Zmiana nazwy apteki. WSA w Poznaniu: inspektor ma zbadać powiązania z siecią, wyroki nieprawomocne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokami z 30 września 2026 r. uchylił dwie decyzje inspektora farmaceutycznego z 24 marca 2026 r., które zmieniały zezwolenia na prowadzenie aptek ogólnodostępnych wyłącznie w zakresie nazwy. Sąd uznał, że zakaz niedozwolonego przejęcia kontroli z art. 99 ust. 3aa Prawa farmaceutycznego obowiązuje przez cały okres zezwolenia, więc organ ma go zbadać także przy wniosku o zmianę samej nazwy apteki.^1,2 Oba wyroki są nieprawomocne.

Obie sprawy dotyczyły aptek, których zezwolenia przeniesiono w styczniu 2026 r. na spółki jawne. Tydzień później spółki wystąpiły o zmianę zezwoleń: w jednej aptece chodziło o dopisanie nazwy, bo apteka jej nie miała, w drugiej o zastąpienie dotychczasowej nazwy nową. Inspektor uwzględnił oba wnioski, opierając się na oświadczeniach wspólników złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie doszło do przejęcia kontroli, i nie sporządził uzasadnienia decyzji. Decyzje zaskarżyła organizacja społeczna dopuszczona do postępowania na prawach strony.

Sąd zwrócił uwagę, że nadanie aptece nazwy charakterystycznej dla sieci mogło służyć odwołaniu się do renomy albo pozycji rynkowej tej sieci i przyciągnięciu pacjentów, a wpływ nazwy na ich zachowanie organ powinien rozważyć jako element interesu społecznego. W obu sprawach na rozprawie ujawniono też, że wspólniczka spółki prowadzącej aptekę jest jednocześnie pracownikiem innej firmy, czego pełnomocnik spółki nie potwierdził, ale też nie zakwestionował. Sąd uznał tę okoliczność za zasługującą na szczególną uwagę wobec zależności farmaceutów od sieci franczyzowych, na które wskazywał skarżący.

Uzasadnienie wyroków w punktach:

• Limity z art. 99 ust. 3 i 3a (1% aptek w województwie, 4 apteki) sąd odniósł, za orzecznictwem NSA, wyłącznie do postępowania o wydanie zezwolenia.
• Art. 99 ust. 3aa nie zawiera takiego ograniczenia. Według sądu wymagania z tego przepisu muszą być spełnione przy wydaniu zezwolenia i przez cały czas jego obowiązywania, więc obejmują też postępowanie o jego zmianę, nawet gdy zmienia się tylko nazwa.³
• Same oświadczenia wspólników nie wystarczają. Organ ma sam zgromadzić dane rejestrowe przedsiębiorców, a także, korzystając z innych dowodów, m.in. zeznań świadków czy dokumentów księgowych i podatkowych, ustalić, czy zawarte umowy nie pozwalają na bezpośrednie albo pośrednie kontrolowanie apteki.
• Interes społeczny z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego organ musi rozważyć, bo zmiana decyzji w tym trybie nie może służyć obchodzeniu ustawowych warunków uzyskania zezwolenia.
• Organ wydał decyzje cztery dni po doręczeniu skarżącemu zawiadomienia o zamiarze zakończenia postępowania, choć skarżący miał siedem dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, a przegląd akt odbył się już po wydaniu decyzji. Sąd uznał to za naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
• Sąd oddalił wnioski spółek o pytanie prejudycjalne do TSUE i pytanie do Trybunału Konstytucyjnego – przepisy art. 99 nie budzą w jego ocenie wątpliwości co do zgodności z prawem Unii ani z Konstytucją.

Przy ponownym rozpatrzeniu spraw inspektor ma zweryfikować powiązania wspólników z siecią i umożliwić skarżącemu realny udział w postępowaniu. Stwierdzenie niedozwolonego przejęcia kontroli ma w ustawie dwa skutki: cofnięcie zezwolenia (art. 103 ust. 2a) oraz kara pieniężna dla podmiotu przejmującego kontrolę (art. 127cd).^4,5

Wcześniej sąd administracyjny kazał inspekcji ponownie zbadać powiązania apteki z siecią przy umowie franczyzy połączonej z pożyczką i zastawem – pisaliśmy o tym w tekście Franczyza, pożyczka i zastaw łącznie. WSA kazał inspekcji zbadać powiązania apteki od nowa.