Osiem usług opieki farmaceutycznej w projekcie polityki lekowej. Jest wśród nich samodzielna preskrypcja

Opieka farmaceutyczna ma wejść do Polityki Lekowej Państwa na lata 2027–2032 jako osiem nazwanych usług o ustalonym standardzie – część ze środków NFZ, część odpłatnie dla pacjenta. Tak założenia strategii, pokazane przez Ministerstwo Zdrowia podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, relacjonuje Naczelna Izba Aptekarska¹. Izba siedziała przy tym stole jako jedna z 24 instytucji, obok resortu, NFZ, AOTMiT, URPL, GIF oraz organizacji zrzeszających producentów.

Resort nie ogłosił dokumentu. Wszystko, co niżej, pochodzi z relacji uczestnika sesji, a nie z tekstu strategii, i do czasu publikacji nie da się tego sprawdzić u źródła. Adres gov.pl/web/zdrowie/polityka-lekowa-panstwa odpytany 16 września odsyła na stronę główną portalu i nie ma pod nim żadnego pliku.

Usługi, które Izba wylicza z nazwy:

• przeglądy lekowe – tu w połączeniu z zamiennictwem, czego dotychczasowa usługa nie obejmuje,
• samodzielna preskrypcja pod hasłem „drobne dolegliwości”,
• kontynuacja recepty, obejmująca zarówno leki gotowe, jak i recepturowe,
• usługa Nowego Leku,
• indywidualny system dozowania leków,
• opieka nad pacjentem hospitalizowanym,
• wzmocnienie szczepień ochronnych,
• działania profilaktyczne.

Farmaceuci mieliby poza tym prowadzić działalność leczniczą w praktyce indywidualnej albo grupowej. Na liście zawodów, którym strategia zmienia uprawnienia do przepisywania leków, Izba stawia ich przed pielęgniarkami, położnymi i felczerami. Jak daleko polskiemu systemowi do takiego modelu, opisaliśmy w opracowaniu Czy Polska jest gotowa na wdrożenie opieki farmaceutycznej?

Osobny blok dotyczy pieniędzy w aptece. Marża detaliczna ma według relacji Izby zyskać nowy model, premiujący zamianę produktu na tańszy odpowiednik. W recepturze zapowiedziano trzy rzeczy naraz: urzędowy charakter marży hurtowej na poziomie 6 proc., podniesienie progu finansowania surowców z percentyla piętnastego do dwudziestego piątego oraz receptariusz. W tym samym miejscu Izba odnotowuje zapis o fakultatywności prowadzenia receptury. To jedno zdanie, bez warunków ani terminu, a dotyczy usługi, którą apteka dziś wykonywać musi. Receptura kurczy się zresztą bez udziału ustawodawcy – dane samorządu za lata 2023–2025 omówiliśmy w tekście Coraz mniej aptek realizuje ponad 100 recept recepturowych rocznie.

W części o bezpieczeństwie lekowym Izba wymienia dwanaście grup substancji czynnych uznanych za strategiczne, dla których państwo chce uruchomić albo utrzymać wytwarzanie w kraju. Strategia ma też przewidywać odrębne zasady na wypadek wojny, wchodzące w życie na czterech progach, i fundusz przeznaczony wyłącznie na bezpieczeństwo lekowe. Zapowiedziano ponadto ustawę o rynku aptecznym – prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Marek Tomków nazwał ją w swoim wystąpieniu niespodzianką i powiązał z bezpieczeństwem lekowym Polski oraz nadzorem państwa nad tym rynkiem¹. We własnych wnioskach z prezentacji Izba dodaje, że zapowiedź odrębnej regulacji jest sygnałem wzmocnienia nadzoru państwa nad łańcuchem dostaw².

Horyzont strategii rozmija się z terminami, w których miałaby zadziałać. Pisanie dokumentu ruszyło jesienią 2025 roku i ma się zamknąć jeszcze w tym roku, a ustawy receptowa i refundacyjna oraz regulacja praktyki farmaceutycznej domykają się w perspektywie bieżącego roku. Rozwiązania z dokumentu pisanego na lata 2027–2032 trafiałyby więc do aptek przed początkiem okresu, który obejmuje¹.

Skalę problemu, wokół którego resort zbudował blok o przestrzeganiu zaleceń, opisują cztery liczby przytoczone przez Izbę: zaleceń nie przestrzega 58 proc. chorych na nadciśnienie, straty z tego tytułu szacowane są na 10 proc. budżetu NFZ, do odpadów trafia rocznie 3300 ton leków, a co najmniej piętnaście różnych produktów wykupiło w zeszłym roku 4,2 mln osób. Wartości pochodzą z relacji z prezentacji, bez wglądu w dokument i jego przypisy.

Dopóki strategia nie zostanie ogłoszona, żadne z tych rozwiązań nie jest przesądzone. Zmienia się natomiast stan wiedzy o niej: przez ostatni tydzień publicznie krążyły ogólne zapowiedzi, a relacja Izby jako pierwsza wymienia poszczególne usługi i wartości z nazwy.