URPL bez unijnego zalecenia wycofania wszywki alkoholowej. Sześć zgłoszeń działań niepożądanych po disulfiramie od 2021 roku

Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych nie otrzymał od żadnej instytucji unijnej zalecenia wycofania z rynku ani wymuszenia zmiany technologii sterylizacji tabletek do implantacji z disulfiramem. Tak Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało na interpelację posłanki Joanny Wichy (Lewica), która pytała o bezpieczeństwo preparatu nazywanego wszywką alkoholową i podawała, jak ujęła to w interpelacji, że instytucje Unii Europejskiej proponują stronie polskiej wycofanie preparatu z rynku albo zmianę technologii wyjaławiania.^1,2

Resort zaczął od nazwy. Produkt Esperal, tabletki do implantacji 100 mg, pozwolenie R/1642, którego podmiotem odpowiedzialnym była firma Sanofi Wintrop, utracił ważność pozwolenia 30 czerwca 2004 r., czyli, jak liczy ministerstwo, 22 lata temu. Odpowiednikiem obecnym dziś w Rejestrze Produktów Leczniczych jest Disulfiram WZF, tabletki do implantacji 100 mg, pozwolenie R/1038, podmiot odpowiedzialny Polpharma, i to do niego odnosi się cała odpowiedź. O tym, że leku o nazwie Esperal nie ma dziś w rejestrze, pisaliśmy przy okazji wniesienia tej interpelacji.

Najwięcej dla praktyki wnosi ta część odpowiedzi, która dotyczy jakości. Ministerstwo podało, że na wniosek Polpharmy w Urzędzie Rejestracji toczyło się wówczas postępowanie administracyjne w sprawie zmian w wytwarzaniu Disulfiramu WZF oraz metod sterylizacji substancji czynnej. Prezes Urzędu wezwał podmiot odpowiedzialny do przedstawienia dodatkowych informacji i uzupełnienia dokumentacji niezbędnej do potwierdzenia spełnienia aktualnych wymagań jakościowych. Ministerstwo napisało, że zmiany wiążą się z jakością leku, co przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo jego stosowania, i że postępowanie ma zakończyć się do 31 sierpnia 2026 r. Rozstrzygnięcia pismo nie zawiera, bo powstało 21 sierpnia, a stan postępowania po tej dacie nie wynika z odpowiedzi.

Resort podał też dane z nadzoru nad bezpieczeństwem. Od 1 stycznia 2021 r. do 7 czerwca 2026 r. w systemie EudraVigilance zarejestrowano sześć pochodzących z Polski zgłoszeń niepożądanych działań po Disulfiramie WZF. Jedno trafiło bezpośrednio do Urzędu Rejestracji, pięć pozostałych do podmiotu odpowiedzialnego. Wszystkie dotyczyły powikłań w miejscu podania i zostały ocenione jako nieciężkie, a przy jednym dopisano informację o występowaniu reakcji surowiczych, czyli seromów.

Sama metoda wyjaławiania jest w Unii uregulowana od lat. Od 1 października 2019 r. obowiązuje wytyczna EMA/CHMP/CVMP/QWP/850374/2015 dotycząca sterylizacji produktu leczniczego, substancji czynnej, substancji pomocniczej i opakowania bezpośredniego. Nakłada ona obowiązek identyfikacji, oceny oraz kontroli zanieczyszczeń o potencjale mutagennym i kontroli pozostałości znanych zanieczyszczeń genotoksycznych, a także wskazuje, jakie inne metody sterylizacji powinny zostać zastosowane.

Na trzy pozostałe pytania posłanki ministerstwo odpowiedziało odmową albo wskazaniem innego organu:

• Ogólnopolskiego rejestru implantacji nie ma. Lek nie podlega refundacji ze środków publicznych, a dane Narodowego Funduszu Zdrowia opierają się przede wszystkim na świadczeniach i lekach rozliczanych publicznie, więc pełnej liczby wykonanych zabiegów nikt nie zbiera.
• Obowiązek poinformowania pacjenta o możliwych do przewidzenia następstwach zastosowania leku oraz o ryzyku związanym z zabiegiem spoczywa na lekarzu kwalifikującym pacjenta do leczenia i wykonującym implantację.
• Bezpośrednie monitorowanie bezpieczeństwa leków i decyzje o dopuszczeniu do obrotu należą do Prezesa Urzędu Rejestracji, a nie do ministra zdrowia, który nie prowadzi procesu terapeutycznego pacjenta ani nie dysponuje jego danymi medycznymi.