Kwercetyna

Kwercetyna to flawonol, jeden z najpowszechniejszych flawonoidów w diecie człowieka. W roślinach występuje głównie w postaci glikozydów, a w suplementach diety jest dostępna najczęściej jako wolny aglikon albo dihydrat kwercetyny, rzadziej jako rutyna, izokwercytryna lub postacie o zwiększonej biodostępności. Bywa stosowana w nadziei na obniżenie ciśnienia tętniczego, poprawę profilu lipidowego, działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne oraz poprawę wydolności fizycznej. Obfite dane z badań in vitro i na zwierzętach nie przekładają się wprost na efekty u ludzi, a głównym ograniczeniem wszystkich badań klinicznych jest niska i bardzo zmienna biodostępność doustna kwercetyny.

Synonimy i nazewnictwo kwercetyny

• Kwercetyna (quercetin) – 3,3′,4′,5,7-pentahydroksyflawon, związek z podgrupy flawonoli.
• Dihydrat kwercetyny (quercetin dihydrate) – krystaliczna postać aglikonu, najczęstsza w suplementach.
• Rutyna, rutozyd (rutin, rutoside) – kwercetyno-3-O-rutynozyd, glikozyd z disacharydem rutynozą.
• Izokwercytryna (isoquercitrin) – kwercetyno-3-O-glukozyd.
• EMIQ (enzymatically modified isoquercitrin) – enzymatycznie modyfikowana izokwercytryna, mieszanina α-oligoglukozydów kwercetyny otrzymywana z rutyny.
• Hydroksyetylorutozydy (O-(β-hydroxyethyl)-rutosides, HER) – półsyntetyczne pochodne rutyny, stosowane jako leki w przewlekłej niewydolności żylnej.
• Źródłem przemysłowym kwercetyny i rutyny bywają pąki i kwiaty perełkowca japońskiego (Styphnolobium japonicum, dawniej Sophora japonica).

Działanie kwercetyny

Kwercetyna ma w badaniach laboratoryjnych działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne, hamuje oksydazę ksantynową (enzym końcowego etapu syntezy kwasu moczowego) i wpływa na liczne szlaki sygnałowe komórki. W połączeniu z dazatynibem była badana jako lek senolityczny, czyli usuwający komórki starzejące się. Większość tych mechanizmów opisano w badaniach in vitro i na zwierzętach, przy stężeniach trudnych do osiągnięcia u człowieka.

Po podaniu doustnym kwercetyna jest intensywnie metabolizowana w enterocytach i w wątrobie. W osoczu krąży prawie wyłącznie w postaci glukuronianów, siarczanów i pochodnych metylowanych, a wolny aglikon stanowi niewielką część. W badaniu krzyżowym z randomizacją u 16 zdrowych ochotników aglikon i rutyna dawały podobną całkowitą ekspozycję, ale po rutynie stężenie maksymalne pojawiało się znacznie później (6,5–7,5 h wobec 1,9–4,8 h), a wchłanianie było bardzo zmienne między osobami. Rutyny nie wykryto w osoczu, bo przed wchłonięciem jest rozkładana do kwercetyny¹. Przegląd systematyczny 31 badań interwencyjnych u ludzi wykazał, że biodostępność zależy silnie od postaci chemicznej i preparatu, co opisuje sekcja o postaciach².

Skuteczność kliniczna kwercetyny

Czy stosowanie kwercetyny obniża ciśnienie tętnicze?

Stosowanie kwercetyny obniża ciśnienie tętnicze o około 2–3 mm Hg, co jest efektem statystycznie istotnym, ale klinicznie niewielkim. W metaanalizie 7 RCT (randomizowanych badań kontrolowanych) z grupą placebo, obejmującej 587 pacjentów, ciśnienie skurczowe było niższe średnio o 3,04 mm Hg, a rozkurczowe o 2,63 mm Hg. Efekt widoczny był przy dawkach co najmniej 500 mg na dobę, a przy mniejszych dawkach nie osiągał istotności, choć bezpośrednie porównanie podgrup nie wykazało różnicy między nimi³. Metaanaliza 17 RCT (896 uczestników) dała zbliżony wynik, ciśnienie skurczowe niższe o 3,09 mm Hg i rozkurczowe o 2,86 mm Hg⁴. Najnowsza metaanaliza 10 RCT (841 uczestników) podaje obniżenie ciśnienia skurczowego o 2,38 mm Hg w populacji mieszanej i rozkurczowego o 3,14 mm Hg u osób z nadciśnieniem lub stanem przednadciśnieniowym⁵. U pacjentów z zespołem metabolicznym metaanaliza 8 RCT wykazała spadek ciśnienia skurczowego o 1,69 mm Hg i brak wpływu na rozkurczowe⁶. Wszystkie metaanalizy opierają się w dużej mierze na tych samych kilkunastu małych i krótkich badaniach, a żadne nie oceniało zdarzeń sercowo-naczyniowych.

