Bezpłatne szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach z umową z NFZ. Zasady Ministra Zdrowia na sezon 2026/2027

Szczepienia przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027 pozostają bezpłatne, a punkty szczepień w aptekach ogólnodostępnych są jednym z dwóch miejsc, w których pacjent może je wykonać. Minister Zdrowia określił zasady w komunikacie nr 39 z 4 września 2026 r. Szczepionki kupuje Minister Zdrowia, a koszt kwalifikacji do szczepienia i jego wykonania finansuje NFZ.¹

Komunikat wymienia dwa kanały realizacji szczepień:

• przychodnie POZ – każda może szczepić dorosłych i dzieci szczepionką zapewnioną przez Ministra Zdrowia,
• punkty szczepień w aptekach ogólnodostępnych, które zawarły umowę z NFZ na realizację usługi szczepień.

Podział ról między tymi kanałami przebiega po wieku pacjenta. Wytyczne resortu wydane razem z komunikatem stanowią, że szczepienia prowadzi się w placówkach POZ u dzieci i u dorosłych, a w punktach szczepień w aptekach ogólnodostępnych wyłącznie u osób, które ukończyły 18. rok życia. Dawki pediatryczne podaje się więc w POZ, także u nastolatków kwalifikujących się do tej samej dawki co dorośli.²

Ten sam dokument rozstrzyga, kto wykonuje poszczególne czynności. U osoby dorosłej prawo do kwalifikacji do szczepienia ma, obok personelu medycznego, farmaceuta po ukończeniu wymaganego szkolenia, a szczepionkę podaje uprawniony personel zatrudniony w punkcie szczepień, w tym również farmaceuta z kwalifikacjami w zakresie szczepień ochronnych. U pacjentów do 18. roku życia kwalifikacja należy do lekarza lub felczera, a powyżej 9. roku życia także do pielęgniarki lub położnej.²

Trzy rozstrzygnięcia proceduralne zmieniają to, co dzieje się przy stanowisku szczepień. Szczepienie wykonuje się bez e-skierowania, na podstawie zapisu na wizytę w terminie podanym przez punkt szczepień. Kwestionariusz wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem przeciw COVID-19 nie obowiązuje. Wpis o kwalifikacji do szczepienia oraz informacja o podaniu szczepionki są natomiast obligatoryjnie wprowadzane do e-Karty Szczepień. Pacjenci zapisują się bezpośrednio w punkcie szczepień, a o uruchomieniu Centralnej e-Rejestracji i możliwości zapisu z poziomu IKP resort zapowiada odrębny komunikat.

W sezonie 2026/2027 stosowana jest jednodawkowa szczepionka Spikevax XFG w ampułko-strzykawkach. Schemat zależy od wieku i historii szczepień:

U osób z ciężkim niedoborem odporności dodatkową dawkę właściwą dla wieku można podać po upływie co najmniej 2 miesięcy od poprzedniej, a u dzieci od 6 miesięcy do 4 lat bez historii szczepień trzecią dawkę po co najmniej 28 dniach od drugiej. Komunikat zastrzega, że o odrębnym postępowaniu decyduje każdorazowo lekarz.¹

Szczepienie jest zalecane przede wszystkim osobom po 60. roku życia, szczególnie w wieku 75 lat i starszym, oraz dzieciom, młodzieży i dorosłym z chorobami współistniejącymi – cukrzycą, przewlekłymi chorobami układu oddechowego, przewlekłą chorobą nerek, przewlekłą chorobą wątroby, chorobami układu sercowo-naczyniowego, otyłością olbrzymią, zaburzeniami neurorozwojowymi, aktywną chorobą nowotworową i immunosupresją. Wskazania obejmują też pensjonariuszy placówek opieki długoterminowej i ich opiekunów, kobiety w ciąży oraz pracowników ochrony zdrowia mających bezpośredni kontakt z pacjentami. Resort oparł komunikat na rekomendacji Zespołu do spraw Szczepień Ochronnych z 3 września 2026 r., zaleceniach WHO na 2026 rok oraz – zgodnie z brzmieniem komunikatu – wytycznych Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych „na rok 2025 (aktualne)”.¹

Jednoczesne podanie szczepionki przeciw COVID-19 i przeciw grypie jest w komunikacie określone jako postępowanie powszechnie zalecane i bezpieczne, a szczepionkę przeciw COVID-19 można podawać w dowolnym czasie przed innymi szczepionkami lub po nich, w tym „żywymi”, inaktywowanymi i zalecanymi kobietom w ciąży.

Osobno uregulowana została sytuacja, w której pacjent kupuje szczepionkę sam. Jeżeli producent zapewni preparat dostępny do sprzedaży w aptece, szczepienie wykonane w aptece ogólnodostępnej szczepionką kupioną samodzielnie przez pacjenta podlega rozliczeniu przez NFZ na takich samych zasadach jak usługa wykonana szczepionką zakupioną przez Ministra Zdrowia. Zasady rozliczania usługi szczepienia w aptece opisaliśmy w opracowaniu o rozliczaniu szczepień przeciw grypie z NFZ. Inaczej wygląda to u pacjentów bez prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych – nie są oni uprawnieni ani do bezpłatnej szczepionki od Ministra Zdrowia, ani do finansowania przez NFZ kwalifikacji i wykonania szczepienia, więc ponoszą pełny koszt szczepionki oraz jej podania, jeśli wybrany punkt szczepień wykonuje takie szczepienia odpłatnie.¹

Szczepionki są przechowywane w stanie zamrożenia przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych, a po rozmrożeniu rozprowadzane kaskadowo przez Centralną Bazę Rezerw Sanitarno-Epidemiologicznych oraz wojewódzkie i powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne. Punkt szczepień odbiera je z PSSE transportem własnym, z zachowaniem zimnego łańcucha. Po rozmrożeniu szczepionka ma 30 dni ważności, o czym informuje etykieta na opakowaniu zewnętrznym, ale z uwagi na łączny czas dystrybucji preparat odebrany z PSSE może mieć termin przydatności krótszy niż 14 dni. Punkty szczepień zapewniają też jednorazowy sprzęt oraz materiały opatrunkowe.¹

Wybór wariantu XFG nie jest nowy – o dostosowaniu składu szczepionek przeciw COVID-19 do tego wariantu na sezon 2026/2027 pisaliśmy już przy rekomendacji unijnego komitetu CHMP. Komunikat nr 39 domyka tę zapowiedź stroną organizacyjną i finansową.

Dokumenty źródłowe do pobrania: