Olej kokosowy

Olej kokosowy to tłuszcz otrzymywany z bielma orzecha palmy kokosowej (Cocos nucifera). Pod względem składu jest to jeden z najbardziej nasyconych tłuszczów w obrocie spożywczym, a jego głównym kwasem tłuszczowym jest kwas laurynowy¹. Bywa sprzedawany jako olej prozdrowotny, wspierający pracę serca, odchudzanie i pamięć.

Żadne z tych trzech twierdzeń nie ma pokrycia w badaniach. Najlepiej udokumentowanym działaniem oleju kokosowego u ludzi jest podnoszenie stężenia cholesterolu LDL w porównaniu z olejami roślinnymi nietropikalnymi. Wskazania, dla których dowody są względnie najmocniejsze, dotyczą stosowania miejscowego na skórę, a nie spożycia.

Synonimy i nazewnictwo oleju kokosowego

• Olej kokosowy – nazwa polska produktu spożywczego.
• Tłuszcz kokosowy, masło kokosowe – określenia handlowe wynikające z tego, że w temperaturze pokojowej olej jest stały (temperatura topnienia mieści się w okolicach 24 stopni Celsjusza).
• Oleum cocois – nazwa łacińska surowca.
• Coconut oil – nazwa angielska, pod którą produkt występuje w piśmiennictwie naukowym.
• Olej kokosowy z pierwszego tłoczenia (virgin coconut oil, VCO) – olej tłoczony z surowego lub suszonego bielma bez rafinacji, wybielania i dezodoryzacji. W piśmiennictwie skrót VCO odnosi się do preparatu badanego w większości nowszych badań klinicznych².
• Olej kokosowy rafinowany (RBD, od refined, bleached, deodorized) – olej z kopry poddany oczyszczaniu, pozbawiony zapachu i związków fenolowych.
• Kopra – wysuszone bielmo orzecha kokosowego, surowiec do tłoczenia oleju rafinowanego.

⚠ Oleju kokosowego nie należy mylić z olejem MCT. Olej MCT to preparat otrzymywany przez frakcjonowanie, zawierający głównie triglicerydy kwasu kaprylowego (C8) i kaprynowego (C10). Olej kokosowy zawiera te triglicerydy w ilościach śladowych na tle całości: w badaniu porównawczym olej kokosowy zawierał 3% trikapryliny i 5% trikaprynu, podczas gdy klasyczny olej MCT zawierał odpowiednio 55% i 35%³. Wyników badań nad olejem MCT nie wolno przenosić na olej kokosowy.

Działanie oleju kokosowego

Działanie oleju kokosowego u ludzi opisano na trzech poziomach, o bardzo różnej sile udokumentowania.

Wpływ na lipidy jest udokumentowany najlepiej i ma opisany mechanizm. Kwas laurynowy zwiększa stężenia cholesterolu LDL i HDL, ponieważ pełni rolę substratu do syntezy apolipoproteiny B i apolipoproteiny A1, czyli głównych białek odpowiednio frakcji LDL i HDL¹. Jednoczesny wzrost obu frakcji tłumaczy, dlaczego materiały promocyjne mogą prawdziwie mówić o „podnoszeniu dobrego cholesterolu”, przemilczając drugą połowę efektu.

Wytwarzanie ciał ketonowych jest realne, ale słabe. Argument o oleju kokosowym jako paliwie dla mózgu opiera się na tym, że średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe są w wątrobie przekształcane w ciała ketonowe. W badaniu krzyżowym z randomizacją u 9 zdrowych dorosłych, którzy przyjmowali dwie dawki po 20 ml oleju w emulsji mlecznej, stężenie ciał ketonowych po oleju kokosowym osiągnęło maksimum 25% szczytu uzyskanego po czystej trikaprylinie³. Ogniwo biochemiczne łańcucha działa więc, ale w przypadku oleju kokosowego jest wąskie.

Działanie przeciwdrobnoustrojowe i emoliencyjne na skórze jest podstawą stosowania miejscowego. W badaniach u noworodków przyjmuje się, że olej kokosowy zmniejsza przeznaskórkową utratę wody i wzmacnia barierę naskórkową⁴. Jest to jedyny kierunek działania, dla którego istnieją dane o twardszym punkcie końcowym niż wskaźnik laboratoryjny.

Skuteczność kliniczna oleju kokosowego

Czy stosowanie oleju kokosowego podnosi cholesterol LDL?

Tak, w porównaniu z olejami roślinnymi nietropikalnymi. Rozstrzyga to przegląd systematyczny z metaanalizą 16 badań klinicznych trwających co najmniej dwa tygodnie. Spożycie oleju kokosowego zwiększyło stężenie cholesterolu LDL o 10,47 mg/dl, czyli o około 0,27 mmol/l, oraz cholesterolu HDL o 4,00 mg/dl, czyli o około 0,10 mmol/l, w porównaniu z olejami roślinnymi nietropikalnymi. Efekt utrzymał się po wykluczeniu badań bez randomizacji i badań niskiej jakości. Olej kokosowy nie wpłynął przy tym na markery glikemii, stanu zapalnego ani otłuszczenia ciała⁵.

Wzrost cholesterolu LDL o 0,27 mmol/l jest zmianą, którą u pacjenta prowadzonego z powodu dyslipidemii widać w wyniku badania. Heterogeniczność między badaniami była jednak bardzo duża, a wszystkie punkty końcowe są zastępcze, więc jest to zmiana wskaźnika, a nie zmierzona liczba zdarzeń sercowo-naczyniowych⁵.

Nowsza metaanaliza 7 badań z randomizacją, obejmująca 515 osób i prowadzona z oceną ryzyka błędu według narzędzia RoB 2 oraz oceną pewności dowodów według metody GRADE, nie wykazała różnicy w stężeniu cholesterolu LDL ani triglicerydów, stwierdziła natomiast niewielki wzrost cholesterolu HDL o 3,28 mg/dl, czyli o około 0,08 mmol/l. Ogólne ryzyko błędu oceniono jako wysokie, a pewność dowodów jako bardzo niską⁶.

Sprzeczność między tymi pracami jest pozorna i rozstrzyga ją komparator. Metaanaliza w Circulation porównywała olej kokosowy konsekwentnie z olejami roślinnymi nietropikalnymi, czyli rzepakowym, słonecznikowym, sojowym i oliwą. Nowsza praca zebrała w jednej puli „inne oleje i tłuszcze”, więc porównania z masłem i smalcem, wobec których olej kokosowy wypada korzystnie, rozcieńczyły wynik. Rozróżnienie to opisano wprost już wcześniej: olej kokosowy podnosi cholesterol całkowity i LDL silniej niż roślinne oleje nienasycone w konfiguracji cis, ale słabiej niż masło⁷. Wniosek praktyczny obu metaanaliz jest przy tym ten sam: olej kokosowy nie ma żadnej przewagi nad olejami roślinnymi nietropikalnymi, a autorzy nowszej pracy zalecają wprost odradzanie jego spożycia na rzecz olejów o udowodnionych korzyściach⁶.

Wniosek potwierdza niezależnie przegląd przeglądów obejmujący 48 prac i 206 metaanaliz: oleje o dużej zawartości kwasów nasyconych, w tym kokosowy i palmowy, zwiększają stężenie cholesterolu całkowitego i LDL, podczas gdy oleje bogate w kwasy jedno- i wielonienasycone je obniżają. Pewność dowodów dla olejów tropikalnych określono jako niską do bardzo niskiej⁸.

Czy wzrost cholesterolu HDL po oleju kokosowym jest korzyścią?

Nie ma podstaw, by tak go traktować. Wzrost stężenia cholesterolu HDL jest w badaniach nad olejem kokosowym powtarzalny, ale jest to punkt końcowy zastępczy, a nie wykazana korzyść zdrowotna. Autorzy przeglądu strukturyzowanego wskazują, że do rozstrzygnięcia, czy efekt ten ma znaczenie kliniczne, konieczne byłyby długoterminowe badania kliniczne, których nie ma¹.

Kontekst dla obu frakcji dają dane o twardych punktach końcowych, dostępne nie dla samego oleju kokosowego, lecz dla klasy tłuszczów, do której należy. Badania z randomizacją, w których zmniejszono spożycie kwasów nasyconych i zastąpiono je wielonienasyconym olejem roślinnym, zmniejszyły częstość chorób układu krążenia o około 30%, czyli w stopniu porównywalnym z leczeniem statyną⁹.

Argument z populacji wysp Pacyfiku, w których spożycie kokosa jest wysokie, a choroby serca rzadkie, nie broni oleju kokosowego. Dane obserwacyjne dotyczą spożycia miąższu kokosa i wyciśniętego mleka kokosowego w tradycyjnych wzorcach żywieniowych, a różnice diety i stylu życia są tak duże, że obserwacji tych nie można przenosić na dietę zachodnią ani na olej kokosowy dodawany do niezmienionego jadłospisu⁷.

Czy stosowanie oleju kokosowego pomaga schudnąć?

Nie. Najbardziej rygorystyczna metodologicznie metaanaliza 7 badań z randomizacją, obejmująca 515 osób obserwowanych od 4 tygodni do 2 lat przy dawkach 12–30 ml na dobę, nie wykazała różnicy w masie ciała, obwodzie talii ani odsetku tkanki tłuszczowej. Ryzyko błędu w badaniach składowych oceniono jako wysokie, a pewność dowodów jako bardzo niską⁶.

Wcześniejsza metaanaliza 9 badań podawała redukcję masy ciała o 0,75 kg, wskaźnika masy ciała o 0,28 kg/m² i odsetka masy tłuszczowej o 0,35%, przy braku zmiany obwodu talii, stosunku talii do bioder i bezwzględnej masy tłuszczowej¹⁰. Trzy czwarte kilograma po kilku tygodniach jest poniżej progu istotności klinicznej, a praca nie podaje oceny GRADE ani systematycznej oceny ryzyka błędu. Nie jest przy tym dowodem niezależnym od podsumowania przeglądów systematycznych tego samego zespołu z Colombo, opartego na nachodzącym zbiorze badań pierwotnych¹¹.

Wyniki pojedynczych badań są zgodne z brakiem efektu. W badaniu z randomizacją u 29 mężczyzn z otyłością, przyjmujących przez 45 dni jedną łyżkę (12 ml) oleju kokosowego lub oleju sojowego przy izoenergetycznej diecie zbilansowanej, nie stwierdzono różnicy w żadnej zmiennej antropometrycznej. Wzrost cholesterolu HDL i spadek stosunku cholesterolu całkowitego do HDL, na których autorzy oparli wniosek pracy, były drugorzędowymi punktami końcowymi¹². Przegląd strukturyzowany podsumowuje ten obszar jednoznacznie: olej kokosowy zawiódł jako strategia odchudzania i nie powinien być stosowany dla zwiększenia sytości ani termogenezy¹.

Czy stosowanie oleju kokosowego poprawia funkcje poznawcze w chorobie Alzheimera?

Nie. Rozstrzyga to podwójnie zaślepione badanie z randomizacją VCO-AD, w którym 120 osób powyżej 65. roku życia z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (wynik MMSE 15–25) otrzymywało przez 24 tygodnie 30 ml oleju kokosowego z pierwszego tłoczenia na dobę albo tę samą ilość oleju rzepakowego. Nie stwierdzono różnicy w wynikach poznawczych, w profilu lipidowym ani w hemoglobinie glikowanej².

Doniesienie o poprawie wyników MMSE u nosicieli allelu APOE ε4, wymienione w tej samej pracy, nie jest podstawą do żadnego wniosku. Jest to analiza podgrupy przy utracie 30% uczestników z obserwacji, a jej kierunek jest przeciwny do wcześniejszych doniesień o średniołańcuchowych kwasach tłuszczowych, w których poprawę obserwowano u osób bez tego allelu¹³.

Praca cytowana w materiałach promocyjnych jako dowód skuteczności ma cztery wady wykluczające taką interpretację. Objęła 44 osoby, trwała 21 dni, nie była zaślepiona, a interwencją była cała dieta śródziemnomorska wzbogacona olejem kokosowym, więc obserwowanej poprawy pamięci epizodycznej i semantycznej nie da się przypisać samemu olejowi¹⁴.

Pęknięcie w łańcuchu rozumowania „ketony jako paliwo dla mózgu” daje się wskazać dokładnie. Przegląd systematyczny 16 prac wykazał, że wszystkie 12 badań mierzących stężenie ciał ketonowych stwierdziło ich istotny wzrost po podaniu średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, ale z 13 badań oceniających funkcje poznawcze cztery nie wykazały poprawy, osiem wykazało, a dwa wyłącznie u osób bez allelu APOE ε4¹³. Ogniwo biochemiczne działa, ogniwo kliniczne pozostaje nierozstrzygnięte, a dodatkowo prace te dotyczą klasy średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych, do której olej kokosowy należy w stopniu ograniczonym.

Czy miejscowe stosowanie oleju kokosowego chroni skórę wcześniaków?

To najmocniej udokumentowane zastosowanie oleju kokosowego. Przegląd systematyczny 7 badań z randomizacją obejmujących 727 noworodków wykazał w metaanalizie dwóch badań mniejszą częstość szpitalnych zakażeń krwi w grupie oleju kokosowego: wystąpiły one u 11 ze 164 noworodków wobec 32 ze 166, czyli rzadziej o około dwie trzecie (ryzyko względne 0,35), przy zgodności wyników obu badań. Noworodki w grupie oleju kokosowego miały też mniejszą utratę wody przez skórę, lepszy przyrost masy ciała i lepszy stan skóry, bez istotnych działań niepożądanych. Pewność dowodów oceniono jako umiarkowaną dla zakażeń krwi i niską dla wzrostu fizycznego⁴.

Zakres tego wniosku jest jednak wąski i trzeba go trzymać. Większość włączonych badań objęła noworodki względnie dojrzałe, urodzone po 32. tygodniu ciąży i o masie urodzeniowej powyżej 1200 g, a główny wynik opiera się na dwóch badaniach prowadzonych w ośrodkach o wysokiej wyjściowej częstości zakażeń szpitalnych⁴. W populacji urodzonych przed 30. tygodniem ciąży otwarte badanie z randomizacją u 72 noworodków wykazało utrzymanie lepszego stanu skóry przy stosowaniu 5 ml/kg oleju dwa razy na dobę przez 21 dni, ale nie wykazało różnic w posocznicy, martwiczym zapaleniu jelit, retinopatii wcześniaków ani śmiertelności¹⁵.

Nie należy tego mylić z podawaniem oleju kokosowego doustnie. Praktyka wzbogacania mleka kobiecego olejem kokosowym jako tańszym zamiennikiem wzmacniaczy mleka nie ma pokrycia w wynikach: w badaniu z randomizacją u 60 noworodków o bardzo małej masie urodzeniowej szybkość przyrostu masy ciała wyniosła 15 g/kg na dobę przy samym mleku kobiecym i 14,4 g/kg na dobę przy mleku z olejem kokosowym, bez różnicy w przyroście długości ciała, obwodu głowy i odsetka tkanki tłuszczowej¹⁶.

Czy miejscowe stosowanie oleju kokosowego pomaga w atopowym zapaleniu skóry?

Dane są ograniczone i pochodzą z pojedynczych badań, nie z syntezy ilościowej. W przeglądzie systematycznym 51 badań z randomizacją obejmujących 3763 osoby kokos wymieniono wśród surowców, dla których stwierdzono dowody skuteczności w leczeniu miejscowym atopowego zapalenia skóry, obok słonecznika, lukrecji, figi, oleju z wiesiołka, indygo naturalnego, malwy i dziurawca. Zbiorczo policzono jednak wyłącznie doustny olej z wiesiołka, dla którego nie wykazano różnicy wobec placebo. Autorzy zamykają pracę zastrzeżeniem, że dla fitoterapii w atopowym zapaleniu skóry konieczne są większe i metodologicznie rygorystyczne badania¹⁷. Wymienienie kokosa na tej liście oznacza więc pojedyncze pozytywne badania, a nie zsyntetyzowany efekt.

⚠ Badania nad pochodnymi chemicznymi oleju kokosowego nie są badaniami nad olejem kokosowym. W podwójnie zaślepionym badaniu z randomizacją u 32 dorosłych interwencją były diestry izosorbidu otrzymywane z oleju kokosowego i słonecznikowego, a nie sam olej. Główne kryterium skuteczności, czyli poprawa wskaźnika EASI o 75% po 4 tygodniach, nie zostało osiągnięte istotnie (56,5% wobec 25% osób), a wniosek pracy opiera się na świądzie ocenianym w skali wzrokowo-analogowej¹⁸.

Czy płukanie jamy ustnej olejem kokosowym poprawia stan dziąseł?

Dane sugerują umiarkowany efekt, ale nie pozwalają na rekomendację. Przegląd systematyczny 31 badań nad tradycyjnymi metodami higieny jamy ustnej stwierdził, że płukanie olejem sezamowym lub kokosowym dawało umiarkowane zmniejszenie liczby drobnoustrojów i poprawę stanu dziąseł, przy czym wyniki były zmienne w porównaniu z płukanką z chlorheksydyną. Autorzy wskazują ograniczenia metodologiczne i zmienność badań składowych jako powód do ostrożnej interpretacji¹⁹. Do tego samego wniosku doszło wcześniejsze podsumowanie przeglądów systematycznych, opisując dowody dla płukania olejem w zapobieganiu próchnicy jako ograniczone¹¹.

Przy braku metaanalizy ilościowej, badaniach zwykle małych i bez zaślepienia oraz porównaniu z aktywnym komparatorem przy małej próbie wynik „porównywalny” równie dobrze może oznaczać brak mocy do wykrycia różnicy. Płukanie olejem kokosowym jest metodą uzupełniającą, nie zastępującą szczotkowania zębów pastą z fluorem.

Czy stosowanie oleju kokosowego poprawia kontrolę glikemii?

Nie ma podstaw, by tak twierdzić. Metaanaliza 16 badań klinicznych nie wykazała wpływu oleju kokosowego na markery glikemii⁵, a w badaniu VCO-AD 30 ml oleju na dobę przez 24 tygodnie nie zmieniło stężenia hemoglobiny glikowanej². Sygnał o możliwej poprawie kontroli glikemii, odnotowany w przeglądzie przeglądów, opatrzono oceną bardzo niskiej pewności dowodów, co nie wystarcza do wyciągania wniosków⁸.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla oleju kokosowego

Olej kokosowy nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego w Unii Europejskiej. Nie ma też żadnego oświadczenia odrzuconego. W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, liczącym 2409 pozycji, ani olej kokosowy, ani kwas laurynowy nie występują w ogóle: nie ma ich ani wśród oświadczeń dopuszczonych, ani wśród niedopuszczonych²⁰. Jest to sytuacja odmienna od odmowy: dla lecytyny czy triglicerydów średniołańcuchowych rejestr odnotowuje wnioski rozpatrzone odmownie, a dla oleju kokosowego nie odnotowuje żadnych.

Reżim oświadczeń zdrowotnych dotyczy natomiast oleju kokosowego pośrednio, przez jego skład, i działa przeciwnie do przekazu marketingowego. Trzy dopuszczone oświadczenia odnoszą się do nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Pierwsze z nich, funkcjonalne oświadczenie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, brzmi:

• „Ograniczenie spożywania nasyconych kwasów tłuszczowych pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi”

Wolno go użyć wyłącznie w odniesieniu do żywności spełniającej wymagania oświadczenia „NISKA ZAWARTOŚĆ TŁUSZCZÓW NASYCONYCH” albo „O OBNIŻONEJ ZAWARTOŚCI [NAZWA SKŁADNIKA ODŻYWCZEGO]”²¹. Olej kokosowy warunku tego nie spełnia i spełnić nie może.

Drugie, również z art. 13 ust. 1, brzmi:

• „Zastępowanie w diecie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi [jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe są tłuszczami nienasyconymi]”

Warunkiem jego stosowania jest wysoka zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych zgodnie z oświadczeniem „WYSOKA ZAWARTOŚĆ TŁUSZCZÓW NIENASYCONYCH”²². W tym oświadczeniu olej kokosowy występuje po stronie tłuszczu zastępowanego, a nie zastępującego.

Trzecie jest oświadczeniem o zmniejszaniu ryzyka choroby z art. 14 ust. 1 lit. a) i dopuszczono je odrębnym rozporządzeniem, a nie rozporządzeniem (UE) nr 432/2012:

• „Wykazano, że zastąpienie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi w diecie obniża/zmniejsza poziom cholesterolu we krwi. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca.”

Może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do tłuszczów i olejów o wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych²³. Jest to jedyne w tej grupie oświadczenie odnoszące się do ryzyka choroby, a nie do samego stężenia cholesterolu, i olej kokosowy nie może go używać.

