Brak przepisanej szczepionki przeciw grypie w aptece. MZ wyjaśnia, co może farmaceuta

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało 26 października na interpelację w sprawie pacjentów, którzy z receptą na konkretną szczepionkę przeciw grypie nie znajdują jej w aptece, choć w tej samej aptece jest inny preparat. Posłanka pytała m.in., czy resort rozważa zmianę przepisów, tak by farmaceuta mógł wtedy wydać dostępną szczepionkę.¹ Na to pytanie resort nie odpowiada wprost. Wyjaśnia natomiast, co można zrobić w obecnym stanie prawnym.²

Od 1 października refundacją w aptece na receptę, z odpłatnością 50%, objęte są trzy szczepionki trójwalentne. Od 1 lipca 2026 r. zastąpiły w wykazie szczepionki czterowalentne, zgodnie z zaleceniami WHO na ten sezon.

• Vaxigrip – od 6. miesiąca życia, dopłata pacjenta 26,65 zł, dostępna bezpłatnie w ramach wykazów 18-, 65+ i Ciąża+
• Influvac – od 6. miesiąca życia, dopłata pacjenta 26,65 zł, dostępna bezpłatnie w ramach wykazów 18-, 65+ i Ciąża+
• Efluelda – od 60. roku życia, dopłata pacjenta 81,72 zł, poza wykazami leków bezpłatnych

Według resortu wszystkie trzy preparaty są na stanach hurtowni i aptek. W połowie października Sanofi zrealizowało kolejną dostawę Vaxigripu, a następne partie zaplanowano do końca roku. Firmy zadeklarowały na sezon 2026/2027 więcej opakowań, niż wynosiło zapotrzebowanie na szczepionki czterowalentne w poprzednim sezonie. Ministerstwo przyznaje jednak, że zmiana szczepów może przejściowo i lokalnie ograniczać dostępność.²

Na pytanie, co robić, gdy przepisanej szczepionki nie ma, resort odpowiada w kilku punktach:²

• Brak w aptece to nie brak w obrocie. Jeśli szczepionka jest w hurtowni, farmaceuta powinien zapewnić możliwość jej nabycia w tej aptece w terminie uzgodnionym z pacjentem.³ Jak zaznacza resort, czasowy brak w danej aptece nie przesądza jeszcze o konieczności wystawienia recepty na inny produkt.
• Sama niedostępność nie uprawnia do wydania innej szczepionki. Zamianę trzeba oceniać według zasad wydawania odpowiedników, czyli na produkt o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce i postaci, bez różnic terapeutycznych i z tym samym wskazaniem.⁴ W tabeli dołączonej do odpowiedzi Vaxigrip i Efluelda mają w kolumnie nazwy międzynarodowej „trójwalentna szczepionka przeciw grypie (rozszczepiony wirion), inaktywowana”, a Influvac – „szczepionka przeciw grypie (antygen powierzchniowy), inaktywowana”. Odpowiedź nie wskazuje, czy którakolwiek z trzech refundowanych szczepionek jest odpowiednikiem innej.
• Treści e-recepty nie można zmienić. Wystawca anuluje ją w systemie i wystawia nową.⁵ Nową receptę może jednak wystawić także inna osoba z odpowiednimi uprawnieniami, więc pacjent nie zawsze musi wracać do tego samego lekarza.
• Receptę na szczepionkę przeciw grypie może wystawić uprawniony farmaceuta. Pełnoletni pacjent może ją więc dostać od razu w aptece, która wykonuje szczepienia. Listę aptek z umową z NFZ podaje pacjent.gov.pl.

Gdy przepisanej szczepionki nie ma także w hurtowniach i nie da się jej sprowadzić na czas, o ewentualnej zmianie preparatu decyduje osoba uprawniona do wystawienia recepty, z uwzględnieniem sytuacji pacjenta. Dostępność szczepionek ministerstwo i Główny Inspektor Farmaceutyczny śledzą głównie w danych ZSMOPL, które przekazują także apteki, oraz w Module Eksploracji Rynku Leków.

Dokument źródłowy – odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na interpelację nr 20173 z 26 października 2026 r.: