Terbinafina

Przeciwgrzybiczy lek z grupy alliloamin, o szerokim spektrum działania na dermatofity i drożdżaki, stosowany w omawianych tu postaciach wyłącznie miejscowo – na skórę. Postaci na skórę (krem, aerozol) dostępne są bez recepty, w preparatach jednoskładnikowych. Terbinafina występuje również w postaci tabletek doustnych – to osobna postać na receptę, nieobjęta tym hasłem.

Działanie terbinafiny

Terbinafina jest lekiem przeciwgrzybiczym z grupy alliloamin o szerokim zakresie działania. Zaburza budowę błony komórkowej grzybów, prowadząc do ich obumierania. W małych stężeniach działa grzybobójczo na dermatofity i pleśnie, a na drożdżaki – w zależności od gatunku – grzybobójczo lub grzybostatycznie.

W dostępnych postaciach na skórę terbinafina działa miejscowo, a jej przenikanie do organizmu jest niewielkie. Poprawę objawów klinicznych uzyskuje się zwykle już po kilku dniach stosowania.

Farmakologia

Terbinafina jest alliloaminą o szerokim zakresie działania przeciwgrzybiczego. W małym stężeniu działa grzybobójczo na dermatofity, pleśnie oraz niektóre grzyby dimorficzne, a na drożdżaki, w zależności od gatunku, grzybobójczo (na przykład Pityrosporum orbiculare lub Malassezia furfur) lub grzybostatycznie^1,2.

Terbinafina wybiórczo zakłóca wczesną fazę biosyntezy steroli grzybów. Prowadzi to do niedoboru ergosterolu i wewnątrzkomórkowej kumulacji skwalenu, co powoduje śmierć komórek grzybów. Działanie to wynika z hamowania epoksydazy skwalenu w błonie komórkowej grzybów – enzymu, który nie jest związany z układem cytochromu P450. Z tego względu terbinafina nie wpływa na metabolizm hormonów ani innych leków^2,1.

Farmakokinetyka

Po podaniu na skórę u ludzi mniej niż 5% dawki terbinafiny przenika do organizmu, dlatego jej działanie ogólnoustrojowe po podaniu miejscowym jest niewielkie^2,1.

Po siedmiodniowym stosowaniu kremu Myconafine 1% stężenie terbinafiny w zmienionej chorobowo warstwie rogowej naskórka, większe od stężenia wykazującego działanie przeciwgrzybicze, utrzymuje się przez co najmniej 7 dni po zaprzestaniu leczenia².

Wskazania leków z terbinafiną

Oba preparaty dostępne bez recepty stosuje się w zakażeniach grzybiczych skóry wywołanych przez dermatofity, w tym z rodzaju Trichophyton (na przykład T. rubrum, T. mentagrophytes, T. verrucosum, T. violaceum), Microsporum canis i Epidermophyton floccosum, oraz w łupieżu pstrym.

Krem Myconafine 1% jest wskazany w grzybicy stóp, grzybicy podeszwowej stóp (grzybicy mokasynowej), grzybicy fałdów skórnych i grzybicy skóry gładkiej, a ponadto w drożdżakowych zakażeniach skóry wywołanych przez rodzaj Candida (na przykład Candida albicans) oraz w łupieżu pstrym wywołanym przez Pityrosporum orbiculare (inaczej Malassezia furfur)².

Aerozol na skórę Tersilat jest wskazany w grzybicy stóp, grzybicy fałdów skórnych i grzybicy skóry gładkiej wywołanych przez dermatofity oraz w łupieżu pstrym¹.

Dawkowanie terbinafiny

Terbinafinę w postaci miejscowej nanosi się na wcześniej oczyszczoną i osuszoną skórę zmienioną chorobowo oraz jej okolice. Częstość i czas leczenia zależą od preparatu i wskazania.

Wskazanie	Krem Myconafine 1%	Aerozol Tersilat
Grzybica stóp (tinea pedis)	raz na dobę przez 1 tydzień	raz na dobę przez 1 tydzień
Grzybica podeszwowa stóp (mokasynowa)	2 razy na dobę przez 2 tygodnie	nie dotyczy
Grzybica fałdów skórnych	raz na dobę przez 1 tydzień	raz na dobę przez 1 tydzień
Grzybica skóry gładkiej	raz na dobę przez 1 tydzień	raz na dobę przez 1 tydzień
Drożdżyca skóry	raz na dobę przez 1 tydzień	nie dotyczy
Łupież pstry	raz na dobę przez 2 tygodnie	2 razy na dobę przez 1 tydzień

Kremu Myconafine 1% nie zaleca się u dzieci w wieku poniżej 12 lat ze względu na brak wystarczających danych². Aerozolu Tersilat ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności nie zaleca się u dzieci¹.

Nieregularne stosowanie lub przedwczesne przerwanie leczenia grozi nawrotem choroby. Jeśli po zakończeniu leczenia nie ma poprawy, należy zweryfikować rozpoznanie^2,1.

Środki ostrożności przy wydawaniu terbinafiny

Wyłącznie do stosowania zewnętrznego

Oba preparaty są przeznaczone wyłącznie do stosowania zewnętrznego na skórę². Aerozolu Tersilat nie należy stosować w jamie ustnej ani połykać, ani stosować w obrębie twarzy, a produkt trzeba przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci¹.

Kontakt z oczami

Terbinafina w postaci miejscowej może działać drażniąco na oczy. W razie kontaktu produktu z oczami należy przemyć je dokładnie bieżącą wodą^2,1.

Substancje pomocnicze i łatwopalność

Krem Myconafine 1% zawiera alkohol cetylowy i alkohol stearylowy, które mogą powodować miejscową reakcję skórną, na przykład kontaktowe zapalenie skóry². Aerozol Tersilat zawiera etanol, który może powodować pieczenie uszkodzonej skóry, oraz glikol propylenowy, który może podrażniać skórę, dlatego u pacjentów z uszkodzeniami skóry należy stosować go ostrożnie. Produkt jest łatwopalny i trzeba go przechowywać z dala od ognia oraz nie używać w pobliżu otwartego ognia, zapalonego papierosa lub urządzeń takich jak suszarki do włosów¹.

Przypadkowa inhalacja aerozolu

W razie przypadkowej inhalacji aerozolu Tersilat należy skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią jakiekolwiek niepokojące objawy lub będą się one utrzymywały¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Terbinafina w postaci miejscowej nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^2,1.

Interakcje terbinafiny

Nie są znane interakcje produktów zawierających terbinafinę do stosowania miejscowego z innymi lekami. Terbinafina hamuje epoksydazę skwalenu, która nie jest związana z układem cytochromu P450, i nie wpływa na metabolizm hormonów ani innych leków^2,1.

Działania niepożądane terbinafiny

Reakcje skórne i w miejscu podania

W miejscu podania mogą wystąpić objawy miejscowe. Łuszczenie (złuszczanie) skóry i świąd są działaniem częstym (), a zmiany skórne, strupy, zaburzenia skóry, zaburzenia pigmentacji, rumień oraz uczucie pieczenia skóry występują niezbyt często (). Suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry i egzema są rzadkie (). Ból, ból w miejscu podania oraz podrażnienie w miejscu podania występują niezbyt często ()^2,1.

Podrażnienie oka

Podrażnienie oka, w przypadku kontaktu produktu z oczami, występuje rzadko ()^2,1.

Nadwrażliwość i wysypka

Nadwrażliwość oraz wysypka, zgłaszane po wprowadzeniu leku do obrotu, są działaniami o nieznanej częstości (). Objawów miejscowych w miejscu podania nie należy mylić z reakcjami nadwrażliwości takimi jak wysypka, które wymagają przerwania leczenia^2,1.

Nasilenie leczonego zakażenia grzybiczego

Nasilenie objawów leczonego zakażenia grzybiczego jest działaniem rzadkim ()^2,1.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a terbinafina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania terbinafiny u kobiet w ciąży jest bardzo ograniczone, a badania toksycznego oddziaływania na płód przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały szkodliwego działania. Z tego względu w okresie ciąży terbinafiny w postaci miejscowej nie należy stosować, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne lub jeśli korzyści dla matki nie przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu i dziecka^2,1.

Karmienie piersią a terbinafina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych terbinafina przenika do mleka kobiecego, choć jej ekspozycja ogólnoustrojowa po zastosowaniu miejscowym jest niewielka. Kremu Myconafine 1% nie należy stosować w okresie karmienia piersią², natomiast aerozol Tersilat w tym okresie można stosować tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści przewyższają ryzyko dla dziecka¹. Niemowlęta i małe dzieci nie powinny mieć kontaktu z leczoną skórą, w tym ze skórą piersi^2,1.

Produkty handlowe z terbinafiną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Myconafine 1%	krem 10 mg/g (1%)	OTC
Tersilat	aerozol na skórę, roztwór 10 mg/g	OTC