Doustne leki przeciwzakrzepowe w pierwszym trymestrze bez wzrostu ryzyka wad wrodzonych. Przeciwwskazanie w ciąży zostaje w mocy

Nieplanowane przyjmowanie doustnego leku przeciwzakrzepowego w pierwszym trymestrze nie wiązało się z wyższym ryzykiem dużych wad wrodzonych – wynika z prospektywnej, wieloośrodkowej analizy sieci ENTIS, zrzeszającej ośrodki informacji o teratogenach ze Szwajcarii, Niemiec, Francji, Izraela, Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, Hiszpanii, Włoch, Australii i Japonii¹. Autorzy zebrali ciąże zgłaszane tym ośrodkom w latach 2008–2024 i zestawili je z ciążami, w których stosowano heparynę drobnocząsteczkową.

Duże wady wrodzone stwierdzono u 8 z 279 dzieci w grupie narażonej na doustny antykoagulant (2,9 proc.) i u 25 z 586 w grupie porównawczej (4,3 proc.). Po uwzględnieniu czynników zakłócających różnicy nie wykazano, a autorzy zaznaczają, że stwierdzone wady nie układały się we wzorzec charakterystyczny dla działania teratogennego.

Materiał liczył 343 ciąże narażone na doustny antykoagulant wobec 698 ciąż porównawczych. Autorzy sami nazywają próbę ograniczoną i piszą, że potwierdzenie wyniku wymaga większych badań. Brak wykazanej różnicy przy takiej liczbie ciąż znaczy, że nie wykryto sygnału, a nie że ryzyko wykluczono.

Uwagę zwraca to, jak kończyły się same ciąże. Zestawienie dla grupy narażonej na doustny antykoagulant i dla grupy porównawczej wygląda następująco:

• żywe urodzenie – 73 proc. wobec 75 proc.,
• utrata ciąży – 13 proc. wobec 20 proc.,
• terminacja ciąży – 14 proc. wobec 5 proc.

Blisko trzykrotnie częstsze terminacje to jedyna z tych różnic, którą potwierdziły modele uwzględniające czas do zdarzenia. Ryzyka utraty ciąży nie podniosły. Autorzy przedstawiają swoje ustalenia jako materiał do rozmowy z pacjentką, która przyjęła lek, nie wiedząc, że jest w ciąży.

Wynik nie zmienia zapisów rejestracyjnych. Charakterystyka produktu leczniczego Runaplax 20 mg, tabletki powlekane (rywaroksaban) stwierdza, że lek „jest przeciwwskazany w okresie ciąży”, a kobiety w wieku rozrodczym „powinny unikać zajścia w ciążę podczas leczenia rywaroksabanem”. Przeciwwskazane jest także stosowanie w okresie karmienia piersią².

W polskich aptekach doustne antykoagulanty są lekami wydawanymi z przepisu lekarza – Rejestr Produktów Leczniczych wymienia 180 produktów z rywaroksabanem (m.in. Xarelto, Mibrex, Runaplax), 90 z eteksylanem dabigatranu (m.in. Pradaxa), 77 z apiksabanem (m.in. Eliquis) i 27 z edoksabanem (m.in. Lixiana)³. Badanie nie rozbija wyniku na poszczególne substancje, więc odnosi się do całej grupy, a nie do konkretnego leku. O podobnym rozstrzygnięciu dla innego leku często przyjmowanego przez kobiety w wieku rozrodczym pisaliśmy już w tekście Pyralgina (metamizol) w ciąży bez związku z wadami wrodzonymi.