami poruszyliśmy także w innym opracowaniu. (Patrz: Ospa wietrzna u dzieci: co może doradzić farmaceuta?”.)

Acyklowir – Komu można polecać?

Acyklowir możesz polecać:

  • osobom dorosłym ze zmianami skórnymi w obrębie warg lub twarzy z potwierdzonym wcześniej zakażeniem wirusem opryszczki pospolitej.[1][2]
  • osobom dorosłym do leczenia wcześniej rozpoznanej, nawrotowej opryszczki zewnętrznych narządów płciowych (dotyczy InVirum),[3]
  • osobom dorosłym z nawracającą opryszczką warg i twarzy w celu zapobiegania nawrotom w okresie zwiększonego narażenia na czynniki, które je wywołują – np. stres (dotyczy acyklowiru w dawce 400 mg, czyli Hascovir Control MAX.[4]

Wskazania do stosowania acyklowiru, które wymagają konsultacji z lekarzem to leczenie zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca.

Leczenie acyklowirem u osób poniżej 18. r.ż. powinno być skonsultowane z lekarzem, jednak badania wskazują, że acyklowir może być bezpiecznie stosowany u dzieci powyżej 2. r.ż. [5][6]

Acyklowir - Ścieżka rekomendacji

Acyklowir – Jak stosować?

Leczenie opryszczki pospolitej powinno się rozpocząć w momencie pojawienia się swędzenia, pieczenia i mrowienia skóry (tzw. okresie prodromalnym) lub tuż po uwidocznieniu się pierwszych zmian skórnych.

Tabletki z acyklowirem dostępne bez recepty (w dawce 200 mg) należy stosować w miarę możliwości w równych odstępach czasu z zachowaniem przerwy nocnej. Zalecane są schematy dawkowania takie jak:

  • 5 x 1 tabletka przez 5 dni,
  • 3 x 2 tabletki przez 5 dni,
  • 2 x 4 tabletki przez 5 dni.[7]

W zapobieganiu nawrotom opryszczki wargowej schemat dawkowania to 2 x 400 mg.[8] Lek nie powinien być przyjmowany dłużej niż miesiąc bez konsultacji z lekarzem, który rozważy zasadność stosowania długotrwałej terapii supresyjnej.

W przypadku łagodnych rzadko nawracających zmian skórnych stosowanie acyklowiru profilaktycznie nie jest wskazane, zalecane jest leczenie doraźne.[9]

Przyjmowanie preparatów doustnych powinno być zawsze uzupełnione o leczenie miejscowe. Kremy, sztyfty i żele należy aplikować 5 razy dziennie przez 4 dni bezpośrednio na zmiany skórne.

Skieruj do lekarza pacjentów, u których 14-dniowe leczenie acyklowirem okazało się nieskuteczne.

Acyklowir - Ścieżka rekomendacji

Acyklowir – Jak działa?

Acyklowir wbudowując się w DNA wirusa opryszczki pospolitej, hamuje jego namnażanie się w zakażonych komórkach organizmu człowieka. Acyklowir nie wpływa na metabolizm komórek gospodarza, gdyż powinowactwo wirusowej kinazy tymidynowej do acyklowiru jest kilkaset razy większe niż kinazy komórek gospodarza.

Acyklowir - Ścieżka rekomendacji

Acyklowir – Na co uważać?

Wyniki wieloletnich badań pokazują, że acyklowir jest lekiem bezpiecznym.[10][11]. Działania niepożądane występują rzadko, a wśród nich dominują: bóle i zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wysypka.

Zgodnie z zaleceniami producenta stosowanie preparatów u kobiet w ciąży powinno być poprzedzone konsultacją lekarską,[1][2] jednak badania dowodzą, że acyklowir może być bezpiecznie stosowany zarówno u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.[12]

Acyklowir - Ścieżka rekomendacji

Acyklowir – Na jakie interakcje zwracać uwagę?

Acyklowir nie wchodzi w klinicznie istotne interakcje z innymi lekami ani żywnością.[6]

Acyklowir może hamować metabolizm teofiliny powodując jej akumulację i nasilenie działań niepożądanych, jednak ta interakcja nie jest istotna klinicznie. [9][13]

Acyklowir - Ścieżka rekomendacji

Acyklowir – Dodatkowe informacje

Acyklowir w tabletkach ma zmniejszać częstość nawrotów i łagodzić ból, a acyklowir w kremie lub żelu ma ograniczać rozprzestrzenianie się wykwitów.

Przegląd systematyczny z 2018 roku wykazał nieznaczne skrócenie dolegliwości bólowych przez acyklowir w postaci do stosowania miejscowego, potwierdził z kolei bezpieczeństwo takiej terapii.[14]

Acyklowir w kategorii OTC dostępny jest w postaci:

  • doustnej: tabletek dawce 200 mg i 400 mg,
  • do stosowania miejscowego: kremu, sztyftu na skórę, żelu w dawce 50 mg/g (5%).

Dostępne w Polsce leki w postaci doustnej o kat. OTC i na receptę przedstawiliśmy w tabeli.

Kategoria dostępnościPreparatPostaćDawkaDostępne opakowanie
OTCHascovir Controltabletki200 mg25 tabl.
OTCHeviran Comforttabletki200 mg25 tabl.
OTCHevipointtabletki200 mg30 tabl.
OTCInVirumtabletki200 mg30 tabl.
OTCHascovir control MAXtabletki400 mg30 tabl.
RpHascovirtabletki200, 400, 800 mg30 tabl.
RpHevirantabletki200, 400, 800 mg30 tabl.
RpHascovirzawiesina doustna200 mg/5 ml150 ml

Poniższa tabela zawiera preparaty z acyklowirem o kat. OTC i na receptę do stosowania miejscowego.

Kategoria dostępnościPreparatPostaćDawkaDostępne opakowania
OTCAciclovir Ziajakrem50 mg/g5 g
OTCAxoviralkrem50 mg/g10 g
OTCHascovir prokrem50 mg/g5 g
OTCHerpexkrem50 mg/g2 g
OTCZovirax Intensivekrem50 mg/g2 g
OTCHascovir Lipożel prożel50 mg/g3 g
OTCHevipointsztyft na skórę50 mg/g3 g
RpViru-POSmaść do oczu30 mg/g4,5 g

Jeżeli u pacjenta opryszczka występuje częściej niż 6 razy w roku, zaleć konsultację z lekarzem w celu rozważenia długotrwałej (minimum 6-miesięcznej) terapii acyklowirem zapobiegającej nawrotom (tzw. terapii supresyjnej).[5]

Zastosowanie acyklowiru opisaliśmy w podręczniku Zeszyty Apteczne: Choroby zakaźne i szczepienia ochronne.

https://wydawnictwo.farm/produkt/zeszyty-apteczne-choroby-zakazne-i-szczepienia-ochronne/

REKLAMA

Piśmiennictwo:

  1. ChPL Hascovir Control  
  2. ChPL Heviran Comfort  
  3. ChPL InVirum
  4. ChPL Hascovir control MAX
  5. Szenborn L et al.: Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections, Journal of Infection and Chemiotherapy, 2016pełny tekst  
  6. ChPL Heviran  
  7. Lesiak A, Narbutt J: Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej. Forum Dermatologicum, 2017. pełny tekst
  8. ChPL Hascovir Control MAX
  9. Martindale: Aciclovir  
  10. Leflore S, Anderson PL, Fletcher CV. A risk-benefit evaluation of acyclovir for the treatment and prophylaxis of herpes simplex virus infections. Drug Saf, 2000. abstrakt
  11. Tilson HH, Engle CR, Andrews EB: Safety of acyclovir: a summary of the first 10 years experience. J Med Virol. 1993abstrakt
  12. Briggs GG et al.: Drugs in Pregnancy and Lactation. A Reference Guide to Fetal and Neonational Risk. Lippincott Williams&Willkins, 2017.
  13. Preston CL: Stockley’s Drug Interactions. Pharmaceutical Press, 2019.
  14. Hammer KDP et al.: A Systematic Review on the Efficacy of Topical Acyclovir, Penciclovir, and Docosanol for the Treatment of Herpes Simplex Labialis. Dermatology, 2018. pełny tekst
Cytuj ten artykuł jako:
Anna Górna, Acyklowir – Ścieżka rekomendacji, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/rekomendacja/acyklowir-sciezka-rekomendacji/) [dostęp: 28 września 2021]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
2 komentarzy
Most Voted
Newest Oldest
Inline Feedbacks
View all comments
Agnieszka Zieleń

Witam, czyli jeśli pacjent przychodzi np. na trzeci dzień od pojawienia się zmian to stosowanie acyklowiru nie ma sensu? – “tuż po uwidocznieniu się pierwszych zmian skórnych”

Konrad Tuszyński

Ostatnie źródło to przegląd systematyczny. Wg dołączonej do niego tabeli (https://emj.emg-health.com/wp-content/uploads/sites/2/2018/10/Derm-6.1-Hammer-Table-2.pdf), prawie we wszystkich badaniach pacjenci rozpoczynali terapię natychmiast albo w ciągu 12 h od pierwszych objawów, więc brakuje wiarygodnych danych na temat tego, czy stosowanie z opóźnieniem będzie skracało czas trwania objawów. Ale skoro skuteczność przy szybkim zastosowaniu jest tak ograniczona, to śmiem twierdzić, że przy stosowaniu na trzeci dzień będzie jeszcze mniejsza.
A jeśli chodzi o tabletki, w RCT przy kilkudniowym stosowaniu w nawracającej opryszczce u osób bez zaburzeń odporności skuteczności nie potwierdzono. Dopiero przy wielomiesięcznym stosowaniu był obserwowany efekt. 🙂

REKLAMA
2
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Przewiń do góry

Kurs na www.farmaceuta.pro:

Opieka farmaceutyczna w astmie i POChP

Zobacz przykładową lekcję