opieka.farm
Suplement ·L-teanina
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama
Suplementy / Aminokwasy i pochodne
Suplement·aminokwasy i pochodne

L-teanina

Redakcja portalu · publikacja 11.09.2026

L-teanina w świetle badań: sen, stres, lęk, koncentracja, połączenie z kofeiną, dawkowanie i status oświadczeń EFSA. Krytyczny przegląd (EBM).

Zapisz

L-teanina to aminokwas niebiałkowy, chemicznie N-etylo-L-glutamina (γ-glutamyloetyloamid), obecny niemal wyłącznie w liściach herbaty (Camellia sinensis) i w owocniku jednego niejadalnego grzyba. Nie jest składnikiem odżywczym: organizm nie potrzebuje jej do żadnej funkcji fizjologicznej, nie wbudowuje jej w białka i nie ma dla niej ustalonego zapotrzebowania. Do suplementów trafia jako składnik pojedynczy albo w połączeniu z kofeiną, magnezem, melatoniną lub wyciągami roślinnymi, sprzedawany na sen, stres, „relaks bez senności” i koncentrację.

Dowody z badań u ludzi układają się w wyraźny wzór: przy punktach końcowych zgłaszanych przez uczestników L-teanina wypada nieco lepiej od placebo, a przy pomiarach aparaturowych i w rozpoznanych zaburzeniach lękowych przewagi nad placebo nie wykazano. Piśmiennictwo jest przy tym w znacznej części wytworzone przez wytwórców składnika. W Unii Europejskiej L-teanina nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, a wszystkie siedem złożonych wniosków rozpatrzono odmownie.

Synonimy i nazewnictwo L-teaniny

  • L-teanina – nazwa podstawowa, na opakowaniach także jako teanina bez określenia konfiguracji.
  • N-etylo-L-glutamina – nazwa chemiczna, w piśmiennictwie także γ-glutamyloetyloamid (gamma-glutamylethylamide).
  • L-theanine – nazwa angielska, pod którą składnik występuje w bazach naukowych i w rejestrze oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej.
  • Suntheanine – nazwa handlowa L-teaniny otrzymywanej metodą enzymatyczną przez Taiyo Kagaku (Japonia), zastrzeżona. Występuje w większości badań klinicznych nad tym składnikiem.
  • AlphaWave L-Theanine – nazwa handlowa preparatu wytwarzanego przez Ethical Naturals (Stany Zjednoczone), badanego w dwóch pracach z randomizacją.

⚠ L-teaniny nie należy mylić z wyciągiem z zielonej herbaty. Wyciąg zawiera przede wszystkim katechiny, w tym galusan epigallokatechiny (EGCG), oraz kofeinę, a teanina stanowi w nim składnik uboczny. Sygnał hepatotoksyczności opisywany przy wyciągach z zielonej herbaty dotyczy katechin, nie teaniny, ale też nie wolno przenosić na wyciągi danych o bezpieczeństwie czystej L-teaniny1.

Działanie L-teaniny

L-teanina przenika barierę krew-mózg i wpływa na przekaźnictwo glutaminianergiczne. Przypisuje się jej trzy mechanizmy: hamowanie wychwytu zwrotnego glutaminianu, kompetycyjny antagonizm receptora glutaminianowego o niskim powinowactwie w hipokampie oraz wpływ na receptory GABA-A2. Niskie powinowactwo jest tu istotne: mechanizm opisany w warunkach doświadczalnych nie musi się realizować przy stężeniach osiąganych po kapsułce doustnej u człowieka.

Bezpośredni pomiar przekaźnictwa wykonano u szczurów metodą mikrodializy prążkowia. Podanie teaniny nie zwiększyło stężenia neuroprzekaźników pobudzających, natomiast zwiększyło stężenie glicyny. Wpływ na dopaminę znosił antagonista receptora glicynowego, a całość efektu znosił antagonista receptora AMPA, co jest zgodne z hamującym działaniem teaniny na te receptory3. Teaninę podawano tam bezpośrednio do prążkowia, więc wyniku nie da się przeliczyć na skutki przyjęcia suplementu.

U ludzi mierzalne są dwa wskaźniki. Po jednorazowej dawce 200 mg wykazano większy wzrost aktywności oscylacyjnej alfa w okolicy czołowej i na całej czaszce trzy godziny po podaniu niż po placebo, wraz z większym spadkiem stężenia kortyzolu w ślinie godzinę po dawce4. Interpretacja tych zmian jako „relaksacji mózgu” pochodzi od autorów, nie z pomiaru odczuć. W badaniu, w którym oceniano jedno i drugie, wzrost aktywności alfa wystąpił tylko u osób o wyższym nasileniu lęku jako cechy i nie korelował ani ze zgłaszaną reakcją stresową, ani z reakcją kortyzolu, więc jego znaczenie czynnościowe pozostaje nieustalone5.

Drugi wskaźnik to tłumienie reakcji autonomicznej na stresor. W badaniu z układem krzyżowym na 12 osobach przyjęcie L-teaniny zmniejszyło reakcję częstości rytmu serca i wydzielania immunoglobuliny A w ślinie na test arytmetyczny, a analiza zmienności rytmu serca wskazała na osłabienie aktywacji układu współczulnego6. W badaniu na 120 osobach 200 mg L-teaniny stłumiło wzrost aktywności alfa-amylazy w ślinie po stresorze, przy zmianie −0,40 kIU/l wobec +6,95 kIU/l w grupie placebo. Dodanie 50 mg L-argininy nie wzmocniło tego działania7.

Skuteczność kliniczna L-teaniny

Czy stosowanie L-teaniny poprawia jakość snu?

Poprawia miary zgłaszane przez uczestników, i to w niewielkim stopniu. Rozstrzyga to przegląd systematyczny z metaanalizą 19 badań z randomizacją na 897 uczestnikach, z których 18 włączono do syntezy ilościowej. Wykazano poprawę w trzech punktach końcowych, wszystkich opartych na kwestionariuszu: subiektywna latencja zaśnięcia (standaryzowana różnica średnich 0,15, 10 badań, efekt bardzo mały, na granicy istotności), subiektywna dysfunkcja dzienna (standaryzowana różnica średnich 0,33, 9 badań, efekt mały) i łączny wynik subiektywnej jakości snu (standaryzowana różnica średnich 0,43, 12 badań, efekt mały do umiarkowanego)8. Autorzy sami nazywają dwa ograniczenia: brak badań nad czystą L-teaniną, bo znaczna część prac oceniała preparaty złożone, oraz nieustalona dawka i długość przyjmowania.

Rozejście się miar zgłaszanych i mierzonych aparaturowo pokazuje najlepiej badanie z randomizacją nad matchą, w którym sen oceniano elektroencefalograficznie. Po czterech tygodniach przyjmowania 2,7 g matchy na dobę (50,3 mg teaniny, 301,4 mg katechin, 71,5 mg kofeiny) całkowity czas snu, latencja zaśnięcia, czuwanie po zaśnięciu i wydajność snu nie różniły się od grupy kontrolnej, a zadowolenie z długości snu w kwestionariuszu wykazywało tendencję wzrostową9.

Wniosek odmienny formułuje przegląd systematyczny 13 badań na 550 uczestnikach, według którego 200–450 mg L-teaniny na dobę to bezpieczny i skuteczny sposób wspierania zdrowego snu u dorosłych, z korzyścią w punktach zarówno obiektywnych, jak i zgłaszanych10. Trzech z czterech autorów tej pracy to pracownicy działu badań i rozwoju British American Tobacco, praca nie zawiera metaanalizy, a dwa z 13 włączonych badań były jednoramienne i bez zaślepienia. Przy tym samym materiale dowodowym niezależna metaanaliza podaje efekt mały i wyłącznie w miarach kwestionariuszowych, a przegląd przemysłowy nazywa składnik skutecznym.

Żadne z dostępnych badań nie objęło osób z bezsennością rozpoznaną klinicznie. Autorzy obu przeglądów wskazują tę lukę wprost, więc dowody dotyczą „wspierania snu” u osób bez rozpoznania, nie leczenia bezsenności10,8.

Czy L-teanina jest skuteczna w leczeniu zaburzeń lękowych?

Nie wykazano przewagi nad placebo. Rozstrzygają dwa niezależne źródła.

Sieciowa metaanaliza bayesowska 29 badań z randomizacją, porównująca 12 surowców i składników u dorosłych z rozpoznanym lub podprogowym lękiem, wykazała różnicę −0,49 punktu skali lęku Hamiltona na korzyść L-teaniny, przy przedziale wiarygodności dopuszczającym zarówno wyraźną poprawę, jak i pogorszenie. Autorzy podają ten wynik jako brak przewagi nad placebo, w odróżnieniu od silexanu i kawy, dla których wykazali efekt istotny11.

To samo wyszło w badaniu zaprojektowanym wprost pod to pytanie. Przez 8 tygodni 46 osobom z rozpoznaniem zaburzenia lękowego uogólnionego wg DSM-5 dodawano do ustabilizowanego leczenia przeciwdepresyjnego L-teaninę w dawce 450–900 mg na dobę albo placebo, w układzie podwójnie zaślepionym. L-teanina nie przewyższyła placebo ani w redukcji lęku w skali HAMA, ani w nasileniu bezsenności w skali ISI, ani w funkcjach poznawczych. Jedyny wynik na jej korzyść to większa zgłaszana satysfakcja ze snu, oceniana jedną pozycją kwestionariusza, oraz separacja w podgrupie osób z nieklinicznym nasileniem objawów bezsenności12. Dawka była tu dwukrotnie wyższa od typowej rynkowej, więc wynik nie da się wyjaśnić zbyt małą dawką.

Przegląd systematyczny 11 badań u osób z zaburzeniami psychicznymi podaje wniosek odwrotny, wymieniając zaburzenia lękowe wśród rozpoznań, w których stosowanie L-teaniny zmniejszało nasilenie objawów psychiatrycznych skuteczniej niż warunki kontrolne13. Ta praca nie zawiera metaanalizy i zestawia kierunki wyników z siedmiu różnych rozpoznań, miejscami po jednym badaniu na rozpoznanie, więc przy rozbieżności rozstrzyga synteza ilościowa.

Czy stosowanie L-teaniny łagodzi stres u osób zdrowych?

Dane są niespójne i zależą od tego, czy porównuje się z placebo, czy z wartością wyjściową. Przegląd systematyczny nad czystą L-teaniną, obejmujący 9 badań z randomizacją, podaje, że 200–400 mg na dobę może pomagać w zmniejszaniu stresu i lęku u osób poddanych warunkom stresowym, a jednocześnie odmawia uznania stosowania L-teaniny za uzasadnione klinicznie do czasu badań dłuższych i na większych grupach14.

