Apteki internetowe do kontroli w 2026 roku. GIF zalecił szesnastu inspektoratom, by ją rozważyły

Apteki i punkty apteczne prowadzące sprzedaż wysyłkową mogą się spodziewać kontroli w 2026 roku. Zalecenie, by inspektoraty rozważyły jej przeprowadzenie, trafiło do wszystkich szesnastu wojewódzkich inspektoratów farmaceutycznych w wystąpieniu pokontrolnym Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który sprawdzał, jak inspektoraty wywiązywały się z nadzoru nad wysyłkową sprzedażą leków w latach 2023–2024. Dokument nosi znak KWZKW.0810.5.2025.DG.KM.4 i datę 26 lutego 2026 r., a w Biuletynie Informacji Publicznej udostępniono go 3 września 2026 r.¹

Ocena ogólna wypadła jako pozytywna z uchybieniami, ale lista uchybień jest konkretna. W latach 2023–2024 w 21,75 proc. inspektoratów nie przeprowadzono ani jednej kontroli w podmiotach prowadzących sprzedaż wysyłkową – w 2023 r. dotyczyło to 31 proc. jednostek, w 2024 r. 12,5 proc. Kontrole aptek wysyłkowych stanowiły przy tym tylko 18 proc. wszystkich kontroli w obszarze nadzoru nad podmiotami z art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego. Zdaniem GIF nadzór był niewystarczający, bo inspektoraty traktowały wysyłkę jako podproces zwykłego obrotu detalicznego, a nie jako odrębny proces z własnymi ryzykami.

Tam, gdzie kontrole przeprowadzono, nieprawidłowości rozłożyły się następująco: 54 proc. dotyczyło organizacji sprzedaży w aptece lub punkcie aptecznym (lokal, personel, ewidencja, strona internetowa), 32 proc. zamówienia i transportu, po 6 proc. wysyłki produktów zakazanych oraz nieprowadzenia zgłoszonej działalności, a 2 proc. prowadzenia działalności bez zgłoszenia.

Inspekcja stwierdziła, że podmioty nadzorowane traktują sprzedaż wysyłkową wyłącznie jako sposób doręczenia leku, a nie jako obszar farmaceutyczny, w którym trzeba zapewnić jakość produktu. Według GIF grozi to naruszeniem jakości leku, zwłaszcza przy niezachowaniu wymagań temperaturowych. Do Głównego Inspektora wpływały w latach 2023–2024 zgłoszenia pacjentów dotyczące zarówno regulaminów i zamówień, jak i umów z dostawcami, które nie gwarantowały warunków temperaturowych.

Inspektoraty mają rozważyć kontrolę podmiotów, które zgłosiły prowadzenie sprzedaży wysyłkowej, i sprawdzić przy tym:

• czy podmiot faktycznie prowadzi zgłoszoną sprzedaż wysyłkową,
• na jakich zasadach organizacyjnych jest ona prowadzona, w tym czy zabezpieczono zasoby kadrowe wymagane przepisami,
• czy zrealizowano wcześniejsze zalecenia pokontrolne i wydane nakazy,
• co apteka pokazuje pacjentowi przed zakupem, czyli regulamin, formularz zamówienia i zgody, które trzeba zaznaczyć,
• czy wśród tych zgód nie ma takich, które przerzucają na pacjenta odbiór produktu przeterminowanego albo przewiezionego w temperaturze innej, niż zaleca podmiot odpowiedzialny,
• co zapisano w umowie z przewoźnikiem, czyli czy zabezpiecza ona temperaturę i jakich opakowań transportowych wymaga.

Poza samymi zaleceniami GIF ocenił, że działania pokontrolne powinny częściej kończyć się decyzją nakazową, a inspektoraty powinny sprawdzać, czy zachowanie podmiotu nie wypełnia znamion administracyjnej kary pieniężnej z art. 129d Prawa farmaceutycznego, który dotyczy wysyłkowej sprzedaży leków z ograniczeniem wiekowym pacjenta. W latach 2023–2024 taką karę nałożono dwa razy na 478 podmiotów prowadzących sprzedaż wysyłkową. Analizę sprzedaży wysyłkowej w swoich województwach inspektoraty miały przekazać Głównemu Inspektorowi do 30 września 2026 r.