Reklama aptek na pierwszym czytaniu w Sejmie 2 września. Kara ma wzrosnąć do 100 tysięcy złotych

Pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji Prawa farmaceutycznego, który uchyla całkowity zakaz reklamy aptek, zaplanowano na posiedzenie sejmowej Komisji Zdrowia 2 września o godzinie 13:30. Projekt uzasadnia Minister Zdrowia. W planie posiedzeń komisji figuruje też drugi termin dla tego samego druku, 3 września o godzinie 17:00, oznaczony jako odwołany¹. Plan posiedzeń komisji bywa zmieniany, więc termin nie jest ostateczny do chwili rozpoczęcia obrad.

Projekt (druk nr 3002) znosi zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych, który obowiązuje w niezmienionym kształcie od 1 stycznia 2012 roku. Powodem jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-200/2024, w którym Trybunał orzekł, że polski zakaz narusza prawo unijne². W miejsce zakazu wchodzi nowa definicja reklamy apteki oraz zamknięty katalog form zabronionych. Reklamą ma być działalność zachęcająca do skorzystania z oferty apteki, mająca na celu zwiększenie sprzedaży asortymentu, świadczonych usług albo realizowanych świadczeń i programów wynikających z przepisów.

Projektowany art. 94a ust. 1b wylicza, czego reklama apteki robić nie może:

• oferować, pośrednio lub bezpośrednio, jakiejkolwiek korzyści w zamian za nabycie asortymentu, skorzystanie z usług albo za dostarczenie dowodów na skorzystanie z oferty,
• stanowić reklamy porównawczej w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,
• być kierowana do dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia ani posługiwać się ich wizerunkiem lub głosem,
• wykorzystywać wizerunku lub głosu osób znanych publicznie oraz osób posiadających wykształcenie medyczne albo sugerujących jego posiadanie, ani odwoływać się do zaleceń takich osób,
• sugerować, że brak skorzystania z oferty spowoduje pogorszenie lub brak poprawy stanu zdrowia,
• wprowadzać w błąd,
• być łączona z informacjami, które nie dotyczą działalności apteki lub punktu aptecznego.

Zakaz ma obejmować te działania niezależnie od tego, kto reklamę prowadzi, finansuje albo organizuje, a więc również wtedy, gdy robi to podmiot trzeci, a nie sama apteka (projektowany art. 94a ust. 1c). Wizerunek i głos oznaczają zarówno osobę rzeczywistą, jak i materiał wygenerowany cyfrowo (ust. 1d).

Razem ze zniesieniem zakazu rośnie sankcja. Maksymalna administracyjna kara pieniężna za reklamę prowadzoną z naruszeniem przepisów ma wzrosnąć z 50 tysięcy do 100 tysięcy złotych. Ministerstwo Zdrowia tłumaczy to tym, że dotychczasowa stawka obowiązuje od 1 stycznia 2012 roku i przez ponad 13 lat nie była podnoszona, a przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wzrosło w tym czasie z około 3700 złotych do ponad 9045 złotych. Przesłanki wymiaru kary pozostają bez zmian, a postępowania nadal prowadzą w pierwszej instancji wojewódzcy inspektorzy farmaceutyczni, w drugiej Główny Inspektor Farmaceutyczny.

Przepis przejściowy przesądza los spraw będących w toku. Postępowania wszczęte na dotychczasowych przepisach i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia ustawy w życie mają podlegać umorzeniu, a decyzja o umorzeniu nie będzie wymagała uzasadnienia. Decyzji już ostatecznych projekt nie wzrusza. Ocena skutków regulacji podaje przy tej okazji, jak wyglądał dorobek inspekcji przez cały okres obowiązywania zakazu:

• około 1464 ostateczne decyzje nakładające kary za naruszenie zakazu reklamy, wydane od 1 stycznia 2012 roku,
• łączna wartość nałożonych kar około 11,2 miliona złotych (11 196 279,10 zł),
• średnia kara 7647,73 zł, czyli wielokrotnie poniżej obowiązującego maksimum 50 tysięcy złotych.

Nowelizacja porządkuje też sytuację placówek obrotu pozaaptecznego. Z art. 94a ust. 1a znikają wyrazy „lub wyrobów medycznych”, ponieważ zasady reklamy wyrobów medycznych są uregulowane odrębnie, w art. 54 i art. 55 ustawy o wyrobach medycznych. Zmieniane przepisy o reklamie i o karze pieniężnej to art. 94a i art. 129b ustawy Prawo farmaceutyczne. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Wokół uzasadnienia projektu trwa spór o to, czy w reklamie apteki będzie mógł wystąpić farmaceuta. Pisaliśmy o nim w tekście Izba aptekarska żąda usunięcia zdania o wykształceniu farmaceutów. Projekt o reklamie aptek ma już numer druku 3002.