Zakażenie dróg moczowych leczone przez farmaceutę. W Australii objawy ustąpiły u 79 proc. ankietowanych kobiet

Tydzień po wizycie w aptece całkowite ustąpienie objawów zgłosiło 79,4 proc. ankietowanych kobiet, którym niepowikłane zakażenie dróg moczowych prowadził farmaceuta – wynika z analizy australijskiego programu, w którym farmaceuci aptek ogólnodostępnych w Nowej Południowej Walii i Australijskim Terytorium Stołecznym przepisywali leczenie¹. Po dwumiesięcznym pilotażu właściwe badanie trwało 10 miesięcy, od lipca 2023 do maja 2024 r., a farmaceuci zarejestrowali 18 143 konsultacje u kobiet w wieku 18–65 lat z objawami niepowikłanego zakażenia. Pracowali według ustrukturyzowanego protokołu zgodnego z krajowymi wytycznymi, po szkoleniu.

Farmaceuci odnotowywali dane każdej konsultacji: antybiotyk wydali w 92,6 proc. z nich, najczęściej trimetoprim (95,5 proc.), a skierowanie do lekarza albo na szpitalny oddział ratunkowy dotyczyło 6,9 proc. przypadków. Efekty leczenia oceniała ankieta wypełniana siedem dni po wizycie, na którą odpowiedziało 14 680 pacjentek, czyli 81 proc.:

• całkowite ustąpienie objawów – 79,4 proc. pacjentek, częściowa poprawa – kolejne 17,9 proc.,
• działania niepożądane zgłosiło 5,0 proc. pacjentek, głównie łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Między trzema antybiotykami stosowanymi w programie różnicy w skuteczności nie wykazano. Autorzy uznają odsetek ustąpienia objawów za porównywalny z wcześniejszymi badaniami usług aptecznych i leczenia prowadzonego przez lekarzy, a protokół – za rozwiązanie, które może poprawić dostęp do leczenia i pomóc odciążyć lekarzy rodzinnych.

Program nie miał grupy kontrolnej, a wynik zgłaszały same pacjentki, więc badanie nie porównuje leczenia w aptece z leczeniem u lekarza, tylko opisuje wyniki usługi. Brakuje też danych od prawie jednej piątej kobiet, które nie wypełniły ankiety.

W Polsce samodzielna preskrypcja farmaceuty znalazła się według relacji Naczelnej Izby Aptekarskiej wśród ośmiu usług w założeniach polityki lekowej, o czym pisaliśmy w tekście o usługach opieki farmaceutycznej w założeniach polityki lekowej. Co dziś można zaproponować pacjentce bez recepty, zestawia opracowanie Przegląd preparatów bez recepty na zapalenie dróg moczowych.