W metaanalizie 7 RCT obniżenie ciśnienia dotyczyło badań z dawką co najmniej 500 mg na dobę (ciśnienie skurczowe niższe o 4,45 mm Hg, rozkurczowe o 2,98 mm Hg). Przy dawkach mniejszych różnica wobec placebo nie była istotna³.

Czy stosowanie kwercetyny poprawia profil lipidowy?

Dowody na wpływ kwercetyny na lipidy są sprzeczne, a metaanalizy obejmujące ogół populacji nie wykazały klinicznie istotnego efektu. W metaanalizie 5 RCT (442 uczestników) stosowanie kwercetyny nie zmieniało cholesterolu frakcji LDL, HDL ani trójglicerydów, a cholesterol całkowity wzrósł granicznie o 3,13 mg/dl. Jedynie w podgrupie badań z dawką co najmniej 500 mg na dobę trwających co najmniej 4 tygodnie trójglicerydy obniżyły się o 24,54 mg/dl⁷. Metaanaliza 17 RCT również nie wykazała zmian lipidów ani glikemii w analizie głównej⁴, podobnie jak metaanaliza 9 RCT u osób z nadwagą i otyłością, w której spadek LDL pojawił się tylko w podgrupie dawek od 250 mg na dobę⁸.

Odmienny wynik dała metaanaliza 16 RCT u pacjentów z zespołem metabolicznym i chorobami pokrewnymi, w której stosowanie kwercetyny obniżało cholesterol całkowity i LDL (standaryzowana różnica średnich odpowiednio −0,98 i −0,88), bez wpływu na trójglicerydy i HDL⁹. Wyniki poszczególnych badań w tej analizie były bardzo niejednorodne, a wielkość efektu wyrażona w jednostkach standaryzowanych nie pozwala ocenić spadku w mg/dl. Nie ma więc podstaw, by traktować kwercetynę jako środek obniżający cholesterol.

Czy stosowanie kwercetyny obniża glikemię?

Nie wykazano, by stosowanie kwercetyny poprawiało kontrolę glikemii. W metaanalizie 9 badań u pacjentów z zespołem metabolicznym i chorobami pokrewnymi kwercetyna nie zmieniała glukozy na czczo, insulinooporności mierzonej wskaźnikiem HOMA-IR ani hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Spadek glukozy na czczo pojawił się jedynie w podgrupach badań trwających co najmniej 8 tygodni i stosujących co najmniej 500 mg na dobę¹⁰. Wynik podgrupowy ma charakter hipotezy, nie dowodu skuteczności.

Czy stosowanie kwercetyny zmniejsza stan zapalny?

Wpływ kwercetyny na markery zapalne we krwi jest niespójny między metaanalizami. W metaanalizie 7 RCT stężenie białka C-reaktywnego (CRP) po kwercetynie było niższe średnio o 0,33 mg/l, zwłaszcza przy dawkach od 500 mg na dobę¹¹. Inna metaanaliza RCT nie wykazała ogólnego wpływu na CRP, interleukinę 6 (IL-6) ani czynnik martwicy nowotworów α (TNF-α), a spadki CRP i IL-6 dotyczyły wyłącznie wybranych podgrup, m.in. osób z rozpoznaną chorobą i badań z dużą dawką¹². U pacjentów z zespołem metabolicznym obserwowano spadek CRP (standaryzowana różnica średnich −0,64), bez wpływu na IL-6 i TNF-α⁹. Spadek CRP o jedną trzecią miligrama na litr ma niepewne znaczenie kliniczne.

Czy stosowanie kwercetyny obniża stężenie kwasu moczowego?

Jedno małe badanie wskazuje, że stosowanie kwercetyny umiarkowanie obniża kwas moczowy u mężczyzn z jego stężeniem w górnym zakresie normy. W podwójnie zaślepionym RCT krzyżowym 22 zdrowych mężczyzn przyjmowało 500 mg kwercetyny na dobę przez 4 tygodnie. Stężenie kwasu moczowego w osoczu obniżyło się o 26,5 µmol/l wobec placebo, bez zmiany wydalania kwasu moczowego z moczem, glukozy na czczo i ciśnienia tętniczego¹³. Wynik jest zgodny z hamowaniem oksydazy ksantynowej, ale mała próba, krótki czas i brak badań u chorych na dnę moczanową nie pozwalają uznać kwercetyny za leczenie hiperurykemii ani zamiennik allopurynolu.

Czy stosowanie kwercetyny poprawia wydolność fizyczną?

Stosowanie kwercetyny poprawia wydolność wytrzymałościową w stopniu, który autorzy metaanaliz określają jako trywialny. W metaanalizie 11 badań (254 uczestników, mediana dawki 1000 mg na dobę, mediana czasu 11 dni) efekt na korzyść kwercetyny odpowiadał poprawie o około 2% (standaryzowana różnica średnich 0,15), co autorzy ocenili jako efekt pomiędzy trywialnym a małym¹⁴. Druga metaanaliza (7 prac, 288 uczestników) podaje poprawę wydolności o 0,74% i maksymalnego pochłaniania tlenu (VO₂max) o 1,94%, istotną tylko u osób nietrenujących, i konkluduje, że kwercetyna raczej nie działa ergogenicznie¹⁵.

Czy stosowanie kwercetyny zapobiega infekcjom górnych dróg oddechowych?

Duże badanie z randomizacją nie wykazało, by stosowanie kwercetyny zmniejszało częstość ani nasilenie infekcji górnych dróg oddechowych. W podwójnie zaślepionym RCT 1002 osoby w wieku 18–85 lat przyjmowały przez 12 tygodni 500 mg lub 1000 mg kwercetyny na dobę albo placebo. W całej grupie ani w podgrupach płci, masy ciała i wieku nie stwierdzono różnic¹⁶. Mniejsze nasilenie infekcji (o 36%) i mniej dni choroby (o 31%) przy dawce 1000 mg dotyczyło wyłącznie podgrupy 325 osób po 40. roku życia oceniających się jako sprawne fizycznie, wyłonionej dopiero w analizie regresji. Taki wynik wymaga potwierdzenia w badaniu zaplanowanym dla tej grupy.

Czy stosowanie kwercetyny pomaga w COVID-19?

Dane dotyczące COVID-19 są wstępne. W metaanalizie 6 RCT stosowanie kwercetyny wiązało się z mniejszą szansą przyjęcia na oddział intensywnej terapii (o około 70% w mierze szans, iloraz szans 0,31) i hospitalizacji (o trzy czwarte w mierze szans, iloraz szans 0,25), ale nie zmniejszało śmiertelności ani odsetka osób bez powrotu do zdrowia¹⁷. Wynik dotyczący oddziału intensywnej terapii był na granicy istotności, a dane dopuszczały zarówno wyraźną korzyść, jak i efekt bliski zeru. Autorzy wskazują, że korzyść dotyczy głównie postaci fitosomowej, i piszą wprost, że potrzebne są duże RCT.

Czy stosowanie kwercetyny łagodzi objawy alergii sezonowej?

Nie ma wiarygodnych dowodów, że stosowanie samej kwercetyny łagodzi objawy alergicznego nieżytu nosa. W podwójnie zaślepionym RCT 66 dorosłych z objawami pyłkowicy przyjmowało przez 4 tygodnie 200 mg kwercetyny w postaci fitosomu albo placebo. Części wyników kwestionariusza jakości życia (świąd oczu, kichanie, wyciek z nosa, zaburzenia snu) były lepsze niż przy placebo¹⁸. Badanie było małe, oceniało wiele punktów końcowych naraz i dotyczyło preparatu jednego producenta. Metaanaliza 13 RCT (823 uczestników) oceniła łącznie różne polifenole, nie samą kwercetynę. Ich stosowanie zmniejszało nasilenie objawów nosowych (standaryzowana różnica średnich 0,73), bez wpływu na jakość życia, a pewność dowodów oceniono jako niską lub bardzo niską¹⁹.

Czy stosowanie kwercetyny działa w zespole policystycznych jajników (PCOS)?

Dane o stosowaniu kwercetyny w zespole policystycznych jajników (PCOS) pochodzą z dwóch małych badań z jednego kraju i nie pozwalają na zalecenia. W RCT z placebo 84 kobiety z PCOS przyjmowały 1 g kwercetyny na dobę przez 12 tygodni. Stężenie adiponektyny wzrosło o 5,56% wobec placebo, a wskaźnik HOMA-IR wynosił na końcu 1,84 wobec 2,21. Testosteron i hormon luteinizujący (LH) były niższe, ale różnice liczbowo niewielkie (testosteron 0,71 wobec 0,77 ng/dl)²⁰. W drugim RCT 72 kobiety z PCOS przed zapłodnieniem pozaustrojowym przyjmowały 500 mg na dobę przez 40 dni. Między grupami różniły się jedynie zmiany LH, IL-6 i hormonu folikulotropowego (FSH)²¹. Wniosek autorów o poprawie odsetka ciąż nie wynika z porównań między grupami przedstawionych w streszczeniu.

Czy stosowanie kwercetyny działa w stłuszczeniowej chorobie wątroby?

Wstępne dane wskazują na poprawę parametrów wątrobowych, ale pewność dowodów jest niska. W metaanalizie 7 RCT (540 pacjentów ze stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi, MASLD) stosowanie kwercetyny obniżało aktywność aminotransferaz (ALT, AST) i gamma-glutamylotranspeptydazy (GGT), stężenie CRP oraz cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Nie zmieniało masy ciała, zawartości tkanki tłuszczowej ani czynności nerek²². Autorzy ocenili pewność dowodów w skali GRADE jako od bardzo niskiej do umiarkowanej i zalecają ostrożną interpretację ze względu na małą liczbę badań.

Czy stosowanie kwercetyny łagodzi objawy chorób zapalnych stawów i gruczołu krokowego?

Dla tych wskazań istnieją wyłącznie pojedyncze małe badania bez potwierdzenia. W RCT z placebo 50 kobiet z reumatoidalnym zapaleniem stawów przyjmowało 500 mg kwercetyny na dobę przez 8 tygodni. Zmniejszyły się sztywność poranna, ból poranny i po wysiłku, wskaźnik aktywności choroby DAS-28 i wynik kwestionariusza niesprawności HAQ, ale liczba tkliwych i obrzękniętych stawów nie różniła się od placebo²³. W RCT z 1999 roku 30 mężczyzn z przewlekłym zespołem bólowym miednicy (przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego kategorii III) otrzymywało 500 mg kwercetyny dwa razy na dobę przez miesiąc albo placebo. Wynik skali objawów NIH-CPSI obniżył się z 21,0 do 13,1 przy kwercetynie i z 20,2 do 18,8 przy placebo, a poprawę o co najmniej 25% odnotowano u 67% wobec 20% osób²⁴. W analizie znalazło się tylko 28 osób, a obserwacja trwała miesiąc.

Czy stosowanie kwercetyny jako senolityku przynosi korzyści?

Kwercetynę bada się jako senolityk wyłącznie w skojarzeniu z dazatynibem, lekiem przeciwnowotworowym dostępnym na receptę, więc wyników tych nie można przenosić na samodzielne stosowanie suplementu. W RCT fazy 2 u 60 kobiet po menopauzie przerywane podawanie dazatynibu z kwercetyną nie zmieniło po 20 tygodniach markera resorpcji kości (CTx), który był pierwszorzędowym punktem końcowym. Marker kościotworzenia P1NP wzrósł o 16% po 2 i 4 tygodniach, ale po 20 tygodniach nie różnił się od kontroli²⁵. W pilotażowym RCT u 12 pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc skojarzenie (kwercetyna 1250 mg na dobę 3 dni w tygodniu) było wykonalne i bez poważnych działań niepożądanych, ale badanie nie miało mocy do oceny skuteczności²⁶.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla kwercetyny

Kwercetyna nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego w Unii Europejskiej. W odróżnieniu od wielu składników roślinnych jej oświadczenia nie czekają w zawieszeniu (on hold), tylko zostały ocenione przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority, EFSA) i nie uzyskały zezwolenia. Dotyczy to czterech wniosków art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006:

• ochrona DNA, białek i lipidów przed uszkodzeniem oksydacyjnym,
• układ sercowo-naczyniowy,
• stan i sprawność umysłowa,
• wątroba i nerki.

Wszystkie cztery mają w rejestrze status nieudzielenia zezwolenia, na podstawie jednej opinii EFSA z 2011 roku. Nie uzyskały zezwolenia także dwa wnioski dla rutyny, dotyczące ochrony przed uszkodzeniem oksydacyjnym i rozszerzania naczyń zależnego od śródbłonka²⁷. Suplement z kwercetyną nie może więc na etykiecie przypisywać sobie działania przeciwutleniającego, korzyści dla serca, mózgu, wątroby ani nerek.

Status oświadczeń żywnościowych trzeba odróżnić od innych reżimów. Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych (HMPC) Europejskiej Agencji Leków opracowuje monografie substancji i przetworów roślinnych, a kwercetyna jest wyodrębnionym związkiem o określonej budowie chemicznej. Monografii HMPC dla kwercetyny nie odnaleziono, kwercetyna i rutyna występują w dokumentach HMPC jedynie jako składniki charakterystyczne innych surowców roślinnych. W katalogu nowej żywności (rozp. (UE) 2015/2283) rutyna figuruje jako składnik, który nie jest nową żywnością w suplementach diety, a dwie określone postacie kwercetyny (kwercetynę kapsułkowaną zeiną oraz kwercetynę o czystości co najmniej 95% z Dimorphandra mollis) uznano za nową żywność bez zezwolenia. Ogólnego rozstrzygnięcia dla samej kwercetyny katalog nie zawiera²⁸. Kwercetyna nie jest składnikiem odżywczym, więc nie ustalono dla niej wartości referencyjnych spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia. Nie wymieniają jej też polskie normy żywienia ani lista maksymalnych dawek Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym.

Bezpieczeństwo stosowania kwercetyny

W badaniach klinicznych kwercetyna była dobrze tolerowana, ale brakuje danych o długotrwałym stosowaniu dużych dawek. Przegląd bezpieczeństwa autorstwa niemieckiego Federalnego Instytutu Oceny Ryzyka opisuje działania niepożądane w badaniach u ludzi jako rzadkie i łagodne i zaznacza, że nie ma odpowiednich danych o stosowaniu dawek od 1000 mg na dobę dłużej niż 12 tygodni²⁹. Norweski Komitet Naukowy ds. Żywności i Środowiska (VKM) na podstawie przeglądu systematycznego 23 publikacji z RCT u dorosłych uznał, że 500 mg dihydratu kwercetyny na dobę, przyjmowane przez okres do 3 miesięcy, nie stanowi ryzyka dla zdrowia dorosłych. Siłę dowodów oceniono jako umiarkowaną, a wiele włączonych badań było małych i krótkich³⁰.

Sygnały ostrzegawcze pochodzą głównie z badań na zwierzętach. W badaniach na zwierzętach kwercetyna nasilała uszkodzenie nerki już wcześniej uszkodzonej i sprzyjała rozwojowi nowotworów estrogenozależnych²⁹. W dwuletnim badaniu u szczurów bardzo duże dawki wywoływały u samców gruczolaki kanalików nerkowych, co VKM uznał za zjawisko prawdopodobnie bez znaczenia dla człowieka, a Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła kwercetynę do grupy 3, czyli substancji niemożliwych do sklasyfikowania pod względem rakotwórczości dla ludzi. W testach in vitro kwercetyna bywała mutagenna, ale nie wykazano genotoksyczności in vivo w ocenianych dawkach³⁰.

Brakuje danych o bezpieczeństwie kwercetyny w ciąży, w okresie karmienia piersią i u dzieci. Kwercetyna prawdopodobnie przenika przez łożysko, a u myszy obserwowano wady kończyn potomstwa po podawaniu w czasie ciąży. VKM wskazuje też osoby z przewlekłą chorobą nerek i nowotworem estrogenozależnym jako grupy potencjalnie bardziej wrażliwe³⁰.

Interakcje kwercetyny

Kwercetyna w dawkach suplementacyjnych zmienia farmakokinetykę części leków, a kierunek zmiany zależy od enzymu lub transportera. Większość badań interakcji to małe badania u zdrowych ochotników, prowadzone w kilku ośrodkach, z dawką 500 mg na dobę przez 10–14 dni.

Diklofenak i inne substraty CYP2C9 + kwercetyna

Kwercetyna zwiększa ekspozycję na leki metabolizowane przez CYP2C9. W otwartym badaniu u 12 zdrowych ochotników kwercetyna 500 mg dwa razy na dobę przez 10 dni zwiększyła stężenie maksymalne i pole pod krzywą stężenia (AUC) diklofenaku oraz wydłużyła jego okres półtrwania, a zmniejszyła powstawanie metabolitu 4-hydroksydiklofenaku³¹. Ostrożność dotyczy zwłaszcza substratów CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym.

Chlorzoksazon i inne substraty CYP2E1 + kwercetyna

W badaniu o tym samym schemacie (12 zdrowych ochotników) kwercetyna zwiększyła AUC chlorzoksazonu o 69,3%, a jego stężenie maksymalne o 47,8%, i zmniejszyła klirens o 41,6%, co autorzy przypisują hamowaniu CYP2E1³².

