Zopiklon

Lek nasenny z grupy cyklopirolonów, działający podobnie do benzodiazepin, o kodzie ATC N05CF01. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci tabletek powlekanych o mocach 3,75 mg, 5 mg i 7,5 mg. Stosuje się go w krótkotrwałym leczeniu bezsenności u osób dorosłych, przy czym całkowity czas leczenia nie powinien przekraczać czterech tygodni łącznie z okresem stopniowego zmniejszania dawki. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat zopiklonu nie stosuje się.

Działanie zopiklonu

Zopiklon nie jest benzodiazepiną, ale działa w tym samym miejscu w mózgu. Przyłącza się do kompleksu receptora GABA-A, czyli do układu, który hamuje aktywność ośrodkowego układu nerwowego, i nasila jego działanie. Efektem jest szybsze zasypianie, mniejsza liczba przebudzeń w nocy i dłuższy sen.

Działanie nasenne pojawia się szybko, w ciągu 15 do 30 minut, dlatego tabletkę przyjmuje się bezpośrednio przed położeniem się do łóżka, a nie wcześniej wieczorem.

Zopiklon działa krótko, jego okres półtrwania wynosi około 5 godzin, co nie zwalnia jednak z ostrzeżenia o zaburzeniach sprawności następnego dnia. Charakterystyki wszystkich czterech preparatów wskazują na ryzyko upośledzenia zdolności prowadzenia pojazdów przez 12 godzin od przyjęcia dawki.

Farmakologia

Zopiklon jest lekiem nasennym z grupy cyklopirolonów, a jego właściwości farmakologiczne obejmują działanie nasenne, uspokajające, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i rozluźniające mięśnie szkieletowe. Wynikają one ze swoistego działania agonistycznego na receptory ośrodkowego układu nerwowego należące do kompleksu makrocząsteczkowego GABA-A, które modulują otwieranie chlorkowych kanałów jonowych¹. Charakterystyka Sonrestu opisuje ten sam kompleks jako receptor GABA-OMEGA, znany również jako BZ1 i BZ2, i wymienia wśród właściwości zopiklonu również wywoływanie niepamięci². Charakterystyka Zopiclone Grindeks dodaje, że zopiklon ma wysokie powinowactwo do miejsca wiązania w tym kompleksie, gdzie indukuje swoiste zmiany konformacyjne i wzmacnia prawidłową transmisję GABA³.

Charakterystyka Senzopu przedstawia mechanizm nieco inaczej. Zopiklon nasila otwieranie hamujących kanałów chlorkowych, stymulując kompleks receptora GABA-A i receptora benzodiazepinowego, i wypiera benzodiazepiny z miejsca ich wiązania, mimo że sam wiąże się z kompleksem GABA w innym miejscu. Wykazuje duże powinowactwo do receptorów GABA w korze mózgu, korze móżdżku i hipokampie, a nie łączy się z receptorami obwodowymi⁴.

Ta sama charakterystyka jako jedyna zastrzega, że w dawkach klinicznych zopiklon wywiera tylko niewielkie działanie przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe i zwiotczające mięśnie, w przeciwieństwie do benzodiazepin⁴. Pozostałe charakterystyki nie wprowadzają takiego zastrzeżenia, a działanie rozluźniające mięśnie wskazują wprost jako przyczynę ryzyka upadku u osób w podeszłym wieku wstających w nocy^3,2.

Początek działania nasennego charakterystyka Senzopu określa na 15 do 20 minut po podaniu⁴, a charakterystyka Zopiclone Grindeks na około 30 minut³.

Zopiklon zmienia architekturę snu inaczej niż benzodiazepiny i ma odmienny od nich profil elektroencefalograficzny. U pacjentów z bezsennością skraca fazę I, wydłuża fazę II oraz zachowuje bez zmiany albo wydłuża fazy snu głębokiego III i IV, a także sen paradoksalny^1,2. Charakterystyka Zopiclone Grindeks podaje, że przy zalecanej dawce utrzymana zostaje ilość snu REM i snu głębokiego³.

Badanie z zapisem polisomnograficznym nie wykazało istotnego nawrotu bezsenności w okresie do 28 dni leczenia, a inne badania nie wykazały zjawiska tolerancji na działanie nasenne w okresie leczenia do 17 tygodni^1,4. Wynik dotyczący 17 tygodni jest obserwacją z badań przytoczoną w charakterystykach, a nie zaleceniem dotyczącym długości leczenia, którą te same dokumenty ograniczają do czterech tygodni^1,4.

Farmakokinetyka

Zopiklon szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, a jego biodostępność wynosi około 80%^3,2. Charakterystyki Imovane i Senzopu wartości biodostępności nie podają.

Stężenie maksymalne (C_max) w osoczu występuje po 1,5 do 2 godzin i wynosi około 30 ng/ml, 60 ng/ml lub 115 ng/ml po dawkach odpowiednio 3,75 mg, 7,5 mg i 15 mg². Na wchłanianie nie wpływa ani płeć, ani pokarm, ani pora podania^2,4. Wchłanianie może natomiast ulec spowolnieniu, jeśli tabletkę przyjmie się w pozycji leżącej³.

Zopiklon szybko opuszcza łożysko naczyniowe. Wiąże się z białkami osocza w małym stopniu, około 45%, bez zjawiska wysycenia, dlatego ryzyko interakcji polegających na wypieraniu z połączeń z białkami jest bardzo małe¹. Objętość dystrybucji wynosi 91,8 do 104,6 litra¹, co charakterystyka Senzopu wyraża jako 1,2 do 1,6 litra na kilogram masy ciała⁴, a charakterystyka Zopiclone Grindeks jako 1,3 litra na kilogram masy ciała³.

Metabolizm zachodzi intensywnie w wątrobie, a głównym izoenzymem jest CYP3A4, przy współudziale CYP2C8 w powstawaniu N-demetylozopiklonu. Powstają dwa główne metabolity, N-tlenek zopiklonu, farmakologicznie czynny u zwierząt, oraz N-demetylozopiklon, farmakologicznie nieczynny¹. Okresy półtrwania metabolitów oznaczone w moczu wynoszą odpowiednio 4,5 godziny i 7,4 godziny^1,3, natomiast charakterystyka Senzopu podaje dla tych samych metabolitów 4,5 godziny i 1,5 godziny⁴. Po wielokrotnym podaniu nie dochodzi do kumulacji zopiklonu ani jego metabolitów, a zmienność osobnicza jest niewielka¹.

Okres półtrwania (t_½) niezmienionego zopiklonu w fazie eliminacji wynosi około 5 godzin przy dawkach zalecanych^1,3,2. Charakterystyka Senzopu podaje w części o dystrybucji 5,5 do 6,5 godziny, a w części o eliminacji około 5 godzin⁴.

Eliminacja odbywa się głównie drogą biotransformacji, na co wskazuje niewielki klirens nerkowy niezmienionego zopiklonu, około 8,4 ml/min, wobec klirensu osoczowego 232 ml/min. Około 80% dawki jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów, a około 16% z kałem¹. W postaci niezmienionej z moczem wydalane jest tylko około 5% dawki, a przenikanie zopiklonu do śliny tłumaczy pojawianie się gorzkiego smaku⁴.

U osób w podeszłym wieku metabolizm wątrobowy ulega zwolnieniu, a okres półtrwania wydłuża się do około 7 godzin, przy czym w badaniach z podawaniem wielokrotnym nie stwierdzono kumulacji leku w osoczu¹. U pacjentów z marskością wątroby klirens osoczowy zmniejsza się o około 40% wskutek zwolnienia demetylacji, co wymaga dostosowania dawki¹. U pacjentów z niewydolnością nerek nie stwierdzono kumulacji zopiklonu ani jego metabolitów, a ze względu na dużą objętość dystrybucji hemodializa jest nieskuteczna w leczeniu przedawkowania².

Wskazania leków z zopiklonem

Wszystkie preparaty z zopiklonem są dostępne wyłącznie na receptę i mają to samo wskazanie, czyli krótkotrwałe leczenie bezsenności u osób dorosłych. Charakterystyki Imovane i Senzopu precyzują, że dotyczy to bezsenności przejściowej, krótkotrwałej lub przewlekłej, w tym trudności w zasypianiu, spłyconego snu i wczesnego rannego budzenia się^1,4.

Charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu zawężają wskazanie dodatkowym zastrzeżeniem. Benzodiazepiny i substancje o podobnym do nich działaniu są wskazane tylko wtedy, gdy zaburzenie jest ciężkie, powoduje niezdolność do prawidłowego funkcjonowania albo znaczne wyczerpanie pacjenta^3,2.

Bezsenność bywa objawem depresji, dlatego przed zaleceniem leku nasennego należy w miarę możliwości ustalić i usunąć przyczynę bezsenności, a przy utrzymywaniu się objawów pacjenta zbadać ponownie¹.

Dawkowanie zopiklonu

Grupa	Dawka wieczorem (jednorazowo)	Maksymalnie na dobę
Dorośli poniżej 65 lat	7,5 mg	7,5 mg
Pacjenci w podeszłym wieku	początkowo 3,75 mg	7,5 mg
Niewydolność wątroby	początkowo 3,75 mg	7,5 mg
Niewydolność nerek	początkowo 3,75 mg	7,5 mg
Przewlekła niewydolność oddechowa	początkowo 3,75 mg	7,5 mg
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	nie stosować	–

Zopiklon przyjmuje się w pojedynczej dawce tuż przed wieczornym spoczynkiem i nie podaje się go ponownie w ciągu tej samej nocy. Obowiązuje zasada najmniejszej skutecznej dawki, a dawki 7,5 mg na dobę nie wolno przekraczać w żadnej grupie pacjentów^1,2.

Schemat dochodzenia do dawki różni się między preparatami. Charakterystyka Zopiclone Grindeks jako jedyna podaje dla dorosłych dawkę początkową 5 mg, zwiększaną do 7,5 mg dopiero u pacjentów, którzy na nią nie reagują³, podczas gdy charakterystyki Imovane i Senzopu podają dla dorosłych wprost dawkę 7,5 mg^1,4. Charakterystyka Sonrestu przypisuje dawkę 7,5 mg na dobę dorosłym poniżej 65 lat, a dawkę 3,75 mg określa jako bardziej odpowiednią dla pacjentów powyżej 65 lat i dla szczególnych grup pacjentów².

Różnice dotyczą też pacjentów w podeszłym wieku. Charakterystyki Imovane i Senzopu dopuszczają zwiększenie dawki z 3,75 mg do 7,5 mg jedynie w razie potrzeby i dobrej tolerancji^1,4, charakterystyka Zopiclone Grindeks przewiduje pośredni krok 5 mg³, a charakterystyka Sonrestu dopuszcza zwiększenie do 7,5 mg tylko w wyjątkowych przypadkach². U pacjentów z niewydolnością wątroby lub przewlekłą niewydolnością oddechową charakterystyka Sonrestu pozostaje przy dawce 3,75 mg na dobę bez opcji jej zwiększenia².

Czas leczenia ma być możliwie najkrótszy. W bezsenności przejściowej wynosi od 2 do 5 dni, a w bezsenności krótkotrwałej od 2 do 3 tygodni^1,4. Charakterystyka Zopiclone Grindeks podaje przedział od kilku dni do 2 tygodni³. Górna granica jest we wszystkich preparatach ta sama, czyli cztery tygodnie łącznie z okresem stopniowego zmniejszania dawki, a jej przekroczenie wymaga ponownej oceny stanu klinicznego pacjenta^1,2.

Tabletki połyka się bez rozgryzania, popijając małą ilością płynu⁴. Charakterystyka Zopiclone Grindeks zaleca przyjmowanie tabletki w pozycji pionowej, ponieważ w pozycji leżącej wchłanianie może być spowolnione³.

Istotne przeciwwskazania do stosowania zopiklonu

Miastenia

Zopiklon jest przeciwwskazany u pacjentów z miastenią (myasthenia gravis), we wszystkich czterech charakterystykach produktów leczniczych^1,4,3,2.

Niewydolność oddechowa

Zopiklon jest przeciwwskazany w niewydolności oddechowej, przy czym charakterystyki Imovane i Senzopu wymieniają ją bez określenia stopnia^1,4, a charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu zawężają przeciwwskazanie do ciężkiej niewydolności oddechowej^3,2.

Zespół bezdechu sennego

Zopiklon jest przeciwwskazany w zespole bezdechu sennego. Charakterystyki Imovane i Senzopu ograniczają przeciwwskazanie do ciężkiej postaci zespołu^1,4, natomiast charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu wymieniają zespół bezdechu sennego bez takiego zawężenia^3,2.

Ciężka niewydolność wątroby

Zopiklon jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby^1,4,3. Charakterystyka Sonrestu rozszerza to na ciężką ostrą lub przewlekłą niewydolność wątroby i podaje powód, czyli ryzyko wystąpienia encefalopatii².

Złożone zachowania w czasie snu w wywiadzie

Wcześniejsze wystąpienie złożonych zachowań w czasie snu po przyjęciu zopiklonu jest przeciwwskazaniem do jego dalszego stosowania^1,3,2. Charakterystyka Senzopu nie wymienia tego przeciwwskazania, choć w środkach ostrożności zaleca przerwanie stosowania zopiklonu u pacjentów zgłaszających takie zachowania⁴.

Środki ostrożności przy wydawaniu zopiklonu

Czas leczenia ograniczony do czterech tygodni

Aby uniknąć uzależnienia, czas leczenia należy ograniczyć do czterech tygodni łącznie z okresem stopniowego zmniejszania dawki. Pacjenta warto poinformować na początku leczenia, że będzie ono krótkotrwałe, i wyjaśnić mu dokładnie sposób stopniowego zmniejszania dawki^4,3. Przypadki uzależnienia zgłaszano częściej, gdy Imovane stosowano dłużej niż przez cztery tygodnie¹.

Uzależnienie i nadużywanie

Stosowanie zopiklonu może prowadzić do nadużywania oraz do uzależnienia psychicznego lub fizycznego, a ryzyko rośnie wraz z dawką i czasem trwania leczenia. Jest ono większe u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi oraz u osób nadużywających obecnie lub w przeszłości alkoholu, substancji psychotropowych i leków^1,2. Ryzyko zwiększa się także wtedy, gdy zopiklon przyjmowany jest razem z alkoholem lub innymi lekami psychotropowymi³.

Objawy odstawienne

Przy uzależnieniu fizycznym nagłe przerwanie leczenia wywołuje objawy odstawienne, do których należą bóle głowy i mięśni, nasilony lęk, napięcie psychiczne, niepokój, splątanie i drażliwość. W ciężkich przypadkach występują derealizacja, depersonalizacja, zwiększona ostrość słuchu, drętwienie i mrowienie kończyn, nadwrażliwość na światło, hałas i dotyk, omamy oraz napady drgawkowe¹. Objawy mogą rozwinąć się w ciągu kilku dni od odstawienia, a przy regularnym stosowaniu leków o krótkim czasie działania także między kolejnymi dawkami, zwłaszcza gdy dawka była duża⁴. Jeśli uzależnienie się rozwinie, leczenie kończy się stopniowo, aby objawów odstawiennych uniknąć⁴.

Bezsenność z odbicia

Po odstawieniu zopiklonu może wystąpić przemijająca bezsenność z odbicia, czyli powrót objawów, które skłoniły do zastosowania leku nasennego, w postaci nasilonej. Towarzyszyć jej mogą zmiany nastroju, niepokój i pobudzenie¹. Ryzyko jest większe po nagłym przerwaniu leczenia, zwłaszcza po długim podawaniu lub po dużych dawkach, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki i uprzedzenie o tym pacjenta^3,2.

Tolerancja

Działanie nasenne benzodiazepin i leków o podobnym działaniu może słabnąć po kilku tygodniach regularnego podawania, jednak dla samego zopiklonu nie stwierdzono wyraźnego zjawiska tolerancji podczas leczenia trwającego do czterech tygodni^1,3,2.

Niepamięć następcza

Zopiklon może wywołać niepamięć następczą, szczególnie gdy sen zostanie przerwany albo pacjent nie położy się spać bezpośrednio po przyjęciu tabletki. Ryzyko zmniejsza przyjęcie tabletki dopiero w łóżku i zapewnienie sobie nieprzerwanego snu przez całą noc¹. Charakterystyki Senzopu, Zopiclone Grindeks i Sonrestu określają wymagany czas snu na 7 do 8 godzin^4,3,2.

