opieka.farm
Suplement ·Papaina
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama
Suplementy / Enzymy
Suplement·enzymy

Papaina

Redakcja portalu · publikacja 11.09.2026

Papaina – co mówią badania? Trawienie białka, żel na próchnicę, gojenie ran, silny alergen wziewny, dawkowanie i odmowy EFSA. Krytyczny przegląd (EBM).

Zapisz

Papaina to enzym proteolityczny z grupy proteinaz cysteinowych, pozyskiwany z soku mlecznego niedojrzałych owoców i innych części melonowca właściwego (Carica papaya). Rozkłada wiązania peptydowe w białkach o szerokim zakresie budowy, przez co znalazła zastosowanie w przemyśle spożywczym jako zmiękczacz do mięsa oraz w stomatologii jako składnik żeli do chemomechanicznego usuwania próchnicy1. W suplementach diety jest sprzedawana jako enzym wspomagający trawienie białka oraz jako składnik preparatów przeciwzapalnych, zwykle w połączeniu z bromelainą, trypsyną i chymotrypsyną2. Rozbieżność między tymi zastosowaniami jest w przypadku papainy szczególnie duża: dowody kliniczne dotyczą niemal wyłącznie stosowania miejscowego, a nie doustnego.

Synonimy i nazewnictwo papainy

  • Papaina (papain, papainum) – nazwa zwyczajowa proteinazy cysteinowej z melonowca właściwego.
  • Roślina źródłowa: Carica papaya L., z rodziny Caricaceae. Nazwa zwyczajowa surowca to papaja lub melonowiec właściwy.
  • ⚠ Papaina to nie to samo co wyciąg z liści papai ani fermentowany preparat z papai (fermented papaya preparation, FPP). To odrębne produkty o odrębnym piśmiennictwie, których wyników nie wolno przenosić na wyizolowany enzym.
  • ⚠ „Proteaza papainopodobna” (papain-like protease, PLpro) to enzym wirusa SARS-CoV-2, nazwany tak od podobieństwa budowy do papainy. Nie jest papainą i publikacje na jego temat nie mówią nic o działaniu suplementu.
  • Nazwy handlowe preparatów miejscowych: Papacarie i Papacarie Duo Gel1 oraz BRIX30003 – żele stomatologiczne. Papaina wchodzi też w skład kuchennych zmiękczaczy do mięsa4.

Działanie papainy

Papaina trawi białka, przecinając wiązania peptydowe, i to właśnie ta zdolność stoi za wszystkimi jej zastosowaniami. W stomatologii wykorzystuje się ją w żelu złożonym z papainy i chloraminy do częściowego usuwania tkanki próchnicowej1, czyli w metodzie, która z założenia nie usuwa całej zębiny. Zdolność do usuwania macierzy białkowej potwierdzono też na szkliwie: w metaanalizie 23 badań laboratoryjnych zastosowanie papainy przed wytrawianiem kwasem fosforowym zwiększało natychmiastową siłę wiązania materiałów kompozytowych, natomiast po wytrawianiu nie dawało już żadnego efektu5. Są to badania na zębach wyekstrahowanych z punktem końcowym fizycznym, więc mówią o zachowaniu enzymu wobec tkanki, a nie o korzyści dla pacjenta.

Proteolityczna aktywność papainy działa również na tkanki żywe i nie jest to działanie obojętne. U najsilniej narażonych pracowników przetwórstwa opisano podbarwione krwią wydzieliny z nosa oraz odczyny skórne mimo ujemnych testów skórnych i ujemnego wyniku RAST, co autorzy przypisali bezpośredniemu trawieniu tkanek przez aktywny enzym, a nie mechanizmowi alergicznemu6.

Dla oceny preparatów doustnych rozstrzygające jest co innego: papaina jest białkiem, więc w przewodzie pokarmowym sama podlega trawieniu przez pepsynę i proteazy trzustkowe. Twierdzenie, że przyjęta doustnie działa jako enzym trawienny albo że wchłania się w postaci czynnej i działa przeciwzapalnie w tkankach, nie ma potwierdzenia w badaniach klinicznych u ludzi. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority, EFSA) rozpatrzył wnioski oparte właśnie na tych założeniach i odmówił ich uwzględnienia (patrz sekcja o oświadczeniach zdrowotnych).

Skuteczność kliniczna papainy

Dowody trzeba czytać osobno dla każdej drogi podania. Podanie doustne, czyli jedyne, które dotyczy suplementu diety, ma podstawę bardzo słabą. Podanie miejscowe w stomatologii ma podstawę nieporównanie lepszą, ale jest to zabieg wykonywany przez lekarza dentystę i o kapsułkach nie mówi nic.

Czy doustne stosowanie papainy wspomaga trawienie białka?

Nie ma badań klinicznych, które by to wykazały. Twierdzenie o wspomaganiu trawienia białka zostało zgłoszone do oceny regulacyjnej i rozpatrzone odmownie – dowody uznano za niewystarczające do ustalenia związku przyczynowo-skutkowego7. Odmowa jest tu informacją mocniejszą niż brak wpisu, bo wniosek złożono, materiał dowodowy oceniono i uznano go za niewystarczający. W wyszukiwaniu piśmiennictwa nie odnaleziono ani jednego badania z randomizacją, które oceniałoby wpływ doustnej papainy na strawność białka, objawy dyspeptyczne albo jakikolwiek inny punkt końcowy związany z trawieniem u człowieka.

Czy doustne przyjmowanie enzymów proteolitycznych z papainą poprawia wyniki leczenia przeciwnowotworowego?

Nie. Przegląd systematyczny objął 15 badań z udziałem 3008 chorych na nowotwory przewodu pokarmowego, ginekologiczne, głowy i szyi, płuca oraz nowotwory hematologiczne, wyłonionych z 13 046 rekordów. Schematy polegały głównie na doustnym przyjmowaniu enzymów jako dodatku do leczenia konwencjonalnego. Autorzy uznali dowody za niewystarczające, by przypisać enzymom korzystny wpływ na tolerancję leczenia przeciwnowotworowego albo na jego skuteczność, wskazując na sprzeczne wyniki i umiarkowaną jakość włączonych badań2.

Wyniku tego przeglądu nie wolno przypisywać samej papainie ani odczytywać w drugą stronę. Badane preparaty były wieloskładnikowe – papainę podawano łącznie z bromelainą, trypsyną i chymotrypsyną – więc analiza mówi o całej klasie „terapii enzymatycznej”, a nie o pojedynczym enzymie2. Jest to zarazem najlepiej udokumentowany obszar doustnego stosowania papainy u ludzi i wynik jest w nim negatywny.

Czy doustne stosowanie papainy z bromelainą łagodzi ból krzyża?

Danych wystarczających do odpowiedzi nie ma. Jedyne odnalezione badanie objęło 40 osób z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa lędźwiowego, które przez 6 tygodni otrzymywały aceklofenak w dawce 100 mg dwa razy na dobę albo aceklofenak łącznie z preparatem enzymatycznym 250 mg dwa razy na dobę. W grupie z enzymami nasilenie bólu w skali wzrokowo-analogowej zmniejszyło się z 7,10 do 5,85, a wynik kwestionariusza niesprawności Oswestry z 56,2 do 51,68. Ograniczenia tego badania są na tyle poważne, że nie pozwalają wnioskować o skuteczności: próba liczyła 40 osób, nie było zaślepienia ani grupy placebo, obie grupy otrzymywały lek przeciwbólowy, a preparat zawierał bromelainę razem z papainą, więc udziału samej papainy nie da się z niego wyodrębnić. Zmiana o niewiele ponad jeden punkt w skali bólu przy takim planie badania jest nieodróżnialna od efektu placebo i naturalnej poprawy w czasie.

Czy stosowanie żelu z papainą usuwa próchnicę skuteczniej niż opracowanie wiertłem?

Nie usuwa skuteczniej, a według części badań usuwa gorzej. Metaanaliza 9 badań z randomizacją nad żelem BRIX3000 nie wykazała różnicy w całkowitym usunięciu tkanki próchnicowej ani u dzieci, ani u dorosłych – dane dopuszczały zarówno wyraźną przewagę żelu, jak i wyraźną przewagę metody kontrolnej, przy bardzo dużej niejednorodności wyników i krótkiej obserwacji3. W badaniu z randomizacją w układzie split-mouth obejmującym 66 zębów trzonowych u dzieci w wieku 6–12 lat opracowanie wiertłem dało większą redukcję liczby bakterii niż metoda chemomechaniczna (82,9% wobec 68,6%)9. Starsze prace bywały korzystniejsze dla żelu: w badaniu split-mouth na 40 zębach mlecznych u 20 dzieci w wieku 4–7 lat obie metody zmniejszyły liczbę bakterii ogółem, paciorkowców ogółem i grupy Streptococcus mutans w podobnym stopniu10, a w omówieniu metaanalizy 6 badań z randomizacją i 4 kontrolowanych badań klinicznych po opracowaniu żelem pozostawało nieco mniej bakterii, przy czym ten akurat wynik opierał się na zaledwie 2 badaniach11. Zastrzeżenie do przewagi przeciwbakteryjnej papainy podnoszą także sami autorzy z tego kręgu badawczego1.

Zabieg z użyciem żelu trwa dłużej, choć oszacowania się rozchodzą. W metaanalizie 19 badań z randomizacją średni czas opracowania ubytku wynosił 2,99 minuty wiertłem, 6,36 minuty metodą enzymatyczną z papainą, 6,98 minuty przy opracowaniu ręcznym i 8,12 minuty metodą opartą na podchlorynie sodu12. Nowszy przegląd 12 badań, z których 4 oceniono jako obarczone niskim ryzykiem błędu systematycznego, nie potwierdził wydłużenia samego czasu usuwania tkanki przy żelu Papacárie DuoGel13. Do jakości całego zbioru trzeba podchodzić ostrożnie: żadne z 19 badań włączonych do wcześniejszej metaanalizy nie spełniło wszystkich kryteriów jakości dla badań z randomizacją12.

Czy stosowanie żelu z papainą zmniejsza ból i lęk podczas leczenia próchnicy u dziecka?

Na to wskazują dane i jest to jedyny obszar, w którym papaina ma powtarzalną przewagę nad postępowaniem standardowym. W metaanalizie badań nad żelem BRIX3000 nasilenie bólu u dzieci było mniejsze o około dwa i pół punktu w skali twarzy Wong-Baker, przy bardzo dużej niejednorodności wyników3. W omówieniu metaanalizy badań nad żelem Papacarie ból był mniejszy o około jeden punkt tej samej skali, na podstawie 3 badań11. W badaniu z randomizacją na 66 zębach trzonowych pozytywne zachowanie w skali Frankla obserwowano u 57,6% dzieci leczonych metodą chemomechaniczną, podczas gdy przy wierceniu częstsze były reakcje negatywne9. W badaniu z randomizacją w układzie naprzemiennym u 25 dzieci, u których jeden ząb opracowywano żelem, a drugi wiertłem, metoda z papainą zmniejszyła ból i poziom lęku, a więcej dzieci wolało ją od wiercenia14. Przegląd 12 badań potwierdził mniejszy lub porównywalny ból i dyskomfort w obu uzębieniach, bez różnicy w przeżyciu wypełnień, jakości życia zależnej od zdrowia jamy ustnej i działaniach niepożądanych13.

Przewaga żelu z papainą dotyczy komfortu zabiegu, nie jego skuteczności. Przy braku różnicy w całkowitym usunięciu próchnicy3 i braku różnicy w przeżyciu wypełnień13 argumentem za metodą pozostaje mniejszy ból i lepsza współpraca dziecka lękowego, a nie lepszy wynik leczenia. Ograniczeniem jest brak zaślepienia, nieunikniony przy tak odmiennych zabiegach, który przy subiektywnych punktach końcowych zawyża szacowaną korzyść.

Czy stosowanie papainy przyspiesza gojenie ran i oczyszczanie owrzodzeń?

Dowody są zbyt słabe, żeby to rozstrzygnąć, mimo że praktyka jest rozpowszechniona, zwłaszcza w Brazylii. W przeglądzie systematycznym piśmiennictwa z lat 1987–2010 przeważały badania opisowe, eksploracyjne oraz opisy przypadków, a kontrolowane badanie z randomizacją było tylko jedno. Papainę stosowano w ranach o różnej etiologii i na różnych etapach gojenia, odnotowując zgłoszenia pieczenia i bólu w miejscu podania, a autorzy sami wskazali na konieczność badań o większym rygorze metodologicznym15.

Czy stosowanie papainy łagodzi objawy po poparzeniu przez meduzę?

Nie ma podstaw, żeby ją do tego stosować, a zmiękczacz do mięsa zawierający papainę jest częstym domowym sposobem na takie poparzenie. W przeglądzie Cochrane obejmującym 9 badań i łącznie 574 uczestników jedno badanie z udziałem 62 osób porównywało na plaży wodę słodką, wodę morską, preparat Sting Aid oraz zmiękczacz do mięsa z papainą. Pewność dowodów dla wszystkich punktów końcowych była bardzo niska, więc nie da się rozstrzygnąć, czy którykolwiek z tych preparatów przynosi klinicznie istotne zmniejszenie bólu. We wcześniejszej wersji przeglądu ocet albo zmiękczacz do mięsa w porównaniu z gorącą wodą pogarszały wygląd skóry, na podstawie jednego badania z udziałem 25 uczestników i dowodów niskiej jakości4.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla papainy

Papaina nie ma w Unii Europejskiej żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, a jej sytuacja jest wyraźniejsza niż typowe dla surowców roślinnych zawieszenie oceny (status on hold). W rejestrze figurują dwa wnioski dotyczące wprost papainy i oba rozpatrzono odmownie, w trybie art. 13 ust. 1 rozp. (WE) nr 1924/2006:

  • wspieranie prawidłowej czynności układu odpornościowego i mechanizmów obronnych organizmu (wpis POL-HC-7720, składnik „Papain”, opinia EFSA Journal 2011, tom 9(4), poz. 2061),
  • wspomaganie trawienia i trawienie białka (wpis POL-HC-7721, składnik „Papain”, opinia EFSA Journal 2011, tom 9(6), poz. 2228).

Status obu wniosków i opinie, na podstawie których je rozpatrzono, podaje rejestr7. Ta sama opinia z 2011 roku o poprawie trawienia makroskładników objęła odmową także bromelainę i enzymy trzustkowe jako składnik żywności16.

Odmowne są również wszystkie wnioski dotyczące samego surowca, czyli papai: działanie przeciwutleniające, wspieranie czynności trzustki i rozkład białek, ograniczanie miejscowego nadmiaru tkanki tłuszczowej i cellulitu oraz wspomaganie trawienia przez opatentowany przetwór z miąższu papai17.

Praktyczny wniosek przy okienku jest jednoznaczny: producent nie może umieścić na opakowaniu preparatu z papainą żadnej obietnicy dotyczącej trawienia ani odporności, a jeśli takie hasła padają w materiałach promocyjnych, są wprost sprzeczne z rozstrzygnięciem regulatora. Że enzym trawienny może uzyskać oświadczenie, pokazuje laktaza – jedyny taki przypadek w Unii Europejskiej, dopuszczony z twardym warunkiem minimalnej dawki18. Papaina takiego statusu nie ma.

Papaina nie jest składnikiem odżywczym, więc nie ustala się dla niej wartości referencyjnych spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia. Nie występuje też w polskich normach żywienia ani na liście maksymalnych dawek składników w suplementach diety przyjętej przez Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym.

Bezpieczeństwo stosowania papainy

Głównym problemem bezpieczeństwa papainy nie jest toksyczność, tylko bardzo silne działanie uczulające, udokumentowane lepiej niż jakiekolwiek jej działanie lecznicze. Uczulenie następuje przede wszystkim drogą wziewną, nie pokarmową. W badaniu 33 pracowników regularnie narażonych na papainę unoszącą się w powietrzu objawy astmatyczne przy kontakcie z enzymem rozwinęło 17 osób, a nadwrażliwość IgE-zależną potwierdzono u 14 z nich. W przesiewowym badaniu 29 pracowników częstość uczulenia IgE-zależnego wyniosła 34,5%. Próba prowokacyjna dawką zaledwie 0,001–0,5 mg papainy wywołała natychmiastową lub dwufazową reakcję astmatyczną u wszystkich 8 badanych pracowników z wartością RAST powyżej 3 j./ml, podczas gdy wdychanie 0,5 mg nie zmieniło stanu chorych na astmę bez wcześniejszego narażenia6. W wytwórni farmaceutycznej produkującej preparat z papainą objawy ze strony układu oddechowego miało 12 z 23 pracowników, a obecność swoistych przeciwciał IgE korelowała z pogorszeniem parametrów czynnościowych płuc. Osoby atopowe rozwijały objawy i przeciwciała istotnie szybciej, a więcej objawów mieli pracownicy o największym dobowym narażeniu na pył, niezależnie od stażu pracy19.

Wśród proteaz przemysłowych papaina uczula najsilniej. W badaniu kliniczno-kontrolnym pracowników wytwórni farmaceutycznej narażonych na sproszkowane enzymy dodatni wynik testu skórnego z papainą miało 9 z 10 osób uczulonych, więcej niż z trypsyną i chymotrypsyną (po 8 z 10) oraz z bromelainą (7 z 10). Autorzy tłumaczą przewagę proteaz ich małą masą cząsteczkową i aktywnością biologiczną, ułatwiającymi przenikanie przez błony śluzowe20. Papaina pozostaje wymieniana wśród uznanych alergenów zawodowych w aktualnych przeglądach zawodowej pokrzywki kontaktowej, obok alfa-amylazy, celulazy, proteazy i ksylanazy, a immunologiczna postać tej pokrzywki może przebiegać z uogólnioną pokrzywką, a nawet z anafilaksją21. Uczulenie następuje także przez kontakt ze skórą: opisano pacjentkę z pełnym obrazem pokrzywki kontaktowej, zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz astmy oskrzelowej, z dodatnim testem skórnym, dodatnim swoistym IgE i dodatnią próbą prowokacyjną donosową, u której odsunięcie od stanowiska pracy zniosło objawy i przywróciło prawidłową spirometrię22.

Preparatu z papainą nie należy wydawać osobom uczulonym na papaję oraz osobom z rozpoznaną alergią zawodową na enzymy proteolityczne. Szczególnej ostrożności wymaga postać proszku do rozpuszczania, bo pylenie oznacza narażenie wziewne, czyli dokładnie tę drogę, którą papaina uczula najsilniej6. Reakcja układowa po wyizolowanej proteazie może wystąpić nawet przy bardzo dużym rozcieńczeniu23.

Przy podaniu doustnym w preparatach wieloskładnikowych enzymy były na ogół dobrze tolerowane, a zgłaszane działania niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego i obejmowały biegunkę oraz wzdęcia2. Przy stosowaniu miejscowym na ranę opisywano pieczenie i ból15. Nie ustalono profilu bezpieczeństwa papainy w ciąży i w okresie karmienia piersią. Wobec braku takich danych oraz braku wykazanej korzyści z doustnego przyjmowania enzymu nie należy go w tych grupach stosować.

Dawkowanie papainy

Dawki doustnej papainy nie da się podać w sposób oparty na dowodach, ponieważ nie ma badań, które wiązałyby jakąkolwiek dawkę doustną z korzyścią kliniczną. Poniższa tabela zestawia wyłącznie to, co faktycznie stosowano w cytowanych badaniach.

Dawka i droga podaniaZastosowanie w badaniuUwagi
250 mg preparatu enzymatycznego dwa razy na dobę przez 6 tygodni, doustnieBól krzyża w chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa lędźwiowego, jako dodatek do aceklofenakuPreparat zawierał bromelainę i papainę, badanie bez zaślepienia i bez placebo, 40 osób. Dawki samej papainy nie podano8
Preparaty wieloskładnikowe, doustnie, schematy zróżnicowaneLeczenie wspomagające w chorobie nowotworowejPapaina łącznie z bromelainą, trypsyną i chymotrypsyną. Bez wykazanej korzyści2
Żel nakładany do ubytku na czas zabiegu, miejscowoChemomechaniczne usuwanie próchnicyZabieg stomatologiczny, nie samoleczenie. Opracowanie ubytku trwa około 6,36 minuty wobec 2,99 minuty wiertłem12
Preparat 2% lub 4% na powierzchnię rany, miejscowoOwrzodzenie żylne goleni, opatrunekPodstawa dowodowa słaba, zgłaszano pieczenie i ból15

Na opakowaniach suplementów aktywność papainy podaje się w jednostkach aktywności enzymatycznej, a nie w miligramach masy, przy czym stosowane skale się różnią. Porównanie dwóch preparatów po samej liczbie jednostek jest z tego powodu zawodne, o ile producent nie poda, o którą skalę chodzi. Dla laktazy warunek minimalnej dawki został określony w przepisach18, dla papainy żadnego takiego progu nie ustalono, bo nie ma dla niej dopuszczonego oświadczenia.