Prawastatyna i inne substraty OATP1B1 + kwercetyna

Kwercetyna hamuje transporter wątrobowy OATP1B1. W badaniu z placebo u 16 zdrowych mężczyzn 500 mg kwercetyny na dobę przez 14 dni zwiększyło AUC prawastatyny o 24%, a stężenie maksymalne o 31%³³. Autorzy określają ten wpływ jako umiarkowany.

Kofeina i inne substraty CYP1A2 + kwercetyna

Kwercetyna nieznacznie hamuje CYP1A2. U 12 zdrowych ochotników przyjmujących 500 mg na dobę przez 13 dni aktywność CYP1A2 mierzona metabolizmem kofeiny zmniejszyła się o 10,4%, a aktywność CYP2A6, N-acetylotransferazy 2 i oksydazy ksantynowej wzrosła³⁴.

Midazolam i inne substraty CYP3A + kwercetyna

Wbrew wynikom badań in vitro, w których kwercetyna hamuje CYP3A, u ludzi dłuższe jej przyjmowanie raczej zmniejsza ekspozycję na midazolam. W badaniu krzyżowym u 18 zdrowych mężczyzn 500 mg kwercetyny na dobę przez 13 dni zmniejszyło AUC midazolamu i skróciło jego okres półtrwania, a efekt zależał od genotypu CYP3A5³⁵. W innym badaniu u 10 ochotników pojedyncza dawka 1500 mg nie zmieniła farmakokinetyki midazolamu, a po tygodniu przyjmowania obserwowano jedynie nieistotną tendencję do mniejszej ekspozycji³⁶.

Talinolol i inne substraty glikoproteiny P + kwercetyna

Wpływ kwercetyny na leki transportowane przez glikoproteinę P jest nieprzewidywalny. U 10 zdrowych ochotników średnia ekspozycja na talinolol po kwercetynie nieistotnie się zmniejszyła, ale u pięciu osób AUC spadło o 23,9–60,6%, co jest kierunkiem odwrotnym do przewidywanego na podstawie badań in vitro³⁷. Autorzy nie wykluczają klinicznie istotnej interakcji. Nie wszystkie leki wchodzą w interakcje z kwercetyną – u 24 zdrowych mężczyzn przyjmowanie 500 mg na dobę przez 15 dni nie zmieniło farmakokinetyki cefprozylu³⁸.

Dawkowanie kwercetyny

W badaniach klinicznych stosowano najczęściej 500–1000 mg kwercetyny na dobę przez 4–12 tygodni. Efekt na ciśnienie tętnicze i trójglicerydy obserwowano głównie przy dawkach od 500 mg na dobę. Preparaty o zwiększonej biodostępności (fitosom) stosowano w mniejszych dawkach, 200–500 mg na dobę. Ocena VKM dotyczy dawki 500 mg dihydratu kwercetyny na dobę przez okres do 3 miesięcy.

Nie ustalono górnego tolerowanego poziomu spożycia kwercetyny, bo nie jest ona składnikiem odżywczym. Preparaty rynkowe zawierają zwykle 250–500 mg kwercetyny w kapsułce, często w połączeniu z witaminą C lub bromelainą.

Postacie kwercetyny

Kwercetyna jest dostępna głównie jako dihydrat aglikonu w kapsułkach i tabletkach, a także jako rutyna, izokwercytryna, EMIQ oraz postacie z lecytyną (fitosom). Biodostępność tych postaci różni się wielokrotnie. W przeglądzie systematycznym 31 badań u ludzi oligoglukozydy kwercetyny wchłaniały się około dwukrotnie lepiej niż kwercetyno-3-O-glukozyd, dziesięciokrotnie lepiej niż rutyna i około dwudziestokrotnie lepiej niż aglikon. Wobec aglikonu biodostępność zwiększały kompleks z γ-cyklodekstryną (10,8 razy), fitosom lecytynowy (20,1 razy) oraz połączenie z galaktomannanami kozieradki i lecytyną (62 razy), a tłuszcz i błonnik w posiłku około dwukrotnie². Są to porównania farmakokinetyczne, bez klinicznych punktów końcowych, a część postaci to produkty jednego producenta.

Większa biodostępność postaci firmowej nie oznacza udowodnionej większej skuteczności klinicznej. Badania kliniczne kwercetyny stosowały różne postacie i dawki, co utrudnia porównywanie ich wyników i przenoszenie dawek z jednego preparatu na inny.