Złożone zachowania w czasie snu

U pacjentów, którzy przyjęli zopiklon i nie obudzili się całkowicie, zgłaszano chodzenie we śnie oraz związane z tym zachowania, takie jak prowadzenie pojazdu we śnie, przygotowywanie i spożywanie jedzenia, rozmowy telefoniczne i stosunki seksualne we śnie, z niepamięcią wykonywanych czynności. Zdarzenia te mogą wystąpić po pierwszym albo po każdym późniejszym przyjęciu leku, a leczenie należy natychmiast przerwać, ponieważ pacjent stwarza zagrożenie dla siebie i otoczenia¹. Charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu dodają, że podczas takich zachowań pacjenci mogą doznać poważnych obrażeń lub zranić inne osoby, a obrażenia te mogą zakończyć się zgonem^3,2. Ryzyko zwiększa spożycie alkoholu, przyjęcie innych leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy oraz przekroczenie maksymalnej zalecanej dawki⁴.

Reakcje psychiczne i paradoksalne

Leczeniu zopiklonem mogą towarzyszyć niepokój, pobudzenie, drażliwość, agresywność, urojenia, gniew, koszmary senne, omamy, nieadekwatne zachowanie, delirium i inne zaburzenia zachowania, a w takich przypadkach leczenie należy przerwać. Reakcje te są bardziej prawdopodobne u pacjentów w podeszłym wieku^1,3.

Depresja i ryzyko samobójstwa

Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększoną częstość myśli samobójczych, prób samobójczych i samobójstw u pacjentów leczonych benzodiazepinami i innymi lekami nasennymi, w tym zopiklonem, choć związku przyczynowo-skutkowego nie ustalono. U pacjentów z objawami depresji zopiklon należy przepisywać w najmniejszej dawce, aby zapobiec celowemu przedawkowaniu, a w trakcie leczenia może ujawnić się istniejąca wcześniej depresja¹. Zopiklon nie leczy depresji i może maskować jej objawy, dlatego u osób z dużym epizodem depresyjnym nie powinien być przepisywany w monoterapii^3,2.

Ryzyko upadku u osób w podeszłym wieku

U osób starszych, które wstają w nocy, istnieje ryzyko upadku, wynikające z rozluźniającego mięśnie działania zopiklonu^3,2. Charakterystyka Senzopu wiąże zwiększone ryzyko upadków u osób starszych z sennością wywoływaną przez zopiklon⁴.

Sprawność następnego dnia

Zopiklon przyjęty wieczorem może obniżać poziom czujności umysłowej następnego dnia rano i zaburzać koordynację ruchową⁴. Ryzyko zaburzeń psychomotorycznych rośnie, jeśli lek przyjęto na mniej niż 12 godzin przed czynnością wymagającą koncentracji, jeśli zastosowano dawkę większą niż zalecana albo jeśli zopiklon podano razem z alkoholem, innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy lub lekami zwiększającymi jego stężenie we krwi¹.

Jednoczesne stosowanie opioidów

Jednoczesne stosowanie zopiklonu i opioidów może powodować uspokojenie, depresję oddechową, śpiączkę i zgon, dlatego takie skojarzenie należy zarezerwować dla pacjentów, u których alternatywne sposoby leczenia są niewystarczające. Jeśli zapada decyzja o łącznym stosowaniu, obowiązuje najmniejsza skuteczna dawka i najkrótszy możliwy czas, a pacjenta trzeba kontrolować pod kątem objawów depresji oddechowej i uspokojenia¹. Charakterystyki Senzopu, Zopiclone Grindeks i Sonrestu zalecają dodatkowo poinformowanie pacjenta i jego opiekunów o tych objawach^4,3,2.

Substancje pomocnicze

Imovane zawiera laktozę oraz skrobię pszeniczną z bardzo małą ilością glutenu, nie więcej niż 6 mikrogramów na tabletkę. Leku nie powinni stosować pacjenci z alergią na pszenicę inną niż choroba trzewna oraz pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami nietolerancji galaktozy, brakiem laktazy i zaburzeniami wchłaniania glukozy i galaktozy¹. Laktozę zawierają także Senzop i Sonrest^4,2. Tabletka Zopiclone Grindeks o mocy 5 mg zawiera czerwień koszenilową A (E 124), która może powodować reakcje alergiczne³.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Zopiklon wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, a charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu określają ten wpływ jako znaczny^3,2. Pacjent powinien unikać prowadzenia pojazdów i zadań wymagających szczególnej koncentracji przez co najmniej 12 godzin po przyjęciu leku⁴. Charakterystyka Sonrestu ostrzega, że senność, wydłużony czas reakcji, zawroty głowy, otępienie, niewyraźne lub podwójne widzenie, zmniejszona koncentracja i upośledzona zdolność prowadzenia pojazdów mogą utrzymywać się do następnego dnia, a zasypianie za kierownicą może wystąpić także wtedy, gdy zopiklon stosowany jest w monoterapii w dawkach terapeutycznych².

Interakcje zopiklonu

Alkohol + zopiklon

Jednoczesne przyjmowanie alkoholu nie jest zalecane, ponieważ nasila on uspokajające działanie zopiklonu i wpływa przez to na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,4,3,2.

Opioidy + zopiklon

Skojarzenie zopiklonu z opioidami zwiększa ryzyko uspokojenia, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu wskutek sumowania się hamującego działania obu leków na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego dawkę i czas jednoczesnego stosowania trzeba ograniczyć^4,2. Przy opioidowych lekach przeciwbólowych może wystąpić nasilenie euforii, co prowadzi do zwiększenia uzależnienia psychicznego^1,3.

Leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy + zopiklon

Hamujące działanie zopiklonu na ośrodkowy układ nerwowy nasila się przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwpsychotycznych, innych leków nasennych, leków przeciwlękowych i uspokajających, leków przeciwdepresyjnych, opioidowych leków przeciwbólowych, leków przeciwpadaczkowych, leków stosowanych do znieczulenia ogólnego oraz leków przeciwhistaminowych o działaniu uspokajającym^1,3. Charakterystyka Senzopu wymienia w tej grupie także pochodne morfiny stosowane jako leki przeciwkaszlowe i w leczeniu objawów odstawiennych⁴.

Inhibitory CYP3A4 + zopiklon

Zopiklon jest metabolizowany przez CYP3A4, dlatego leki hamujące ten izoenzym opóźniają jego eliminację i mogą nasilać jego działanie, co może wymagać zmniejszenia dawki zopiklonu. Należą do nich erytromycyna, klarytromycyna, ketokonazol, itrakonazol, rytonawir i nefazodon⁴. Charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu wymieniają całe grupy, czyli antybiotyki makrolidowe, azole i inhibitory proteazy HIV, a dodatkowo sok grejpfrutowy^3,2.

Erytromycyna i itrakonazol + zopiklon

Erytromycyna zwiększa pole pod krzywą (AUC) zopiklonu o 80%, przez co jego działanie nasenne może zostać nasilone¹. Itrakonazol, hamując metabolizm zależny od CYP3A4, zwiększa biodostępność zopiklonu o około 70%^3,2.

Induktory CYP3A4 + zopiklon

Leki pobudzające CYP3A4, czyli ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina i produkty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), zmniejszają stężenie zopiklonu w osoczu, co może wymagać zwiększenia jego dawki^1,4. Sama ryfampicyna zmniejsza stężenie zopiklonu w osoczu o około 80% i znacznie osłabia jego działanie w testach psychomotorycznych^3,2.

Leki przyspieszające opróżnianie żołądka + zopiklon

Leki przyspieszające opróżnianie żołądka mogą wpływać na wchłanianie zopiklonu⁴.

Działania niepożądane zopiklonu

Zaburzenia smaku

Gorzki lub metaliczny posmak jest najbardziej charakterystycznym działaniem niepożądanym zopiklonu i występuje często () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Charakterystyka Zopiclone Grindeks podaje, że gorzki smak dotyczył około 4% pacjentów w badaniach klinicznych i często był przemijający³, a charakterystyka Senzopu tłumaczy go przenikaniem zopiklonu do śliny⁴.

Senność, zmniejszona czujność i zmęczenie

Senność jest działaniem częstym ()^1,3, a charakterystyka Sonrestu ujmuje ją razem ze zmniejszoną koncentracją i zaznacza, że dotyczy to zwłaszcza osób starszych². Charakterystyka Senzopu przypisuje nadmiernej senności nieznaną częstość ()⁴. Zmniejszona czujność jest w charakterystyce Zopiclone Grindeks działaniem niezbyt częstym (), tak samo jak trudności ze wstawaniem rano i zmęczenie³. Zmęczenie występuje niezbyt często () także według charakterystyk Imovane i Sonrestu^1,2, natomiast charakterystyka Senzopu zalicza je do działań częstych ()⁴.