Bezpieczeństwo stosowania oleju kokosowego

Olej kokosowy jest zwykłym tłuszczem spożywczym i przy typowym spożyciu nie wiąże się z toksycznością. Nie jest składnikiem odżywczym, więc nie ustalono dla niego ani wartości referencyjnych spożycia, ani górnego tolerowanego poziomu spożycia. W badaniu VCO-AD 30 ml na dobę przez 24 tygodnie u osób starszych nie pogorszyło profilu lipidowego ani hemoglobiny glikowanej, a autorzy określili taką ilość jako bezpieczną do spożycia².

Realne ryzyko nie leży w toksyczności, tylko w wpływie na profil lipidowy i w wypieraniu tłuszczów o wykazanej korzyści. U osoby z hipercholesterolemią, po zawale albo prowadzonej statyną zamiana oleju rzepakowego lub oliwy na kokosowy działa przeciwnie do celu leczenia, ponieważ podnosi stężenie cholesterolu LDL⁵. Autorzy metaanalizy z oceną GRADE zalecają wprost odradzanie spożycia oleju kokosowego na rzecz olejów o udowodnionych korzyściach kardiometabolicznych⁶.

Stosowanie miejscowe ma dobry profil bezpieczeństwa. W przeglądzie 7 badań u noworodków nie stwierdzono istotnych działań niepożądanych⁴, a w badaniu u noworodków urodzonych przed 30. tygodniem ciąży stosowanie 5 ml/kg dwa razy dziennie przez 3 tygodnie było wykonalne i przebiegało bez działań niepożądanych¹⁵.

Dawkowanie oleju kokosowego

Dawki te są dawkami z badań, nie zaleceniami. Dla oleju kokosowego nie ma dawki zalecanej, ponieważ nie ma wskazania, w którym wykazano jego skuteczność po podaniu doustnym.

Polskie normy żywienia nie ustalają wartości dla oleju kokosowego, ustalają je natomiast dla tłuszczu i dla kwasów tłuszczowych nasyconych, które stanowią zdecydowaną większość jego składu:

• tłuszcz całkowity u osób dorosłych powyżej 18. roku życia: 30–40% energii, a przy małej aktywności fizycznej 20–30% energii,
• tłuszcz całkowity u dzieci powyżej 3. roku życia i młodzieży do 18 lat: 30–40% energii,
• nasycone kwasy tłuszczowe we wszystkich grupach wiekowych: tak małe, jak to jest możliwe do osiągnięcia w diecie zapewniającej właściwą wartość odżywczą,
• normy nie ustalają górnego tolerowanego poziomu spożycia dla oleju kokosowego ani dla kwasów tłuszczowych nasyconych²⁴.

Normy krajowe wskazują przy tym wprost, że zastąpienie w diecie tłuszczów zwierzęcych olejami roślinnymi zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych z wyłączeniem olejów tropikalnych, do których należy olej kokosowy²⁴.

Postacie oleju kokosowego

W handlu olej kokosowy jest dostępny w dwóch zasadniczych postaciach spożywczych, różniących się sposobem otrzymywania.

Olej z pierwszego tłoczenia (VCO) tłoczy się z surowego lub suszonego bielma bez rafinacji, wybielania i dezodoryzacji. Zachowuje zapach i smak kokosa oraz związki fenolowe. To ta postać była badana w większości nowszych badań klinicznych².

Olej rafinowany (RBD) otrzymuje się z kopry i poddaje oczyszczaniu, wybielaniu oraz dezodoryzacji. Jest bezwonny i tańszy.

Różnica między tymi postaciami nie zmienia jednak oceny klinicznej, bo dotyczy związków towarzyszących, a nie składu kwasów tłuszczowych, który odpowiada za działanie na lipidy. Metaanalizy nie wyodrębniały postaci oleju jako czynnika modyfikującego efekt⁵.

Osobną kategorią, której nie wolno mylić z olejem kokosowym, są preparaty MCT otrzymywane przez frakcjonowanie oleju kokosowego lub palmowego. Zawierają one głównie triglicerydy kwasu kaprylowego i kaprynowego, mają inny profil metaboliczny i wielokrotnie silniejsze działanie ketogenne³.

W użyciu zewnętrznym olej kokosowy jest dostępny jako składnik emolientów, past do zębów i płukanek, a także jako olej do płukania jamy ustnej i do pielęgnacji skóry, gdzie stosuje się go bez rozcieńczania.