Najlepiej pokazuje problem badanie 28-dniowe na 30 zdrowych dorosłych z umiarkowanym stresem, po 15 osób na grupę, w którym podawano 400 mg L-teaniny na dobę albo placebo. Wynik skali odczuwanego stresu spadł po 28 dniach o 17,98% w grupie L-teaniny i o 17,88% w grupie placebo, a w stężeniu kortyzolu w ślinie, jedynym obiektywnym wskaźniku w tym badaniu, nie stwierdzono różnicy między grupami15.

Wniosek tego badania, mówiący o istotnym zmniejszeniu odczuwanego stresu po L-teaninie, opiera się na porównaniu wewnątrzgrupowym wobec wartości wyjściowej, nie na porównaniu z placebo. Zestawienie obu grup obok siebie pokazuje spadek praktycznie identyczny, a sami autorzy wskazują potem na możliwy efekt placebo15. Tak samo trzeba czytać deklaracje producentów powołujące się na „potwierdzone badaniem klinicznym” działanie przeciwstresowe.

Wyniki dodatnie pochodzą przede wszystkim z badań ostrych, na punktach końcowych zastępczych: aktywność alfa i kortyzol po jednej dawce4, rytm serca i immunoglobulina A w ślinie6, alfa-amylaza w ślinie7. Do tego dochodzą badania preparatów złożonych, z których nie wolno wnioskować o samej L-teaninie: preparat sześcioskładnikowy z magnezem, witaminami B6, B9 i B12, różeńcem i zieloną herbatą zmniejszył wynik skali stresu u 100 osób z efektem małym (wielkość efektu 0,29), ale badanie nie miało ramienia z samą L-teaniną, a trzech współautorów pracuje u wytwórcy preparatu16.

Czy stosowanie samej L-teaniny poprawia funkcje poznawcze?

Dowody są bardzo wąskie. Przegląd systematyczny z metaanalizą 50 badań z randomizacją u osób zdrowych, z których 15 dało się poddać syntezie ilościowej, wykazał dla samej L-teaniny wobec placebo różnicę małą do umiarkowanej w jednym punkcie końcowym: czas reakcji z wyborem w pierwszej godzinie po dawce (standaryzowana różnica średnich −0,35). Autorzy piszą wprost, że przedziały ufności często wskazywały na niepewność co do kierunku i wielkości obserwowanych różnic17. Wśród autorów tej pracy są pracownicy wytwórcy herbaty, a mimo to sama L-teanina wypadła w niej istotnie tylko raz.

Dla pamięci dowodów nie ma. Przegląd 103 preparatów „na pamięć” dostępnych bez recepty zalicza L-teaninę do składników, dla których brak przekonujących dowodów na poprawę pamięci, obok koenzymu Q10, wyciągów z kawy, kwasów omega-3 i witamin B6, B9 oraz B1218.

Pojedyncze badanie z randomizacją i układem krzyżowym na 30 osobach wykazało po czterech tygodniach przyjmowania 200 mg L-teaniny na dobę poprawę fluencji słownej i funkcji wykonawczych, przy czym poprawa fluencji dotyczyła osób z dolnej połowy rozkładu wyników wyjściowych, wyodrębnionej po fakcie19. Badanie testowało wiele punktów końcowych bez korekty na wielokrotne testowanie, a dwóch współautorów pracuje u wytwórcy preparatu Suntheanine. W badaniach, w których funkcje poznawcze były punktem dodatkowym, wpływu nie stwierdzono ani u osób zdrowych5, ani u osób z zaburzeniem lękowym uogólnionym12, ani w baterii neuropsychologicznej u osób ze schizofrenią20.

Czy połączenie L-teaniny z kofeiną poprawia uwagę?

Poprawia, ale za efektem stoi przede wszystkim kofeina. To najważniejsze ustalenie przy ocenie preparatów łączonych i wynika z analizy moderatorów w metaanalizie 11 badań z randomizacją i kontrolą placebo: wielkość efektu zależała silniej od dawki kofeiny niż od dawki L-teaniny, szczególnie w pierwszej godzinie po podaniu. Umiarkowane wielkości efektu na korzyść połączenia dotyczyły czujności w skali Bond-Lader i poprawności przełączania uwagi w pierwszych dwóch godzinach21.

Nowsza metaanaliza potwierdza kierunek: dla połączenia teaniny z kofeiną wobec placebo stwierdzono różnice małe do umiarkowanych w pierwszej i drugiej godzinie, najwyraźniej w poprawności zadania przełączania uwagi (standaryzowana różnica średnich 0,33), przy czym przy trzech z czterech punktów końcowych przedziały ufności dopuszczały brak efektu17.

Badania pierwotne w tym obszarze pochodzą w znacznej części z jednego źródła finansowania. W badaniu na 27 osobach 100 mg L-teaniny z 50 mg kofeiny poprawiło szybkość i poprawność przełączania uwagi oraz zmniejszyło podatność na informacje rozpraszające, przy czym sama kofeina poprawiła część punktów końcowych samodzielnie, a ramienia z samą L-teaniną nie było22. W badaniu na 44 osobach 97 mg L-teaniny z 40 mg kofeiny poprawiło poprawność przełączania uwagi i zgłaszaną czujność, bez wpływu na trzy pozostałe zadania poznawcze: poszukiwanie wzrokowe, czas reakcji z wyborem i rotację mentalną23. Autorzy główni obu prac to pracownicy Unilever.

Czy stosowanie L-teaniny łagodzi objawy schizofrenii?

Jako dodatek do leku przeciwpsychotycznego zmniejsza nasilenie objawów wytwórczych, pobudzenia i lęku, z wielkością efektu od znikomej do umiarkowanej. W badaniu dwuośrodkowym z randomizacją i podwójnym zaślepieniem 60 osobom z rozpoznaniem schizofrenii lub zaburzenia schizoafektywnego wg DSM-IV dodawano do prowadzonego leczenia 400 mg L-teaniny na dobę albo placebo przez 8 tygodni. Zmniejszyły się wyniki lęku w skali HARS oraz objawów wytwórczych i psychopatologii ogólnej w skali PANSS, przy wielkościach efektu (d Cohena) w zakresie od 0,09 do 0,39, czyli od znikomej do umiarkowanej. Objawy negatywne, funkcje poznawcze w baterii CANTAB, funkcjonowanie ogólne i jakość życia nie zmieniły się20. Badanie ukończyło 40 z 60 uczestników, czyli odpadła jedna trzecia, a autorzy raportowali wyniki w dwóch różnych modelach wymiarowych skali PANSS.

Drugie badanie tego samego zespołu oceniało pregnenolon 50 mg z L-teaniną 400 mg u 40 osób i wykazało zmniejszenie nasilenia objawów negatywnych oraz lęku24. Pregnenolon jest neurosteroidem o własnym piśmiennictwie w schizofrenii, a badanie nie miało ramienia z samą L-teaniną, więc wyniku nie wolno jej przypisać. Kierunek jest przy tym odwrotny niż w badaniu samej L-teaniny, w którym objawy negatywne się nie zmieniły.

Czy stosowanie L-teaniny łagodzi objawy depresji?

Nie wiadomo, bo badania z grupą kontrolną nie ma. Dostępne jest jedno badanie otwarte, bez zaślepienia i bez grupy kontrolnej, w którym 20 osobom z zaburzeniem depresyjnym nawracającym dodawano 250 mg L-teaniny na dobę do prowadzonego leczenia przez 8 tygodni. Zmniejszyły się wyniki skali depresji Hamiltona, lęku jako cechy i jakości snu, a w testach poznawczych poprawiły się pamięć słowna i funkcje wykonawcze. Autorzy sami stwierdzają, że do potwierdzenia tych efektów potrzebne są badania z kontrolą placebo25. W depresji odpowiedź na placebo w badaniach kontrolowanych bywa wysoka, a wszystkie oceny wykonano tu z wiedzą o leczeniu, więc wyniku nie da się oddzielić od naturalnego przebiegu choroby i oczekiwań pacjenta oraz badacza. Od publikacji tej pracy w 2017 roku badanie kontrolowane dla tego wskazania nie powstało.

Czy stosowanie L-teaniny poprawia sen u dzieci z ADHD?

Poprawia wydajność snu, nie skraca czasu zasypiania. Jedyne badanie w tej grupie objęło 98 chłopców w wieku 8–12 lat z rozpoznanym ADHD, którym przez 6 tygodni podawano 400 mg L-teaniny na dobę w tabletkach do żucia albo placebo, ze stratyfikacją randomizacji według stosowania leków stymulujących. Sen mierzono aktygrafią na nadgarstku przez pięć nocy. Chłopcy przyjmujący L-teaninę uzyskali wyższy odsetek snu i wyższą wydajność snu, natomiast latencja zaśnięcia i pozostałe parametry snu nie zmieniły się. Dane z kwestionariusza wypełnianego przez rodziców nie korelowały istotnie z aktygrafią26. Dwóch z trzech autorów to pracownicy wytwórcy badanego preparatu, a czasopismo, w którym praca się ukazała, zakończyło działalność.

Przegląd systematyczny suplementów w ADHD potwierdza ten wąski zakres działania: stosowanie L-teaniny poprawiło wydajność snu, ale nie pozostałe parametry snu, sama kofeina nie przyniosła istotnych korzyści, a ograniczone działanie suplementów nie może zastąpić dobrze udokumentowanej skuteczności leków stymulujących27.

Wynik z tego jednego badania dotyczy wyłącznie chłopców w wieku 8–12 lat z rozpoznanym ADHD. Nie ma badań L-teaniny u dzieci bez ADHD, u dziewczynek, u dzieci młodszych, u kobiet w ciąży i karmiących piersią ani u osób w wieku podeszłym. Dla tych grup nie da się ustalić ani dawki, ani profilu bezpieczeństwa, więc suplementu nie należy w nich polecać26.

Czy L-teanina działa przeciwnowotworowo?

Danych u ludzi nie ma żadnych. Przegląd systematyczny objął 14 badań, wyłonionych z 377 rekordów, i wszystkie były badaniami in vitro, ex vivo albo na zwierzętach. W liniach komórek nowotworowych opisano wpływ teaniny na proliferację, apoptozę, przerzutowanie, migrację i naciekanie, z mechanizmami obejmującymi hamowanie EGFR, VEGFR i Met oraz szlaków Akt/mTOR, JAK2/STAT3 i ERK/NFκB. Autorzy oceniają działanie proapoptotyczne, przeciwprzerzutowe i przeciwnaciekowe jako umiarkowane, antyproliferacyjne jako łagodne, i stwierdzają, że do ustalenia skuteczności teaniny w profilaktyce i hamowaniu nowotworu potrzebne są dalsze badania28. Stężenia działające w liniach komórkowych nie są osiągane w tkankach po doustnym przyjęciu suplementu, więc wskazanie onkologiczne nie ma oparcia w badaniach u ludzi.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla L-teaniny

L-teanina nie ma w Unii Europejskiej żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej zawiera dla niej siedem wpisów i wszystkie mają status nieudzielenia zezwolenia. Wszystkie zgłoszono w trybie art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006 i wszystkie odsyłają do jednej opinii Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, European Food Safety Authority), EFSA Journal z 2011 roku (tom 9, zeszyt 6, pozycja 2238)29.

Odmowa objęła dokładnie te zastosowania, którymi preparaty z L-teaniną są sprzedawane:

  • poprawa funkcji poznawczych – trzy wnioski, ze zgłoszonymi brzmieniami dotyczącymi wspomagania nauki, poprawy koncentracji i uwagi oraz „antagonisty kofeiny”,
  • złagodzenie stresu psychicznego – dwa wnioski, ze zgłoszonymi brzmieniami dotyczącymi wsparcia relaksu bez senności, ulgi w stresie fizycznym i psychicznym oraz odprężenia po zmęczeniu,
  • utrzymanie prawidłowego snu – jeden wniosek, ze zgłoszonym brzmieniem dotyczącym wspierania relaksu i zdrowego snu,
  • zmniejszenie dolegliwości miesiączkowych – jeden wniosek, ze zgłoszonym brzmieniem dotyczącym spokoju i odprężenia przed miesiączką oraz wsparcia w zespole napięcia przedmiesiączkowego.

⚠ To nie jest status „on hold”. Dla większości surowców roślinnych oświadczenia zdrowotne są od 2010 roku zawieszone i pozostają nierozpatrzone. W przypadku L-teaniny wnioski złożono, oceniono i odrzucono, więc jej sytuacja prawna jest inna i słabsza niż botanikaliów oczekujących na ocenę. Powód odmowy zapisano w rejestrze wyłącznie kodem, którego słownika nie udało się pobrać, dlatego podajemy sam status, bez interpretacji przyczyny.

W praktyce oznacza to, że na opakowaniu suplementu z L-teaniną nie wolno umieścić żadnej informacji sugerującej korzyść zdrowotną przypisywaną temu składnikowi: ani o koncentracji, ani o relaksie, ani o snu, ani o stresie. Deklaracje tego rodzaju spotykane w reklamie preparatów są niezgodne z rejestrem. Jeżeli na opakowaniu preparatu z L-teaniną widnieje oświadczenie zdrowotne, dotyczy ono innego składnika w składzie, na przykład magnezu, witamin z grupy B albo melatoniny.

Bezpieczeństwo stosowania L-teaniny

Dane o bezpieczeństwie dotyczą dawek 200–400 mg na dobę przyjmowanych do 8 tygodni i w tym zakresie L-teaninę ocenia się jako bezpieczną1. W badaniu 28-dniowym z pełną oceną bezpieczeństwa (parametry życiowe, badania biochemiczne, morfologia) wszystkie zdarzenia niepożądane ustąpiły do końca badania lub w obserwacji późniejszej, a odchylenia wyników laboratoryjnych uznano za klinicznie nieistotne15. Ośmiotygodniowe przyjmowanie 400 mg na dobę u osób ze schizofrenią leczonych przeciwpsychotycznie było dobrze tolerowane i nie zwiększyło nasilenia działań niepożądanych leków20. Sześciotygodniowe przyjmowanie 400 mg na dobę u chłopców z ADHD również było dobrze tolerowane, bez istotnych zdarzeń niepożądanych26.

Górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL) dla L-teaniny nie ustalono. Nie jest to przeoczenie: L-teanina nie jest składnikiem odżywczym, a wartości referencyjne spożycia i górne tolerowane poziomy ustala się dla witamin i składników mineralnych. Teanina nie występuje w Normach żywienia dla populacji Polski (2024) w ogóle, ani w tabelach norm spożycia, ani w tabelach górnego tolerowanego poziomu spożycia, ani na liście maksymalnych dawek dopuszczonych w suplementach diety opracowanej przez Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym30. Wynika z tego praktyczny wniosek: przy L-teaninie nie ma urzędowego pułapu, do którego można odnieść dawkę w preparacie, a jedynym punktem odniesienia są dawki przebadane klinicznie.

Trzy luki w danych o bezpieczeństwie trzeba nazwać wprost:

  • Brak danych o przyjmowaniu dłużej niż 8 tygodni. Najdłuższe badania trwały 8 tygodni, a preparaty na sen i stres bywają przyjmowane miesiącami.
  • Brak danych o dawkach wyższych niż 900 mg na dobę. Najwyższą przebadaną dawką jest 450–900 mg na dobę przez 8 tygodni u osób z zaburzeniem lękowym uogólnionym12. Autorzy przeglądów postulują badania nad wyższym dawkowaniem i nad chorobami metabolicznymi jako czynnikiem modyfikującym1.
  • Brak danych w ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci bez ADHD i u osób w wieku podeszłym. Żadna z tych grup nie została zbadana.

Osobno warto rozbroić częste nieporozumienie: opisywane przypadki uszkodzenia wątroby po wyciągach z zielonej herbaty przypisuje się katechinom, przede wszystkim galusanowi epigallokatechiny, nie teaninie1. Nie zwalnia to jednak z ostrożności przy preparatach opisanych jako „wyciąg z zielonej herbaty standaryzowany na L-teaninę”, bo te zawierają także katechiny.

Interakcje L-teaniny

Badań interakcji lekowych z udziałem L-teaniny u ludzi nie przeprowadzono, a autorzy przeglądów wskazują tę lukę jako kierunek do zbadania1. Poniższe punkty opisują zależności udokumentowane, a nie pełną listę możliwych interakcji.

Kofeina + L-teanina

Kofeina działa antagonistycznie wobec teaniny, co ustalono w doświadczeniu na myszach: przeciwstresowe działanie matchy występowało wyłącznie wtedy, gdy stosunek molowy kofeiny i galusanu epigallokatechiny do teaniny i argininy był mniejszy niż dwa31. Przeniesienie tej proporcji na człowieka jest założeniem autorów, ale kierunek zależności ma znaczenie praktyczne przy dwóch sytuacjach.

Po pierwsze, przy preparatach „teanina z kofeiną” reklamowanych jako poprawiające skupienie efekt pochodzi głównie od kofeiny21. Po drugie, przy preparatach z L-teaniną przyjmowanych na sen równoczesne spożycie kofeiny, w tym z herbaty i napojów energetyzujących, działa przeciwstawnie do zamierzonego celu.

Leki przeciwpsychotyczne + L-teanina

Dwa badania z randomizacją oceniały L-teaninę jako dodatek do prowadzonego leczenia przeciwpsychotycznego w schizofrenii i zaburzeniu schizoafektywnym, w dawce 400 mg na dobę przez 8 tygodni. W obu połączenie było dobrze tolerowane, bez zwiększenia nasilenia działań niepożądanych leków i bez wpływu na funkcjonowanie ogólne20,24. Nie jest to jednak podstawa do polecania takiego połączenia bez wiedzy lekarza prowadzącego, bo badania obejmowały łącznie 100 osób i były prowadzone pod nadzorem psychiatrycznym.

Leki przeciwdepresyjne + L-teanina

W badaniu na 46 osobach z zaburzeniem lękowym uogólnionym L-teaninę w dawce 450–900 mg na dobę dodawano do ustabilizowanego leczenia przeciwdepresyjnego przez 8 tygodni, bez zgłoszonych problemów z tolerancją, ale też bez korzyści względem placebo12.

Leki przeciwnadciśnieniowe + L-teanina

Klinicznych danych o wpływie L-teaniny na ciśnienie tętnicze nie ma. Jedynym źródłem sygnału hipotensyjnego jest badanie na szczurach ze spontanicznym nadciśnieniem, w którym obniżenie ciśnienia wystąpiło dopiero po dawkach dootrzewnowych 1500 i 2000 mg/kg, a u szczurów bez nadciśnienia nie wystąpiło wcale32. Dawki te są o rzędy wielkości wyższe od stosowanych u ludzi (200–400 mg na osobę na dobę, czyli około 3–6 mg/kg) i podano je inną drogą. To badanie jest więc argumentem przeciw przypisywaniu L-teaninie działania obniżającego ciśnienie u człowieka, a nie za nim, i nie uzasadnia ostrzeżenia o sumowaniu się efektu z lekami przeciwnadciśnieniowymi.

Dawkowanie L-teaniny

Wartości referencyjnych spożycia dla L-teaniny nie ustalono, bo nie jest ona składnikiem odżywczym. Poniższa tabela zbiera dawki przebadane w badaniach klinicznych, wraz z wynikiem, jaki przy nich uzyskano.

DawkaKontekst i czasUwagi
200 mg na dobęnajczęściej badana dawka u dorosłych, 4 tygodniepoprawa miar zgłaszanych (nastrój, lęk jako cecha, jakość snu w kwestionariuszu), badanie na 30 osobach ze współautorstwem wytwórcy19
200 mg jednorazowoostra reakcja na stresorwzrost aktywności alfa i spadek kortyzolu w ślinie, punkty końcowe zastępcze4
200–400 mg na dobęzakres przyjmowany za bezpieczny, do 8 tygodnizakres wskazywany w przeglądach dla wskazań stresowych14,1
200–450 mg na dobęzakres wskazany dla snuzakres z przeglądu wykonanego przez przemysł, bez metaanalizy10
400 mg na dobędorośli z umiarkowanym stresem, 28 dnispadek odczuwanego stresu taki sam jak w grupie placebo, kortyzol bez zmian15
400 mg na dobęschizofrenia, dodatek do leku przeciwpsychotycznego, 8 tygodnizmniejszenie nasilenia objawów wytwórczych, pobudzenia i lęku, wielkość efektu od znikomej do umiarkowanej, wyłącznie pod nadzorem psychiatrycznym20
400 mg na dobę w dwóch dawkach po 200 mgchłopcy 8–12 lat z ADHD, 6 tygodniwyższa wydajność snu w aktygrafii, latencja zaśnięcia bez zmian, badanie wytwórcy preparatu26
450–900 mg na dobęnajwyższa przebadana dawka, zaburzenie lękowe uogólnione, 8 tygodnibrak przewagi nad placebo w lęku i w bezsenności12
97–100 mg z 40–50 mg kofeinyjednorazowo, poprawa uwagidawki z badań nad połączeniem, efekt zależy silniej od dawki kofeiny22,23

Typowe preparaty rynkowe zawierają 100–250 mg L-teaniny w porcji dziennej, czyli dawki mieszczące się w zakresie przebadanym, często jednak w połączeniu z kofeiną albo w preparatach wieloskładnikowych. Dla porównania, porcja matchy dostarczająca 50,3 mg teaniny zawiera jednocześnie 71,5 mg kofeiny9, więc herbata nie jest sposobem na dostarczenie dawki suplementacyjnej bez kofeiny.

Przy preparacie złożonym warto sprawdzić, czy zawartość L-teaniny w porcji dziennej sięga 200 mg, bo dawki niższe nie zostały przebadane jako samodzielne, oraz czy w składzie nie ma kofeiny, gdy celem jest sen. Jeżeli na opakowaniu widnieje oświadczenie zdrowotne, dotyczy ono innego składnika, bo L-teanina żadnego dopuszczonego oświadczenia nie ma29.

Postacie L-teaniny

L-teanina jest dostępna jako kapsułki, tabletki, tabletki do żucia, proszek i składnik napojów funkcjonalnych oraz saszetek do rozpuszczania.

Znaczenie ma konfiguracja przestrzenna. Badania kliniczne prowadzono z L-teaniną, czyli enancjomerem obecnym w herbacie, a nie z mieszaniną racemiczną. Preparaty otrzymywane syntetycznie mogą zawierać domieszkę formy D, której działania nie badano, dlatego w składzie warto szukać jawnego określenia „L-teanina”, a nie samej „teaniny”. Większość badań klinicznych nad tym składnikiem wykonano z preparatem Suntheanine, otrzymywanym metodą enzymatyczną, co oznacza, że dane o skuteczności i tolerancji pochodzą z jednego, konkretnego surowca26.

Różnic w biodostępności między postaciami doustnymi u ludzi nie wykazano, bo badań porównujących je nie przeprowadzono. Dostępne dane o wchłanianiu pochodzą z doświadczenia na szczurach, w którym dodatek ośmiu składników z piperyną zwiększył stężenie teaniny w osoczu przez zwiększenie przepływu krwi w jelicie, a nie przez zahamowanie jej metabolizmu33. Wyniku tego nie potwierdzono u ludzi, więc deklaracje o „zwiększonej wchłanialności” preparatów z piperyną nie mają oparcia w danych klinicznych.

