MZ nie wyda aptekom wytycznych do nowych zasad reklamy. Przedsiębiorca ma znać przepisy sam

Ministerstwo Zdrowia nie wyda aptekom wytycznych ani poradnika dotyczącego prowadzenia reklamy po zmianie art. 94a Prawa farmaceutycznego. Resort uznał, że przedsiębiorca, który prowadzi działalność reglamentowaną, a taką jest apteka ogólnodostępna, ma obowiązek znać obowiązujące przepisy sam.¹

Stanowisko powstało w odpowiedzi na zapytanie posła Piotra Górnikiewicza, który pytał o to, kto i jak będzie kontrolował przestrzeganie nowych zasad, w jakim trybie pacjent zgłosi reklamę wprowadzającą w błąd oraz czy resort zabezpieczy małoletnich przed reklamą aptek.² Pismo powstało, zanim projekt trafił pod pierwsze czytanie – o samym czytaniu i podniesieniu maksymalnej kary pisaliśmy w tekście Reklama aptek na pierwszym czytaniu w Sejmie 2 września.

Resort nie zapowiada żadnego dokumentu interpretacyjnego, a projekt przewiduje za reklamę prowadzoną niezgodnie z przepisami karę pieniężną do 100 000 zł.³ Wykładnię nowych przepisów apteka musi więc ustalić sama.

Resort wyliczył zakres ograniczeń, które mają obowiązywać po wejściu w życie nowelizacji. Reklama apteki i punktu aptecznego nie będzie mogła:

• oferować pośrednio ani bezpośrednio jakiejkolwiek korzyści w zamian za nabycie asortymentu, skorzystanie z usług i świadczeń albo za dostarczenie dowodu skorzystania z oferty,
• stanowić reklamy porównawczej w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,
• być kierowana do dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia, zawierać elementu do nich kierowanego ani posługiwać się ich wizerunkiem lub głosem,
• wykorzystywać wizerunku ani głosu osób znanych publicznie oraz osób z wykształceniem medycznym lub sugerujących takie wykształcenie, ani odwoływać się do ich zaleceń,
• sugerować, że brak skorzystania z oferty pogorszy stan zdrowia albo uniemożliwi jego poprawę,
• wprowadzać w błąd,
• łączyć przekazu z informacjami, które nie dotyczą działalności apteki lub punktu aptecznego.

Na pytanie o kontrole resort odpowiedział, że nie ma kompetencji do decydowania o ich liczbie ani o liczbie kontrolerów. Zmiana art. 94a nie zmienia formalnych zasad prowadzenia kontroli, a zarządzanie zasobami kadrowymi inspektoratów i samo przeprowadzanie kontroli reklamy pozostaje w gestii wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. Zakresem objęta jest też reklama internetowa, w tym w mediach społecznościowych. Dla pacjenta, który chce zgłosić reklamę wprowadzającą w błąd, projekt nie przewiduje odrębnego trybu – zgłoszenie ma iść dowolną formą komunikacji dostępną w danym urzędzie.

Resort nie różnicuje też aptek stacjonarnych i tak zwanych internetowych, bo polskie prawo nie zna odrębnej kategorii apteki internetowej. Pod tym pojęciem kryje się apteka ogólnodostępna prowadząca sprzedaż wysyłkową, więc jej reklama ma być traktowana na równi z reklamą apteki stacjonarnej.

Ministerstwo zapowiedziało, że nie planuje zwiększać kosztów kontroli. Skoro zakaz zostaje uchylony na rzecz kilku wyjątków, projektodawca spodziewa się mniejszej liczby naruszeń, kontroli i postępowań niż dotąd. Dzień później Komisja Zdrowia rozszerzyła jednak uprawnienia wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego o środki, których projekt rządowy nie przewidywał.⁴ Resort przypomniał przy tym, że uchylenie zakazu wykonuje wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/24, który – jak ujęto to w piśmie – nie pozostawił w tym zakresie swobody decyzyjnej. Za prawdopodobną konsekwencję resort uznaje wzrost konkurencji cenowej między aptekami, zaznaczając, że nadmierne spożycie leków obserwowano w Polsce także wtedy, gdy zakaz reklamy obowiązywał w całości.

Poza zakresem regulacji pozostaje reklama produktów leczniczych – projekt dotyczy wyłącznie reklamy aptek, więc pytanie o przekazy sugerujące, że samoleczenie zastąpi konsultację lekarską, resort uznał za dotyczące innych przepisów. Odmowa wydania wytycznych powtarza podejście, które ministerstwo zajęło wcześniej wobec rękojmi należytego prowadzenia apteki – pisaliśmy o tym w tekście MZ nie wydamy wytycznych ws. rękojmi.