Ból głowy, zawroty głowy i podwójne widzenie

Ból głowy i zawroty głowy są działaniem niezbyt częstym () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Podwójne widzenie ma nieznaną częstość () w charakterystykach Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2, a charakterystyka Senzopu nie wymienia go wcale⁴.

Niepamięć następcza i zaburzenia funkcji poznawczych

Niepamięć następcza występuje rzadko () według charakterystyk Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2, a bardzo rzadko () według charakterystyki Senzopu⁴. Charakterystyka Sonrestu dodaje, że może ona wystąpić przy dawkach terapeutycznych, a ryzyko rośnie proporcjonalnie do dawki², natomiast charakterystyka Senzopu zaznacza, że efekty amnezyjne mogą wiązać się z niewłaściwymi zachowaniami⁴. Ataksja, parestezje oraz zaburzenia funkcji poznawczych, takie jak zaburzenia pamięci, koncentracji i mowy, mają nieznaną częstość ()^1,4,3,2.

⚠ Złożone zachowania w czasie snu

Złożone zachowania w czasie snu, w tym somnambulizm, mają nieznaną częstość () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Brak przypisanej częstości nie oznacza tu małej wagi klinicznej, ponieważ obrażenia doznane przez pacjenta lub osoby postronne podczas takich zachowań mogą zakończyć się zgonem^3,2.

⚠ Uzależnienie i objawy odstawienne

Uzależnienie fizyczne i psychiczne oraz zespół odstawienia mają nieznaną częstość () według charakterystyk Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2. Charakterystyka Senzopu rozdziela te pozycje, przypisując zespołowi odstawienia, bezsenności z odbicia i nasileniu depresji częstość rzadko (), a samemu uzależnieniu nieznaną częstość ()⁴. Objawy odstawienne obejmują bezsenność z odbicia, ból mięśni, lęk, drżenie, pocenie się, pobudzenie, splątanie, ból głowy, kołatanie serca, częstoskurcz, majaczenie, koszmary senne i drażliwość, w ciężkich przypadkach derealizację, depersonalizację, nadwrażliwość na bodźce akustyczne, światło i dotyk, drętwienie i mrowienie kończyn oraz urojenia, a w bardzo rzadkich () przypadkach drgawki¹.

Reakcje psychiczne i paradoksalne

Pobudzenie i koszmary senne są działaniem niezbyt częstym (), a stan splątania, zaburzenia libido, drażliwość, agresywność i omamy występują rzadko () według charakterystyk Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2. Charakterystyka Zopiclone Grindeks dołącza do grupy rzadkich () także depresję, z zastrzeżeniem, że podczas stosowania benzodiazepin i substancji o podobnym działaniu może ujawnić się depresja już istniejąca³.

Charakterystyka Senzopu przypisuje tym samym objawom inne kategorie. Koszmary senne, omamy, drażliwość, agresywność, splątanie, depresja, zaburzone libido, reakcje psychiczne i paradoksalne oraz objawy psychotyczne i irracjonalne zachowanie są w niej działaniem bardzo rzadkim (), natomiast pobudzenie, stan splątania, niepokój i majaczenie mają nieznaną częstość ()⁴. Urojenia i gniew mają nieznaną częstość () w pozostałych charakterystykach^1,3,2. W tej samej kategorii charakterystyki Imovane i Zopiclone Grindeks wymieniają nieadekwatne zachowanie, prawdopodobnie związane z niepamięcią^1,3, charakterystyka Sonrestu zaburzenia zachowania i nerwowość², a charakterystyka Zopiclone Grindeks dodatkowo psychozy³.

⚠ Reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy

Reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy są działaniem bardzo rzadkim () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Charakterystyka Senzopu wymienia dodatkowo uogólnione reakcje alergiczne jako działanie rzadkie ()⁴.

⚠ Depresja oddechowa i duszność

Depresja oddechowa ma nieznaną częstość () w charakterystykach Senzopu, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^4,3,2, a charakterystyka Imovane wymienia w tej kategorii zaburzenia oddychania¹. Duszność występuje rzadko ()^1,3,2. Ryzyko depresji oddechowej rośnie przy jednoczesnym stosowaniu opioidów².

