Brynzolamid

Sulfonamidowy inhibitor anhydrazy węglanowej stosowany miejscowo w jaskrze i nadciśnieniu ocznym, w postaci kropli do oczu (zawiesina) obniżających podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych. Mimo miejscowego podania do oka wchłania się ogólnoustrojowo, dlatego może wywoływać działania niepożądane typowe dla sulfonamidów, w tym ciężkie reakcje skórne i zaburzenia krwi. Jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na sulfonamidy oraz w ciężkiej niewydolności nerek.

Działanie brynzolamidu

Brynzolamid należy do leków przeciwjaskrowych z grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej. Hamuje enzym anhydrazę węglanową w wyrostkach rzęskowych oka, przez co zmniejsza wytwarzanie cieczy wodnistej i obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe – główny czynnik ryzyka uszkodzenia nerwu wzrokowego w przebiegu jaskry.

W odróżnieniu od doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej podawany jest miejscowo do oka, jednak mimo tej postaci wchłania się do krążenia ogólnoustrojowego i może dawać działania właściwe dla całej grupy sulfonamidów.

Farmakologia

Anhydraza węglanowa jest enzymem katalizującym odwracalną reakcję łączenia dwutlenku węgla z wodą i rozpadu kwasu węglowego. Hamowanie tego enzymu w wyrostkach rzęskowych oka zmniejsza wydzielanie cieczy wodnistej przez spowolnienie wytwarzania jonów wodorowęglanowych i w następstwie zmniejszenie transportu sodu i płynów, co obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Brynzolamid jest inhibitorem anhydrazy węglanowej II (CA-II), izoenzymu przeważającego w oku, dla którego wartości IC50 oraz Ki wyznaczone in vitro wynoszą odpowiednio 3,2 nM i 0,13 nM^1,2.

Farmakokinetyka

Po podaniu miejscowym do oka brynzolamid wchłania się do krążenia układowego. Ze względu na duże powinowactwo do CA-II w znacznym stopniu przechodzi do krwinek czerwonych i wykazuje długi okres półtrwania (t_½) we krwi pełnej, wynoszący średnio około 24 tygodni. Stężenia w osoczu brynzolamidu i jego metabolitu N-dezetylobrynzolamidu są niskie i na ogół pozostają poniżej granicy oznaczalności (poniżej 7,5 ng/ml).

Wiązanie z białkami osocza nie jest znaczne i wynosi około 60%. Metabolizm przebiega głównie z udziałem izoenzymu CYP3A4, a także CYP2A6, CYP2C8 i CYP2C9.

Wydalanie odbywa się głównie drogą nerkową – w przybliżeniu 60% dawki jest eliminowane przez nerki, a około 20% pojawia się w moczu w postaci metabolitów^1,2.

Wskazania leków z brynzolamidem

Brynzolamid w kroplach do oczu jest stosowany na receptę w celu obniżenia podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego w nadciśnieniu ocznym oraz w jaskrze z otwartym kątem.

Stosuje się go w monoterapii u dorosłych pacjentów, którzy nie reagują na leczenie beta-adrenolitykami lub u których beta-adrenolityki są przeciwwskazane, a także w leczeniu skojarzonym z beta-adrenolitykami lub analogami prostaglandyn^1,2.

Dawkowanie brynzolamidu

Grupa	Dawka jednorazowa	Częstość podawania
Dorośli, w tym pacjenci w podeszłym wieku	1 kropla do chorego oka (oczu)	2 razy na dobę, u niektórych pacjentów 3 razy na dobę
Dzieci i młodzież 0–17 lat	nie zalecane	–

U pacjentów w podeszłym wieku nie jest konieczne dostosowanie dawki. Dawka nie może przekraczać jednej kropli podawanej do chorego oka (oczu) trzy razy na dobę¹.

Przed każdym użyciem należy dobrze wstrząsnąć butelkę, ponieważ lek ma postać zawiesiny. Po zakropleniu zaleca się uciśnięcie kanału nosowo-łzowego lub delikatne zamknięcie powiek, co zmniejsza wchłanianie ogólnoustrojowe i ryzyko działań niepożądanych. Jeśli pacjent stosuje więcej niż jeden lek do oczu, kolejne preparaty należy podawać w odstępie co najmniej 5 minut, a maści do oczu na końcu².

Istotne przeciwwskazania do stosowania brynzolamidu

Nadwrażliwość na sulfonamidy

Brynzolamid jest przeciwwskazany u pacjentów ze znaną nadwrażliwością na sulfonamidy. Jest sulfonamidowym inhibitorem anhydrazy węglanowej, który wchłania się ogólnoustrojowo, dlatego mimo podania miejscowego mogą wystąpić reakcje typowe dla tej grupy leków^1,2.

Ciężkie zaburzenia czynności nerek

Brynzolamid jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Substancja czynna i jej główny metabolit są wydalane głównie przez nerki, dlatego nie badano jego stosowania przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min¹.

Kwasica hiperchloremiczna

Brynzolamid jest przeciwwskazany u pacjentów z kwasicą hiperchloremiczną².

Środki ostrożności przy wydawaniu brynzolamidu

Ogólnoustrojowe działania sulfonamidowe

Brynzolamid wchłania się układowo, mimo że jest podawany miejscowo, dlatego mogą wystąpić działania niepożądane typowe dla sulfonamidów, w tym ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, oraz zaburzenia krwi. Pacjenta należy poinformować o objawach i ściśle monitorować pod kątem reakcji skórnych, a w razie wystąpienia objawów ciężkich reakcji lub nadwrażliwości natychmiast zakończyć stosowanie leku^1,2.

Ryzyko kwasicy metabolicznej i zaburzenia nerek

Podczas stosowania doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej opisywano zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, dlatego u pacjentów z ryzykiem zaburzeń czynności nerek należy zachować ostrożność z powodu możliwej kwasicy metabolicznej².

Zaburzenia czynności wątroby

Brynzolamidu nie badano u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tej grupie pacjentów¹.

Uszkodzenie rogówki i jaskra wąskiego kąta

Inhibitory anhydrazy węglanowej mogą wpływać na stopień uwodnienia rogówki, dlatego u pacjentów z uszkodzoną rogówką, na przykład w cukrzycy lub zwyrodnieniu rogówki, zaleca się staranne kontrolowanie leczenia. Brynzolamidu nie badano u pacjentów z jaskrą wąskiego kąta i nie zaleca się jego stosowania w tej grupie¹.

Chlorek benzalkonium i soczewki kontaktowe

Krople zawierają chlorek benzalkonium jako środek konserwujący, który może powodować podrażnienie oczu, objawy zespołu suchego oka oraz wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki, dlatego lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z zespołem suchego oka lub uszkodzeniem rogówki, a leczonych długotrwale kontrolować. Chlorek benzalkonium może być absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe i zmieniać ich zabarwienie, dlatego soczewki należy usunąć przed zakropleniem i odczekać co najmniej 15 minut przed ich ponownym założeniem².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Brynzolamid wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Przemijające niewyraźne widzenie lub inne zaburzenia widzenia po zakropleniu mogą tę zdolność osłabiać, dlatego pacjent przed rozpoczęciem prowadzenia pojazdu lub obsługi maszyn musi odczekać, aż powróci ostrość widzenia. Ponadto inhibitory anhydrazy węglanowej mogą upośledzać zdolność do wykonywania prac wymagających zwiększonej uwagi i koordynacji ruchowej¹.

Interakcje brynzolamidu

Doustne inhibitory anhydrazy węglanowej + brynzolamid

U pacjentów otrzymujących jednocześnie doustny inhibitor anhydrazy węglanowej i brynzolamid możliwe jest wystąpienie efektu addycyjnego w zakresie ogólnoustrojowych skutków zahamowania anhydrazy węglanowej. Jednoczesnego podawania nie badano i nie jest ono zalecane^1,2.

Inhibitory CYP3A4 + brynzolamid

Metabolizm brynzolamidu przebiega głównie za pośrednictwem CYP3A4, dlatego inhibitory tego izoenzymu, takie jak ketokonazol, itrakonazol, klotrymazol, rytonawir i troleandomycyna, mogą hamować jego metabolizm. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania, choć kumulacja brynzolamidu jest mało prawdopodobna, ponieważ główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe².

