Aktywne zalecenie farmaceuty podnosiło wyszczepialność przeciw półpaścowi. Efekt wykazano w pięciu z dziewięciu badań

Wyszczepialność przeciw półpaścowi rosła wtedy, gdy apteka wychodziła do pacjenta z inicjatywą, a nie wtedy, gdy szczepionka była po prostu dostępna. Tak wynika z przeglądu systematycznego dziewięciu badań, przygotowanego w Katedrze Farmakoterapii i Opieki Farmaceutycznej Wydziału Farmaceutycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego¹ Dla polskiej apteki rzecz ma bezpośrednie przełożenie, bo szczepienie przeciw półpaścowi należy do szczepień, które farmaceuta może wykonać samodzielnie.

Autorzy policzyli wyłącznie potwierdzone podania szczepionki albo dokończenie schematu, a nie deklarowaną gotowość pacjenta. Efekt przynosiły interwencje wymagające kontaktu wychodzącego z apteki:

• automatyczne połączenia telefoniczne do osób kwalifikujących się do szczepienia,
• spersonalizowane listy, ulotki dołączane do realizowanej recepty i ogłoszenia w prasie lokalnej,
• telefon farmaceuty do pacjentów po pierwszej dawce, przypominający o zgłoszeniu się po drugą.

Najmocniejszy dowód pochodzi z jedynego badania z randomizacją, obejmującego 16 aptek. Automatyczne połączenia telefoniczne podniosły odsetek zaszczepionych z 0,72 do 2,60 procent, czyli o niecałe dwa punkty procentowe (iloraz szans 3,69). Wzrost jest prawie czterokrotny, ale liczy się go od bardzo niskiego poziomu wyjściowego i to liczby bezwzględne, a nie krotność, mówią, czego można się spodziewać.

Ograniczenia są tu większe niż sam wynik i trzeba je nazwać wprost. Osiem z dziewięciu badań dotyczyło żywej szczepionki Zostavax, której pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wygasło w 2025 roku. Rekombinowanego Shingrix, czyli preparatu, który farmaceuta faktycznie podaje, dotyczyło jedno badanie i wyłącznie w zakresie dokończenia schematu dwudawkowego. Większość prac wykonano w Stanach Zjednoczonych, sześć z ośmiu badań bez randomizacji oceniono jako obarczone poważnym ryzykiem błędu systematycznego, a w trzech wyszczepialność nie wzrosła albo się obniżyła.

Autorzy konkludują, że aktywne wychodzenie z rekomendacją może zwiększać zarówno wyszczepialność, jak i odsetek osób kończących schemat, ale podstawa dowodowa jest ograniczona. O tym, że kurs kwalifikacyjny podnosi wiedzę farmaceutów o szczepieniach, pisaliśmy przy badaniu na 327 uczestnikach, a o przełożeniu obecności farmaceuty na realne pokrycie populacji przy danych z domów opieki.