Suchość w jamie ustnej i zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Suchość w jamie ustnej jest działaniem częstym () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Nudności występują niezbyt często ()^1,2, przy czym charakterystyka Zopiclone Grindeks zalicza do tej samej kategorii złe samopoczucie i ból brzucha³, a charakterystyka Senzopu wymioty i dyspepsję⁴. Niestrawność ma nieznaną częstość () w charakterystykach Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2, przy czym dwie ostatnie zaliczają do tej samej kategorii także wymioty^3,2.

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Niewielkie do umiarkowanego zwiększenie aktywności aminotransferaz i fosfatazy zasadowej jest działaniem bardzo rzadkim () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Charakterystyka Sonrestu dodaje, że bardzo rzadko () zmiany te mogą prowadzić do uszkodzenia wątroby².

Osłabienie mięśni i upadki

Osłabienie mięśni ma nieznaną częstość () we wszystkich czterech charakterystykach, a charakterystyka Sonrestu określa je jako hipotonię^1,4,3,2. Upadki, przeważnie u pacjentów w podeszłym wieku, występują rzadko () według charakterystyk Imovane, Zopiclone Grindeks i Sonrestu^1,3,2, a charakterystyka Senzopu przypisuje im nieznaną częstość ()⁴.

Reakcje skórne

Wysypka i świąd występują rzadko () we wszystkich czterech charakterystykach^1,4,3,2. Charakterystyki Zopiclone Grindeks i Sonrestu wymieniają w tej kategorii także pokrzywkę^3,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a zopiklon

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych stosowanie zopiklonu w ciąży nie jest zalecane, a kobietę w okresie rozrodczym należy poinformować, żeby skontaktowała się z lekarzem w sprawie zakończenia leczenia, jeśli podejrzewa ciążę lub ją planuje^1,3. Charakterystyka Senzopu zaleca unikanie zopiklonu w ciąży w ramach środków ostrożności⁴, a charakterystyka Sonrestu formułuje to najostrzej, stwierdzając, że na podstawie dostępnych danych zopiklonu nie należy stosować na żadnym etapie ciąży².

Zopiklon przenika przez łożysko. Dane z badań kohortowych obejmujących ponad tysiąc kobiet nie ujawniły wad rozwojowych po ekspozycji na benzodiazepiny lub substancje o podobnym do nich działaniu w pierwszym trymestrze, jednak w niektórych badaniach z kontrolą obserwowano zwiększoną częstość rozszczepu wargi i podniebienia u noworodków¹.

Stosowanie w późnym okresie ciąży lub podczas porodu wiąże się z hipotermią, zmniejszeniem napięcia mięśni, trudnościami z karmieniem i depresją oddechową u noworodka, przy czym zgłaszano przypadki ciężkiej depresji oddechowej³. U noworodków matek długotrwale przyjmujących leki uspokajające lub nasenne w późnym okresie ciąży może rozwinąć się uzależnienie fizyczne, a po porodzie objawy odstawienia, dlatego wskazane jest odpowiednie monitorowanie noworodka¹.

Karmienie piersią a zopiklon

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych zopiklonu nie należy stosować w okresie karmienia piersią^4,3,2. Zopiklon i jego metabolity przenikają do mleka, a kinetyka w mleku jest podobna do kinetyki w osoczu⁴.

Stężenie zopiklonu w mleku kobiecym jest bardzo małe. Charakterystyka Imovane ocenia, że niemowlę może spożyć z mlekiem nie więcej niż 1,0% dawki podanej matce w ciągu doby¹, a charakterystyka Sonrestu podaje wartość nieprzekraczającą 0,2% dawki matki². Metabolizm noworodka jest wolniejszy niż u osoby dorosłej, przez co hamujący wpływ zopiklonu na ośrodkowy układ nerwowy noworodka może być bardziej szkodliwy⁴.

Produkty handlowe z zopiklonem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Imovane	tabletki powlekane 7,5 mg	Rp
Senzop	tabletki powlekane 7,5 mg	Rp
Sonrest	tabletki powlekane 3,75 mg	Rp
Zopiclone Grindeks	tabletki powlekane 5 mg	Rp