Postacie papainy

  • Tabletki i kapsułki doustne – najczęstsza postać suplementu, zwykle jako preparat wieloskładnikowy z bromelainą, trypsyną i chymotrypsyną, rzadziej z samą papainą2.
  • Żel stomatologiczny – Papacarie i Papacarie Duo Gel, w których papainie towarzyszy chloramina1, oraz BRIX3000 o zwiększonym stężeniu enzymu3. To wyrób stosowany przez lekarza dentystę w gabinecie.
  • Preparaty na rany – roztwory i żele o stężeniu 2% lub 4% do enzymatycznego oczyszczania owrzodzeń15.
  • Zmiękczacz do mięsa – kuchenny preparat spożywczy z papainą, bywa stosowany domowo na skórę po poparzeniu przez meduzę, bez potwierdzonej skuteczności4.

Różnic w biodostępności między postaciami doustnymi nie wykazano, co przy braku badań nad wchłanianiem czynnego enzymu u człowieka nie jest zaskoczeniem. Deklarowana na opakowaniu otoczka dojelitowa ma chronić enzym przed kwasem żołądkowym, ale nie odnaleziono badań, które by wykazały, że przekłada się to na jakikolwiek punkt końcowy u pacjenta.

Źródła

  1. Costa-Santos L i wsp. The effect of antimicrobial photodynamic therapy on infected dentin in primary teeth: A randomized controlled clinical trial protocol. Medicine (Baltimore). 2019. [typ: protokół badania z randomizacją] PMID: 30985667 ↩↩↩↩↩
  2. Gremmler L i wsp. Proteolytic Enzyme Therapy in Complementary Oncology: A Systematic Review. Anticancer Res. 2021. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 34230116 ↩↩↩↩↩↩
  3. AlShawish JF i wsp. Effectiveness of BRIX3000 for chemo-mechanical caries removal: a systematic review and meta-analysis of time and pain outcomes. Clin Oral Investig. 2026. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 42249146 ↩↩↩↩↩
  4. McGee RG i wsp. Interventions for the symptoms and signs resulting from jellyfish stings. Cochrane Database Syst Rev. 2023. [typ: przegląd systematyczny Cochrane] PMID: 37272501 ↩↩↩
  5. Fernández-Barrera MÁ i wsp. The Effect of Deproteinizing Agents on Bond Strength of Resin-based Materials to Enamel: A Systematic Review and Meta-Analysis of In Vitro Studies. J Adhes Dent. 2021. [typ: metaanaliza badań in vitro] PMID: 34269539 ↩
  6. Baur X i wsp. Clinical symptoms and results of skin test, RAST and bronchial provocation test in thirty-three papain workers: evidence for strong immunogenic potency and clinically relevant 'proteolytic effects of airborne papain’. Clin Allergy. 1982. [typ: badanie przekrojowe z próbą prowokacyjną] PMID: 7039863 ↩↩↩
  7. Oświadczenie zdrowotne EFSA: papaina (wpisy POL-HC-7720 „Supports normal immune function/supports body own defence mechanisms” oraz POL-HC-7721 „Digestive aid, protein digestion”) ma w rejestrze wyłącznie wnioski art. 13(1) rozp. (WE) nr 1924/2006 o statusie niedopuszczonych, rozpatrzone na podstawie opinii EFSA Journal 2011;9(4):2061 oraz EFSA Journal 2011;9(6):2228. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩↩
  8. Naeem H i wsp. Efficiency of proteolytic enzymes in treating lumbar spine osteoarthritis (low back pain) patients and its effects on liver and kidney enzymes. Pak J Pharm Sci. 2020. [typ: badanie z randomizacją bez zaślepienia] PMID: 32122870 ↩↩
  9. Malami AB i wsp. Comparison of chemo-mechanical and conventional caries removal methods in 6-to-12-year-old children: Randomized clinical trial. PLoS One. 2026. [typ: badanie z randomizacją] PMID: 41544050 ↩↩
  10. Motta LJ i wsp. Efficacy of Papacarie(®) in reduction of residual bacteria in deciduous teeth: a randomized, controlled clinical trial. Clinics (Sao Paulo). 2014. [typ: badanie z randomizacją] PMID: 24838896 ↩
  11. Schwendicke F. Caries removal in primary teeth using Papacarie. Evid Based Dent. 2018. [typ: omówienie metaanalizy] PMID: 30361670 ↩↩
  12. Hamama HH i wsp. Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials on Chemomechanical Caries Removal. Oper Dent. 2015. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 26167737 ↩↩↩
  13. da Silva LB i wsp. ART with or without the aid of chemo-mechanical agents: a systematic review. Clin Oral Investig. 2024. [typ: przegląd systematyczny z metaanalizą] PMID: 39382720 ↩↩↩
  14. Goyal PA i wsp. Efficacy and tolerance of papain gel with conventional drilling method: a clinico-microbiological study. J Clin Pediatr Dent. 2015. [typ: badanie z randomizacją] PMID: 25823480 ↩
  15. Leite AP i wsp. [Use and effectiveness of papain in the wound healing process: a systematic review]. Rev Gaucha Enferm. 2012. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 23405827 ↩↩↩↩
  16. Oświadczenie zdrowotne EFSA: „Pancreatic enzymes” – oświadczenie „For a better digestive process”, art. 13(1) rozp. (WE) 1924/2006, status: niedopuszczone (wpis POL-HC-7718, opinia EFSA Journal 2011;9(6):2228). EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩
  17. Oświadczenie zdrowotne EFSA: wnioski dotyczące papai (Carica papaya) – POL-HC-6886 o działaniu przeciwutleniającym, POL-HC-7722 o wspieraniu czynności trzustki i rozkładzie białek, POL-HC-7723 o ograniczaniu miejscowego nadmiaru tkanki tłuszczowej i cellulitu oraz POL-HC-8266 dla przetworu CARICOL o wspomaganiu trawienia – mają status niedopuszczonych, art. 13(1) rozp. (WE) nr 1924/2006, opinie EFSA Journal 2011;9(4):2083, EFSA Journal 2011;9(6):2228 oraz EFSA Journal 2011;9(6):2248. EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩
  18. Oświadczenie zdrowotne EFSA: „Laktaza poprawia trawienie laktozy u osób mających trudności z trawieniem laktozy”, art. 13(1), załącznik do rozp. (UE) nr 432/2012, status: dopuszczone (wpis POL-HC-6397). EU Register of nutrition and health claims. https://ec.europa.eu/food/food-feed-portal/screen/health-claims/eu-register ↩↩
  19. Novey HS i wsp. Pulmonary disease in workers exposed to papain: clinico-physiological and immunological studies. Clin Allergy. 1980. [typ: badanie przekrojowe] PMID: 7460265 ↩
  20. Zentner A i wsp. Multiple IgE-mediated sensitizations to enzymes after occupational exposure: evaluation by skin prick test, RAST, and immunoblot. Allergy. 1997. [typ: badanie kliniczno-kontrolne] PMID: 9298178 ↩
  21. Bizjak-Suran M i wsp. Update on occupational contact urticaria: a systematic narrative review. Curr Opin Allergy Clin Immunol. 2025. [typ: przegląd systematyczny] PMID: 41410133 ↩
  22. Quiñones D i wsp. [Contact urticaria, rhinoconjunctivitis and bronchial asthma from occupational use of papain]. Allergol Immunopathol (Madr). 1999. [typ: opis przypadku] PMID: 10568879 ↩
  23. Gailhofer G i wsp. Asthma caused by bromelain: an occupational allergy. Clin Allergy. 1988. [typ: seria przypadków] PMID: 3233722 ↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 11.09.2026 Ostatnia aktualizacja: 11.09.2026