Pyralgina (metamizol) w ciąży bez związku z wadami wrodzonymi. Przeciwwskazanie w trzecim trymestrze zostaje w mocy

Przyjmowanie metamizolu w pierwszym trymestrze ciąży nie wiązało się z częstszym występowaniem dużych wad wrodzonych u dziecka. Tak wynika z badania kohortowego, które objęło 265 143 ciąże pojedyncze zakończone porodem lub terminacją w latach 1998–2018 w izraelskim ośrodku Soroka University Medical Center¹ Waga tej pracy bierze się z jej rozmiaru. Sama analiza pierwszego trymestru objęła 8987 ciąż z ekspozycją na lek, podczas gdy Charakterystyka Produktu Leczniczego Pyralgina opiera swój zapis o pierwszym trymestrze na 568 opublikowanych przypadkach²

Badanie nie zmienia statusu rejestracyjnego leku. W trzecim trymestrze ciąży metamizol pozostaje przeciwwskazany, ponieważ ChPL wiąże jego stosowanie w tym okresie z zaburzeniem czynności nerek płodu i zwężeniem przewodu tętniczego. W pierwszym i drugim trymestrze ChPL zasadniczo nie zaleca metamizolu i dopuszcza pojedyncze dawki tylko wtedy, gdy nie ma innej możliwości leczenia.

Dla praktyki najciekawszy jest sposób, w jaki wynik zmienił się po uwzględnieniu cech matek. Duże wady wrodzone stwierdzono u 8,0 proc. dzieci z grupy narażonej wobec 7,0 proc. z grupy bez ekspozycji, czyli o jeden punkt procentowy częściej, i w analizie surowej różnica ta była istotna (współczynnik ryzyka 1,14). Po zrównaniu grup metodą pełnego dopasowania różnica zniknęła (skorygowany współczynnik ryzyka 1,04, przedział ufności obejmował brak różnicy). Tak samo zachowały się wady układu krążenia, początkowo częstsze w grupie narażonej (4,2 wobec 3,3 proc.), a po dopasowaniu bez związku z lekiem. Autorzy tłumaczą to zakłóceniem przez wskazanie, czyli tym, że kobiety sięgające po lek częściej miały gorączkę, infekcję lub chorobę współistniejącą, i to te czynniki, a nie sam lek, odpowiadały za surową różnicę.

Osobno przeanalizowano ekspozycję w trzecim trymestrze, która dotyczyła 6362 ciąż. Nie wykazano związku z żadnym z badanych powikłań:

• porodem przedwczesnym, małą i bardzo małą masą urodzeniową oraz punktacją Apgar poniżej 7,
• zgonem okołoporodowym,
• markerami przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego (skorygowany współczynnik ryzyka 1,12, przedział ufności obejmował brak różnicy),
• markerami upośledzonej czynności nerek, czyli małowodziem i ostrym uszkodzeniem nerek (skorygowany współczynnik ryzyka 1,37, przedział ufności obejmował brak różnicy)¹

Nie stwierdzono także zależności od dawki skumulowanej, a analizy wrażliwości sprawdzające wpływ nieuchwyconych zakupów bez recepty nie zmieniły w ocenie autorów interpretacji wyniku.

Praca ma ograniczenia, które warto znać przed rozmową z pacjentką. Jest to badanie obserwacyjne, a ekspozycję ustalano na podstawie danych o wydaniu leku w aptece, nie na podstawie potwierdzonego przyjęcia. Powikłania występujące rzadziej niż u jednego dziecka na tysiąc, takie jak przetrwałe nadciśnienie płucne czy ostre uszkodzenie nerek, były zbyt nieliczne, by je rozstrzygnąć. Najważniejsze zastrzeżenie autorzy formułują wprost: badanie nie oceniało agranulocytozy, czyli głównego rozpoznanego ryzyka metamizolu, i odnosi się wyłącznie do bezpieczeństwa reprodukcyjnego.

W Polsce rzecz dotyczy leku obecnego w każdej aptece. Tabletki Pyralgina 500 mg oraz Metamizol Dr. Max 500 mg są wydawane bez recepty, natomiast Pyralgina MAX 1000 mg ma kategorię dostępności na receptę. Pytanie o dopuszczalność metamizolu w ciąży pada więc przy okienku również wtedy, gdy pacjentka nie była u lekarza.