Odwołania w sprawach zezwoleń na apteki leżały w GIF nawet ponad trzy lata. Wyniki kontroli NIK

Najwyższa Izba Kontroli ustaliła, że Główny Inspektorat Farmaceutyczny rozpatrywał odwołania od decyzji wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych przewlekle, a w czasie, gdy sprawy czekały, wykonanie decyzji wojewódzkich inspektorów, także o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki, było wstrzymane. Wystąpienie pokontrolne do Głównego Inspektora Farmaceutycznego NIK opublikowała 8 października 2026 r. Kontrola objęła lata 2020–2025.¹

Ocena ogólna działalności GIF jest pozytywna. Zarzut dotyczy jednego obszaru: wszystkie osiem zbadanych odwołań prowadzono przewlekle, a strony nie dostawały zawiadomień o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy. Taki obowiązek nakłada na organ art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Do 20 lutego 2026 r. pięć z ośmiu spraw zakończyło się decyzją albo postanowieniem, trzy wciąż czekały. Zakończone trwały:

• 1232 dni,
• 1062 dni,
• 991 dni,
• 579 dni,
• 343 dni.

Według NIK GIF od chwili przekazania akt przez inspektora wojewódzkiego miał pełną dokumentację i w toku postępowań nie zbierał dodatkowych dowodów. Inspektorat tłumaczył zwłokę brakami kadrowymi. Izba odpowiada, że szybkie rozpatrzenie wielu spraw po nierzadko kilkuletnim bezczynnym przechowywaniu akt nie dowodzi, że były to sprawy skomplikowane.

Odwołanie pozwalało aptekom działać mimo decyzji o cofnięciu zezwolenia

Odwołanie wniesione w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności albo podlega ona natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. NIK wskazuje, że skutkiem przewlekłości było właśnie wstrzymywanie wykonania decyzji inspektorów wojewódzkich, w tym o cofnięciu zezwolenia. Pozwalało to podmiotom na dalsze, nierzadko wieloletnie funkcjonowanie mimo stwierdzonych naruszeń. Odpowiedzialnym za nieprawidłowość NIK uznała Głównego Inspektora Farmaceutycznego.

Wystąpienie pokazuje też skalę zaległości w sprawach zezwoleń aptecznych, czyli decyzji o wydaniu, odmowie wydania, cofnięciu, przeniesieniu albo zmianie zezwolenia na aptekę lub punkt apteczny:

• Wrocław – 30 zaskarżonych decyzji czekało w GIF na koniec 2025 r., do 20 lutego 2026 r. zakończono pięć,
• Gdańsk – 29 decyzji według stanu na 20 listopada 2025 r., do 20 lutego 2026 r. zakończono 17,
• Warszawa – 15 decyzji o cofnięciu zezwolenia z powodu utraty rękojmi na koniec 2025 r., do 20 lutego 2026 r. zakończono jedną.

O sporze wokół cofania zezwoleń za utratę rękojmi pisaliśmy w tekście MZ: nie wydamy wytycznych ws. rękojmi, a dane o 2400 zamkniętych aptekach nie mają potwierdzenia.

Kary za obrót detaliczny bez zezwolenia trwały w czterech zbadanych sprawach średnio ponad rok

NIK sprawdziła czas trwania 158 losowo wybranych postępowań GIF spośród 1607. Rozpiętość wynosiła od jednego do 1400 dni. W sprawach najbliższych aptekom wyglądało to tak:

• kary za obrót detaliczny bez wymaganego zezwolenia albo wbrew jego warunkom – od 66 do 1400 dni, średnio 473,5 dnia (cztery sprawy),
• kary w obszarze nadzoru nad obrotem produktami leczniczymi – od 40 do 1268 dni, średnio 355,6 dnia (29 spraw),
• wycofania produktów leczniczych i wyrobów medycznych z obrotu – od 1 do 194 dni, średnio 33,3 dnia (25 spraw).

GIF 9 marca 2026 r. polecił pracownikom departamentu prawnego stosowanie art. 36 § 1 Kpa, co NIK uznała za właściwe działanie korygujące. Wniosek pokontrolny jest jeden: rozpatrywać odwołania od decyzji inspektorów wojewódzkich bez zbędnej zwłoki i każdorazowo zawiadamiać strony o opóźnieniu. Strona, której sprawy nie załatwiono w terminie albo której postępowanie trwa dłużej, niż to niezbędne, może wnieść ponaglenie.