Działania niepożądane brynzolamidu

Zaburzenia smaku

Zaburzenia smaku, odczuwane jako gorzki lub nietypowy smak w jamie ustnej po zakropleniu, są działaniem częstym () i były najczęściej opisywanym ogólnoustrojowym działaniem niepożądanym brynzolamidu, występującym u 6,0% pacjentów. Prawdopodobnie wynikają z przenikania kropli do nosogardzieli przez kanał nosowo-łzowy, a zatkanie tego kanału lub delikatne zamknięcie powieki po zakropleniu może zmniejszyć częstość ich występowania^1,2.

Zaburzenia oka

Niewyraźne widzenie, podrażnienie oka, ból oka, uczucie obecności ciała obcego w oku oraz przekrwienie oka są działaniami częstymi (). Przemijające niewyraźne widzenie po zakropleniu, trwające od kilku sekund do kilku minut, obserwowano u 5,4% pacjentów. Niezbyt często () występują nadżerki i zapalenie rogówki, punktowate zapalenie rogówki, uszkodzenie i zabarwienie rogówki, zapalenie powiek, świąd oka, zapalenie i przekrwienie spojówek, suchość oka oraz światłowstręt. Rzadko () obserwowano obrzęk rogówki, podwójne widzenie, zmniejszenie ostrości widzenia oraz zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego¹.

⚠ Ciężkie reakcje skórne i zaburzenia skóry

Wysypka, wysypka plamkowo-grudkowata oraz uczucie napięcia skóry są działaniami niezbyt częstymi (), a pokrzywka, wypadanie włosów i świąd uogólniony występują rzadko (). O nieznanej częstości () zgłaszano zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, a także zapalenie skóry i rumień².

Zaburzenia krwi i reakcje nadwrażliwości

Zmniejszenie liczby krwinek czerwonych oraz zwiększenie stężenia chlorków we krwi są działaniami niezbyt częstymi (). Nadwrażliwość zgłaszano o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia serca

Zapaść sercowo-oddechowa, bradykardia i kołatanie serca są działaniami niezbyt częstymi (), a dławica piersiowa i nieregularna akcja serca występują rzadko (). O nieznanej częstości () zgłaszano zaburzenia rytmu, tachykardię, nadciśnienie oraz zwiększenie lub zmniejszenie ciśnienia krwi².

Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne

Zawroty głowy, bóle głowy, parestezje, dysfunkcja ruchowa oraz amnezja są działaniami niezbyt częstymi (), a senność i upośledzenie pamięci występują rzadko (). Do zaburzeń psychicznych o częstości niezbyt częstej () należą apatia, depresja, nastrój depresyjny, obniżenie libido, koszmary senne i nerwowość, a bezsenność występuje rzadko ()¹.

Objawy ze strony układu oddechowego

Duszność, krwawienia z nosa, ból jamy ustnej i gardła, kaszel, katar oraz kichanie są działaniami niezbyt częstymi (), a nadreaktywność oskrzeli i nieżyt nosa występują rzadko (). Astmę zgłaszano o nieznanej częstości ()².

Objawy żołądkowo-jelitowe

Zapalenie przełyku, biegunka, nudności, wymioty, niestrawność oraz suchość błony śluzowej jamy ustnej są działaniami niezbyt częstymi ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a brynzolamid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brak jest danych lub istnieją tylko ograniczone dane dotyczące stosowania brynzolamidu do oka u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję po podaniu ogólnoustrojowym. Brynzolamid nie jest zalecany w okresie ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznych metod zapobiegania ciąży^1,2.

Karmienie piersią a brynzolamid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy brynzolamid lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego po podaniu miejscowym do oka, a dane dotyczące zwierząt wskazują na przenikanie minimalnych ilości substancji do mleka po podaniu doustnym. Nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodków i niemowląt, dlatego należy zadecydować, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią i korzyści z leczenia dla matki, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać podawanie leku².

Produkty handlowe z brynzolamidem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Brinzolamide Accord	krople do oczu, zawiesina 10 mg/ml	Rp
Optilamid	krople do oczu, zawiesina 10 mg/ml	Rp