Źródła

  1. Lopes Sakamoto F i wsp. Psychotropic effects of L-theanine and its clinical properties: From the management of anxiety and stress to a potential use in schizophrenia. Pharmacol Res. 2019;147:104395. [typ: przegląd narracyjny] PMID: 31412272 ↩↩↩↩↩↩
  2. Anas Sohail A i wsp. The Cognitive-Enhancing Outcomes of Caffeine and L-theanine: A Systematic Review. Cureus. 2021;13(12):e20828. [typ: przegląd systematyczny, opis mechanizmu] PMID: 35111479 ↩
  3. Yamada T i wsp. Theanine, gamma-glutamylethylamide, a unique amino acid in tea leaves, modulates neurotransmitter concentrations in the brain striatum interstitium in conscious rats. Amino Acids. 2008;36(1):21-27. [typ: badanie na zwierzętach] PMID: 18196445 ↩
  4. Evans M i wsp. A Randomized, Triple-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Study to Investigate the Efficacy of a Single Dose of AlphaWave L-Theanine on Stress in a Healthy Adult Population. Neurol Ther. 2021;10(2):1061-1078. [typ: RCT z układem krzyżowym, współautorka od wytwórcy preparatu] PMID: 34562208 ↩↩↩
  5. White DJ i wsp. Anti-Stress, Behavioural and Magnetoencephalography Effects of an L-Theanine-Based Nutrient Drink: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Trial. Nutrients. 2016;8(1):53. [typ: RCT z układem krzyżowym, napój wieloskładnikowy] PMID: 26797633 ↩↩
  6. Kimura K i wsp. L-Theanine reduces psychological and physiological stress responses. Biol Psychol. 2006;74(1):39-45. [typ: RCT z układem krzyżowym, n=12, współautorzy z Taiyo Kagaku] PMID: 16930802 ↩↩
  7. Furushima D i wsp. Effect of Combined Ingestion of L-Theanine and L-Arginine for Short-Term Psychological Stress in Young Adults: A Randomized Placebo-Controlled Study. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2022;68(6):540-546. [typ: RCT] PMID: 36596553 ↩↩
  8. Bulman A i wsp. The effects of L-theanine consumption on sleep outcomes: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 2025. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 40056718 ↩↩
  9. Baba Y i wsp. Matcha Does Not Affect Electroencephalography during Sleep but May Enhance Mental Well-Being: A Randomized Placebo-Controlled Clinical Trial. Nutrients. 2024;16(17):2907. [typ: RCT, autorzy z instytutu badawczego wytwórcy herbaty] PMID: 39275223 ↩↩
  10. Cotter J i wsp. Examining the effect of L-theanine on sleep: a systematic review of dietary supplementation trials. Nutr Neurosci. 2025;29(2):224-238. [typ: przegląd systematyczny, autorzy z działu badań i rozwoju British American Tobacco] PMID: 41176609 ↩↩↩
  11. Zhang W i wsp. Medicinal herbs for the treatment of anxiety: A systematic review and network meta-analysis. Pharmacol Res. 2022. [typ: przegląd systematyczny z sieciową metaanalizą] PMID: 35378276 ↩
  12. Sarris J i wsp. L-theanine in the adjunctive treatment of generalized anxiety disorder: A double-blind, randomised, placebo-controlled trial. J Psychiatr Res. 2019;110:31-37. [typ: RCT] PMID: 30580081 ↩↩↩↩↩
  13. Moshfeghinia R i wsp. The effects of L-theanine supplementation on the outcomes of patients with mental disorders: a systematic review. BMC Psychiatry. 2024. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 39633316 ↩
  14. Williams JL i wsp. The Effects of Green Tea Amino Acid L-Theanine Consumption on the Ability to Manage Stress and Anxiety Levels: a Systematic Review. Plant Foods Hum Nutr. 2020. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 31758301 ↩↩
  15. Moulin M i wsp. Safety and Efficacy of AlphaWave L-Theanine Supplementation for 28 Days in Healthy Adults with Moderate Stress: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Neurol Ther. 2024;13(4):1135-1153. [typ: RCT, współautorka od wytwórcy preparatu] PMID: 38758503 ↩↩↩↩
  16. Noah L i wsp. Effect of a Combination of Magnesium, B Vitamins, Rhodiola, and Green Tea (L-Theanine) on Chronically Stressed Healthy Individuals-A Randomized, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2022;14(9):1863. [typ: RCT preparatu sześcioskładnikowego, współautorzy z Sanofi] PMID: 35565828 ↩
  17. Payne ER i wsp. Effects of Tea (Camellia sinensis) or its Bioactive Compounds l-Theanine or l-Theanine plus Caffeine on Cognition, Sleep, and Mood in Healthy Participants: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutr Rev. 2025. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą, wśród autorów pracownicy wytwórcy herbaty] PMID: 40314930 ↩↩
  18. Hersant H i wsp. Over the Counter Supplements for Memory: A Review of Available Evidence. CNS Drugs. 2023;37(9):797-817. [typ: przegląd narracyjny, autorzy niezależni od wytwórców] PMID: 37603263 ↩
  19. Hidese S i wsp. Effects of L-Theanine Administration on Stress-Related Symptoms and Cognitive Functions in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2019;11(10):2362. [typ: RCT z układem krzyżowym, współautorzy z Taiyo Kagaku] PMID: 31623400 ↩↩
  20. Ritsner MS i wsp. L-theanine relieves positive, activation, and anxiety symptoms in patients with schizophrenia and schizoaffective disorder: an 8-week, randomized, double-blind, placebo-controlled, 2-center study. J Clin Psychiatry. 2011;72(1):34-42. [typ: RCT] PMID: 21208586 ↩↩↩↩↩
  21. Camfield DA i wsp. Acute effects of tea constituents L-theanine, caffeine, and epigallocatechin gallate on cognitive function and mood: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. 2014. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 24946991 ↩↩
  22. Owen GN i wsp. The combined effects of L-theanine and caffeine on cognitive performance and mood. Nutr Neurosci. 2008;11(4):193-198. [typ: RCT z układem krzyżowym, autorka główna z Unilever] PMID: 18681988 ↩↩
  23. Giesbrecht T i wsp. The combination of L-theanine and caffeine improves cognitive performance and increases subjective alertness. Nutr Neurosci. 2010;13(6):283-290. [typ: RCT, autor główny z Unilever] PMID: 21040626 ↩↩
  24. Kardashev A i wsp. Add-On Pregnenolone with L-Theanine to Antipsychotic Therapy Relieves Negative and Anxiety Symptoms of Schizophrenia: An 8-Week, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Clin Schizophr Relat Psychoses. 2015;12(1):31-41. [typ: RCT preparatu dwuskładnikowego] PMID: 26218236 ↩↩
  25. Hidese S i wsp. Effects of chronic l-theanine administration in patients with major depressive disorder: an open-label study. Acta Neuropsychiatr. 2017;29(2):72-79. [typ: badanie otwarte bez grupy kontrolnej, współautorzy z Taiyo Kagaku] PMID: 27396868 ↩
  26. Lyon MR i wsp. The effects of L-theanine (Suntheanine) on objective sleep quality in boys with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Altern Med Rev. 2011;16(4):348-354. [typ: RCT, dwóch z trzech autorów to pracownicy wytwórcy preparatu] PMID: 22214254 ↩↩↩↩↩
  27. Al Shahab S i wsp. Efficiency of Different Supplements in Alleviating Symptoms of ADHD with or Without the Use of Stimulants: A Systematic Review. Nutrients. 2025;17(9):1482. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 40362791 ↩
  28. Shojaei-Zarghani S i wsp. Theanine and cancer: A systematic review of the literature. Phytother Res. 2021. [typ: przegląd systematyczny badań przedklinicznych] PMID: 33891786 ↩
  29. Oświadczenie zdrowotne EFSA: L-teanina nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, wszystkie 7 wniosków art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006 (funkcje poznawcze, złagodzenie stresu psychicznego, prawidłowy sen, dolegliwości miesiączkowe) ma status nieudzielenia zezwolenia, na podstawie opinii EFSA Journal 2011;9(6):2238. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩↩
  30. Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2024. ISBN 978-83-65870-78-0. [typ: krajowy dokument referencyjny, ustalenie: teanina nie występuje w normach spożycia, w tabelach górnego tolerowanego poziomu spożycia ani na liście maksymalnych dawek w suplementach diety] ↩
  31. Unno K i wsp. Stress-Reducing Function of Matcha Green Tea in Animal Experiments and Clinical Trials. Nutrients. 2018;10(10):1468. [typ: badanie na zwierzętach z częścią kliniczną] PMID: 30308973 ↩
  32. Yokogoshi H i wsp. Reduction effect of theanine on blood pressure and brain 5-hydroxyindoles in spontaneously hypertensive rats. Biosci Biotechnol Biochem. 1995;59(4):615-618. [typ: badanie na zwierzętach] PMID: 7539642 ↩
  33. Sato Y i wsp. An imaging approach for determining the mechanism of enhancement of intestinal absorption of an L-theanine supplement. PLoS One. 2021;16(6):e0253066. [typ: badanie na zwierzętach] PMID: 34115818 ↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 11.09.2026 Ostatnia aktualizacja: 11.09.2026