Pytanie
Inhibitory pompy protonowej (PPI) są lekami o działaniu przeciwwrzodowym, przeciwrefluksowym oraz gastroprotekcyjnym. Czy podczas stosowania leków z tej grupy zwiększa się ryzyko występowania otępień związanych z chorobą Alzheimera?
Krótka odpowiedź
Inhibitory pompy protonowej stosowane u osób starszych zwiększają ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera oraz związanych z nią otępień, ale ryzyko tych działań niepożądanych nie zostało jednoznacznie potwierdzone w badaniach.
Wyjaśnienie
W badaniach z roku 2013 przeprowadzonych na komórkach in vitro oraz na zwierzętach wykazano, że PPI zwiększają odkładanie w komórkach mózgowych beta-amyloidu, który jest odpowiedzialny za rozwój choroby Alzheimera.[1] PPI wykazują również hamujące działanie na acetylotransferazę cholinową, która odpowiada za syntezę acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym. Zmniejszenie ilości tego neuroprzekaźnika w ośrodkowym układzie nerwowym zwiększa ryzyko wystąpienia demencji oraz innych schorzeń neurodegeneracyjnych związanych z zaburzeniami przekaźnictwa cholinergicznego. [2]
W prospektywnym badaniu kohortowym przeprowadzonym w latach 2004-2011 wykazano, że unikanie stosowania PPI przez osoby w wieku 75 i więcej lat zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera oraz demencji.[3]
W klinicznym badaniu kohortowym z roku 2022 stwierdzono, że stosowanie PPI wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju demencji (Zhang i in., 2022). W metaanalizie z roku 2023 nie udało się w sposób jednoznaczny wykazać związku pomiędzy zażywaniem PPI a późniejszym wystąpieniem demencji, jednak autorzy nie wykluczają takiego ryzyka.[4]
Piśmiennictwo
- Badiola, N., Alcalde, V., Pujol, A., Münter, L. M., Multhaup, G., Lleó, A., Coma, M., Soler-López, M., & Aloy, P. (2013). The proton-pump inhibitor lansoprazole enhances amyloid beta production. PloS one, 8(3), e58837. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0058837 ⬏
- Kumar, R., Kumar, A., Nordberg, A., Långström, B., & Darreh-Shori, T. (2020). Proton pump inhibitors act with unprecedented potencies as inhibitors of the acetylcholine biosynthesizing enzyme-A plausible missing link for their association with incidence of dementia. Alzheimer’s & dementia : the journal of the Alzheimer’s Association, 16(7), 1031–1042. https://doi.org/10.1002/alz.12113 ⬏
- Gomm, W., von Holt, K., Thomé, F., Broich, K., Maier, W., Fink, A., Doblhammer, G., & Haenisch, B. (2016). Association of Proton Pump Inhibitors With Risk of Dementia: A Pharmacoepidemiological Claims Data Analysis. JAMA neurology, 73(4), 410–416. https://doi.org/10.1001/jamaneurol.2015.4791 ⬏
- Ahn, N., Nolde, M., Krause, E., Güntner, F., Günter, A., Tauscher, M., Gerlach, R., Meisinger, C., Linseisen, J., Baumeister, S. E., & Rückert-Eheberg, I. M. (2023). Do proton pump inhibitors increase the risk of dementia? A systematic review, meta-analysis and bias analysis. British journal of clinical pharmacology, 89(2), 602–616. https://doi.org/10.1111/bcp.15583 ⬏
